Giáo án ngữ văn 12 - Tiết 63 đến tiết 71

I. Mục tiêu bài giảng:

1. Về kiến thức: Giúp học sinh cảm nhận được

- Sự phát hiện độc đáo của tác giả về đất nước trong chiều sâu văn hoá, lịch sử; trong sự thân thiết, gần gũi với đời sống hàng ngày. Thấy được tư tưởng cốt lõi của nhận thứcvề: “ Đất nước này là đất nước của nhân dân”---> Tư tưởng ấy quy tụ mọi cách nhìn của lịch sử, địa lý, văn hoá, ngôn ngữ, truyền thống tinh thần dân tộc

- Nét Nghệ thuật nổi bạt trong tác phẩm là sự vận dụng vốn hiểu biết sâu sắc về văn hoá dân gian, hoà nhập vào cách diễn đạt và tư duy hiện đại tạo nên một cách nói đầy tính thẩm mỹ vừa mới mẻ, vừa hiện đại.

2. Về kỹ năng:

- Củng cố kỹ năng phân tích tác phẩm thơ

3. Về thái độ tình cảm:

- Trân trọng truyền thống văn hoá lịch sử dân tộc.

II. Phương pháp:

- Phát vấn và thuyết giảng.

III. Tiến trình bài dạy:

A. ổn định:

B. Kiểm tra miệng:

1. Nêu những đặc điểm chủ yếu của văn học giai đoạn 1945 – 1975.

C. Nội dung bài mới:

 

doc27 trang | Chia sẻ: luyenbuitvga | Ngày: 28/02/2014 | Lượt xem: 666 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Giáo án ngữ văn 12 - Tiết 63 đến tiết 71, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
TiÕt 63 : Gi¶ng v¨n: Ngµy 19 th¸ng12 n¨m2005 ®Êt n­íc NguyÔn Khoa §iÒm I. Môc tiªu bµi gi¶ng: 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh c¶m nhËn ®­îc - Sù ph¸t hiÖn ®éc ®¸o cña t¸c gi¶ vÒ ®Êt n­íc trong chiÒu s©u v¨n ho¸, lÞch sö; trong sù th©n thiÕt, gÇn gòi víi ®êi sèng hµng ngµy. ThÊy ®­îc t­ t­ëng cèt lâi cña nhËn thøcvÒ: “ §Êt n­íc nµy lµ ®Êt n­íc cña nh©n d©n”---> T­ t­ëng Êy quy tô mäi c¸ch nh×n cña lÞch sö, ®Þa lý, v¨n ho¸, ng«n ng÷, truyÒn thèng tinh thÇn d©n téc - NÐt NghÖ thuËt næi b¹t trong t¸c phÈm lµ sù vËn dông vèn hiÓu biÕt s©u s¾c vÒ v¨n ho¸ d©n gian, hoµ nhËp vµo c¸ch diÔn ®¹t vµ t­ duy hiÖn ®¹i t¹o nªn mét c¸ch nãi ®Çy tÝnh thÈm mü võa míi mÎ, võa hiÖn ®¹i. 2. VÒ kü n¨ng: - Cñng cè kü n¨ng ph©n tÝch t¸c phÈm th¬ 3. VÒ th¸i ®é t×nh c¶m: - Tr©n träng truyÒn thèng v¨n ho¸ lÞch sö d©n téc. II. Ph­¬ng ph¸p: - Ph¸t vÊn vµ thuyÕt gi¶ng. III. TiÕn tr×nh bµi d¹y: A. æn ®Þnh: B. KiÓm tra miÖng: 1. Nªu nh÷ng ®Æc ®iÓm chñ yÕu cña v¨n häc giai ®o¹n 1945 – 1975. C. Néi dung bµi míi: Ho¹t ®éng cña thÇy Ho¹t ®éng cña trß I. T×m hiÓu chung 1. T¸c gi¶: ? Dùa vµo Sgk h·y nªu nh÷ng nÐt chÝnh vÒ t¸c gi¶ NguyÔn Khoa §iÒm? - Sinh 1943, quª ë HuÕ. - XuÊtt th©n tõ mét gia ®×nh trÝ thøc c¸ch m¹ng, cha lµ H¶i TriÒu – Mét c©y bót M¸c-xÝt næi tiÕng. - B¶n th©n: + Thuéc thÕ hÖ nhµ th¬ trÎ, tr­ëng thµnh tõ cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü. + 1964 tèt nghiÖp §¹i häc S­ ph¹m khoa v¨n vµ trë vÒ quª h­¬ng tham gia cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü. + Th¬ «ng lµ tiÕng th¬ tr÷ t×nh ghiµu chÊt suy t­ vµ dån nÐn c¶m xóc, lµ sù hoµ quyÖn gi÷a yÕu tè chÝnh luËn vµ yÕu tè tr÷ t×nh. 2. T¸c phÈm: Tr­êng ca “ MÆt ®­êng kh¸t väng”. - S¸ng t¸c ë chiÕn khu TrÞ Thiªn (1971), xuÊt b¶n 1974. - Hoµn c¶nh s¸ng t¸c: Cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü ®ang ë trong giai ®o¹n ¸c liÖt. Nh×n vµo hoµn c¶nh s¸ng t¸c t¸c phÈm ---> hoµn c¶nh n­íc ta bÊy giê? - Hoµn c¶nh ®Êt n­íc: 71 ®Òn nghiªm trang nh­ ng­êi lÝnh t­ thÕ s½n sµng chèng Mü. 3. §o¹n trÝch: “ §Êt n­íc” lµ mét ®o¹n trÝch trong tr­êng ca “ MÆt ®­êng kh¸t väng” ( ch­¬ng V) – Lµ ch­¬ng träng t©m cña t¸c phÈm . t¸c gi¶ tËp trung cho ch­¬ng th¬ nµy nh÷ng c¶m nhËn vµ suy nghÜ s©u s¾c vÒ §Êt n­íc. “ §Êt n­íc nµy lµ §Êt n­íc nh©n d©n.” II. Ph©n tÝch: 1. Nh÷ng c¶m nhËn: ? nhµ th¬ c¶m nhËn §Êt n­íc trªn nh÷ng ph­¬ng diÖn nµo? H·y chØ ra nh÷ng c©u th¬ tiªu biÓu ©ý? - Nguån gèc ra ®êi: §Êt n­íc cã tõ bao giê “ Khi ta lín lªn §Êt n­íc ®· cã råi. ...cã tõ nh÷ng c¸i ngµy xöa ngµy x­a... ... miÕng trÇu b©y giê bµ ¨n...” ? nhµ th¬ c¶m nhËn §Êt n­íc nh­ thÕ nµo vÒ kh«ng gian ®Þa lý? - §Êt n­íc lµ kh«ng gian ®Þa lý: - Kh«ng gian gÇn gòi, kh«ng gian cña t×nh yªu - Kh«ng gian xa x«i, mÖnh m«ng, bao la. ( Chim Ph­îng hoµng, c¸ Ng­ «ng) - Kh«ng gian cô thÓ( N¬i m×nh ®oµn tô) Qu¸ khø - §Êt n­íc lµ thêi gian lÞch sö B©y giê Mai sau. ? NhËn xÐt míi trong c¶m nhËn cña t¸c gi¶ vÒ §Êt n­íc? NghÖ thuËt? ---> Ph¸t hiÖn cña t¸c gi¶ vÒ §Êt n­íc cã sù thèng nhÊt trªn nhiÒu b×nh diÖn( kh«ng gian, thêi gian, bÒ dÇy v¨n ho¸). - NghÖ thuËt: sö dông chÊt liÖu v¨n ho¸ d©n gian( truyÒn thuyÕt, ca dao). ---> §Êt n­íc võa gÇn gòi, võa thiªng liªng, trang träng. 2. T­ t­ëng §Êt n­íc cña nh©n d©n: ? T­ t­ëng §Êt n­íc cña nh©n d©n d· chi phèi nhµ th¬ nh­ thÕ nµo? §Þa danh: - Kh«ng chØ gîi ra vÎ ®Ñp cña thiªn nhiªn mµ cßn lµ sù ho¸ th©n cña nh÷ng cuéc ®êi: nh÷ng häc trß nghÌo, nh÷ng «ng ®å. ? Qua ®ã t¸c gi¶ muèn nªu bËt phÈm chÊt g× cña d©n téc? ---> Gîi phÈm chÊt thuû chung, hiÕu häc---> kh¸t väng cña nh©n d©n. ? Ph¸t hiÖn míi mÎ cña t¸c gi¶ vÒ §Êt n­íc? Ng­êi lµm nªn §Êt n­íc lµ nh©n d©n. ? C¸i nh×nh cña nhµ th¬ vÒ 4000 n¨m lÞch sö d©n téc? Nh÷ng ng­êi v« danh Êy lµ nh÷ng ai? ? §­îc thÓ hiÖn qua nh÷ng tõ ng÷ nµo? - Nh÷ng ng­êi, hä, líp líp...---> Con ng­êi b×nh dÞ, gÇn gòi, quen thuéc. - NghÖ thuËt: ®iÖp tõ, liÖt kª---> PhÈm chÊt cµn cï cña nh÷ng ng­êi v« danh – hä lµ nh÷ng ng­êi s¸ng t¹o ra nh÷ng gi¸ trÞ vËt chÊt, tinh thÇn cho thÕ hÖ mai sau. ? C¶m nhËn s©u s¾c nhÊt cña t¸c gi¶ vÒ §Êt n­íc thÓ hiÖn trong c©u th¬ nµo? + §Êt n­íc cña ca dao thÇn tho¹i. + T×m vÒ gi¸ trÞ v¨n ho¸ d©n gian. + Chung thuû say ®¾m trong t×nh yªu. + Qóy träng t×nh nghÜa. + QuyÕt liÖt trong sù tr¶ thï. ? 4 C©u cuèi gîi vÎ ®Ñp g× vÒ ®Êt n­íc? - VÎ ®Ñp cña §Êt n­íc: + Gîi qua h×nh ¶nh dßng s«ng. + Gîi qua c©u h¸t l¹c quan trong lao ®éng. Trong ®iÒu kiÖn hiÖn ®¹i th× t­ t­ëng cña t¸c gi¶ vÒ §Êt n­íc nh­ vËy cã cßn cÇn thiÕt kh«ng? ---> Gi¸o dôc t­ t­ëng. III. Tæng kÕt: ? Qua ®o¹n trÝch §Êt n­íc em c¶m nhËn ®­îc ®iÒu g×? - Bµi th¬ gãp thªm mét giäng ®iÖu míi vµ c¸ch nh×n míi mÎ vÒ §Êt n­íc. - §em ®Õn cho ng­êp ®äc nh÷ng rung ®éng s©u xa vµ kh¬i dËy lßng yªu mÕn, tù hµo vÒ d©n téc. - §Æc biÖt gãp phÇn thøc tØnh ý thøc c«ng d©n, nhÊt lµ víi tuæi trÎ: “ BiÕt ho¸ th©n cho d¸ng h×nh xø së Lµm nªn §Êt n­íc mu«n ®êi” Mét häc sinh ph¸t biÓu. Mét häc sinh ph¸t biÓu. Hai häc sinh ph¸t biÓu. Mét häc sinh ph¸t biÓu Mét häc sinh ph¸t biÓu. Hai häc sinh ph¸t biÓu. Mét häc sinh ph¸t biÓu. Ba häc sinh ph¸t biÓu. Mét häc sinh ph¸t biÓu. Hai häc sinh ph¸t biÓu. Mét häc sinh ph¸t biÓu D. Cñng cè: - Qua bµi häc häc sinh cÇn n¾m ®­îc t­ t­ëng míi mÎ cña t¸c gi¶ vÒ §Êt n­íc “ §Êt n­íc lµ cña nh©n d©n” E. LuyÖn tËp: 1. H·y ph©n tÝch trÝch ®o¹n ®Ó thÊy ®­îc nh÷ng c¶m nhËn míi mÎ cña t¸c gi¶ vÒ §Êt n­íc. 2. Nh÷ng chÊt liÖu v¨n ho¸ d©n gian trong trÝch ®o¹n §Êt n­íc? Ph©n tÝch gi¸ trÞ biÓu hiÖn. + Gîi hån thiªng d©n téc. + Nèi liÒn qu¸ khø – HiÖn t¹i - t­¬ng lai. + Bµi th¬ chÝnh luËn mµ gÇn gòi, ®Ëmk mµu s¾c d©n gian. + Kh¬i dËy lßng tù hµo d©n téc vµ thøc tØnh ý thøc c«ng d©n cña thÕ hÖ trÎ? 3. Ph©n tÝch ®o¹n th¬: “... Trong anh vµ em h«m nay §Òu cã mét phÇn §Êt n­íc ...Ph¶i biÕt hãa th©n... Lµm nªn §Êt n­íc mu«n ®êi” F. Rót kinh nghiÖm sau bµi gi¶ng: TiÕt 64: Lµm v¨n: Ngµy 20 th¸ng12 n¨m 2005 C¸ch lµm bµi ph©n tÝch c¸c vÊn ®Ò v¨n häc I. Môc tiªu bµi gi¶ng: 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh: - N¾m ®­îc c¸c b­íc thùc hiÖn cña kiÓu bµi ph©n tÝch t¸c phÈm v¨n häc. 2. VÒ kü n¨ng: -- RÌn luyÖn t­ duy ph©n tÝch cho häc sinh. II. Ph­¬ng ph¸p: - ThuyÕt gi¶ng. III. TiÕn tr×nh bµi d¹y: A. æn ®Þnh: B. KiÓm tra: Lång vµo bµi gi¶ng. C. Néi dung bµi míi: Ho¹t ®éng cña thÇy Ho¹t ®éng cña trß I. C¸ch lµm bµi ph©n tÝch c¸c vÊn ®Ò v¨n häc: 1. Ph¹m vi, yªu cÇu: Ph¹m vi: C¸c vÊn ®Ò v¨n häc cã thÓ gÆp trong ch­¬ng tr×nh trung häc lµ: + §Æc ®iÓm cña mét giai ®o¹n v¨n häc. + Phong c¸ch cña mét nhµ v¨n. + So s¸nh ®Æc ®iÓm cña c¸c giai ®o¹n v¨n häc. + Mét vÊn ®Ò lý luËn v¨n häc. .... Yªu cÇu: + Bµi viÕt ph¶i tr×nh bµy sù hiÓu biÕt vÒ c¸c khÝa c¹nh võa nªu trªn cña v¨n häc. ---> Yªu cÇu kiÕn thøc chung: häc sinh ph¶i n¾m ch¾c c¸c ®Æc ®iÓm NghÖ thuËt, biÕt cô thÓ ho¸ c¸c khÝa c¹nh, c¸c vÊn ®Ò vµ lÊy vÝ dô tiªu biÓu ®Ó ph©n tÝch, so s¸nh ®Ó lµm s¸ng tá c¸c ®Æc ®iÓm ®· nªu: 2. §Þnh h­íng vµ lËp ý: - Gi¶i thÝch kh¸i niÖm nÕu cÇn. - Cô thÓ ho¸ thµnh c¸c luËn ®iÓm ®Ó t×m hiÓu, ph©n tÝch, chøng minh. VÝ dô: Sgk – 70/71. 3. Chän dÉn chøng: - Yªu cÇu ph¶i tiªu biÓu, chÝnh x¸c---> ph©n tÝch ®Ó lµm s¸ng tá vÊn ®Ò. VÝ dô: ph©n tÝch, chøng minh ®Æc ®iÓm giai ®o¹n v¨n häc: Giai ®o¹n ®ã cã nh÷ng t¸c phÈm , t¸c gi¶ tiªu biÓu nµo---> chän chi tiÕt ®Æc s¾c ®Ó ph©n tÝch. - Giai ®o¹n 30-45. Víi phong trµo th¬ míi khëi lªn tõ n¨m 1932, th¬ ca ViÖt Nam thùc sù ®­îc khëi s¾c: nhiÒu c¸ tÝnh ®­îc gi¶i phãng, hµng lo¹t tiÕng th¬ trÎ trung vµ tµi n¨ng ra ®êi víi mµu s¾c vµ giäng ®iÖu kh¸c nhau( véi vµng, cuång si nh­ Xu©n DiÖu; m¬ mµng nh­ L­u Träng L­; ch©n chÊt gi¶n dÞ nh­ NguyÔn BÝnh...). - V¨n xu«i, ®Æc biÖt lµ truyÖn ng¾n 30 - 45 ®Ò cËp nhiÒu vÒ ng­êi n«ng d©n ( Ng« TÊt Tè- T¾t §Ìn; ChÝ PhÌo, L·o H¹c - Nam Cao; B­íc ®­êng cïng – NguyÔn C«ng Hoan) 4. ph©n tÝch vÊn ®Ò: ph©n tÝch c¸c biÓu hiÖn qua c¸c chi tiÕt cô thÓ ®Ó lµm s¸ng tá vÊn ®Ò. L­u ý: Bµi viÕt hay ®ßi hái ph¶i cã sù so s¸nh, ®èi chiÕu. 5. Tæng kÕt, nhËn ®Þnh , ®¸nh gi¸. Kh¼ng ®Þnh l¹i vÊn ®Ò ë møc ®é cao h¬n: Nªu lªn ë chç m¹nh, chç yÕu, ®ãng gãp quan träng vµ h¹nh chÕ ( nÕu cã) LuyÖn tËp: bµi tËp 1,2/Sgk –74. Theo dâi, tham kh¶o thªm trong sgk. LÊy vÝ dô vµ ph©n tÝch. * Néi dung «n tËp kiÓm tra kh¶o s¸t I 1. Bµi th¬ ViÖt B¾c – Tè H÷u 2. ý nghÜa t­ t­ëng cña t¸c phÈm : - §«i m¾t – Nam Cao/ Gi¸o ¸n... - Vî chång A Phñ./ Gi¸o ¸n... - Vî nhÆt/ Gi¸o ¸n. - Mïa L¹c/ Gi¸o ¸n + LuyÖn tËp: C©u hái sau mçi bµi häc. * §Ò kiÓm tra sè 5: C©u 1: ( 1 ®iÓm). H·y ®¸nh dÊu x vµo ®¸p ¸n: - Nãi vÒ phong c¸ch NghÖ thuËt cña «ng s¸ch v¨n líp 12 cã viÕt: “... mçi trang viÕt cña «ng ®Òu chøng tá tµi hoa vµ auyªn b¸c, mçi nh©n vËt dï thuéc lo¹i ng­êi nµo còng ®µu lµ ph¶i nh÷ng nghÖ sÜ trong nghÒ nghiÖp cña m×nh...”. «ng lµ ai trong nh÷ng t¸c gi¶ sau: 1. NguyÔn Trung thµnh 3. NguyÔn Tu©n 2. NguyÔn Kh¶i 4. Nam Cao C©u hái 2 ( 1 ®iÓm) - H·y ®¸n dÊu x vµo ®¸p ¸n. Nh÷ng t¸c phÈm sau, t¸c phÈm nµo ®­îc t¸c gi¶ s¸ng t¸c trong thêi kú §¶ng ta v¹n ®éng nh©n d©n miÒn xu«i lªn x©y dùng nÒn kinh tÕ ë miÒn nói. TiÕng h¸t con tµu - ChÕ Lan Viªn. C¸c vÞ La H¸n trong chïa T©y Ph­¬ng - Huy CËn. Mïa L¹c - NguyÔn Kh¶i. Ng­êi l¸i ®ß S«ng §µ - NguyÔn Tu©n. TÊt c¶ nh÷ng t¸c phÈm trªn. C©u hái 3 ( 8 ®iÓm) - H·y ph©n tÝch ®o¹n th¬ sau trong bµi th¬ ViÖt B¾c: “ Ta vÒ m×nh cã nhí ta Ta vÒ ta nhí nh÷ng hoa cïng ng­êi ... Rõng thu tr¨ng räi hoµ b×nh n Nhí ai tiÕng h¸t ©n t×nh thuû chung.” TiÕt 65- 66: Lµm v¨n: Ngµy21th¸ng12 n¨m2005 B×nh gi¶ng v¨n häc I. Môc tiªu bµi gi¶ng: 1. VÒ kiÕn thøc: - RÌn luyÖn, «n l¹i kü n¨ng b×nh gi¶ng v¨n häc ë líp 11---> ThÓ hiÖn n¨ng lùc c¶m thô v¨n häc. - BiÕt c¸ch c¶m thô toµn vÑn ®èi víi t¸c phÈm. 2. VÒ kü n¨ng: - §Æc biÖt cñng cè, n©ng cao kü n¨ng b×nh gi¶ng. II. Ph­¬ng ph¸p: - ThuyÕt gi¶ng. III. TiÕn tr×nh bµi d¹y: A. æn ®Þnh: B. KiÓm tra miÖng: Lång vµo bµi gi¶ng C. Néi dung bµi míi: Ho¹t ®éng cña thÇy Ho¹t ®éng cña trß I. Mét sè biÖn ph¸p b×nh gi¶ng v¨n häc: 1. Kh¸i niÖm: - Líp 11: B×nh gi¶ng nh÷ng ®iÓm mµ ta t©m ®¾c nhÊt ---> c¶m thô cã tÝnh lùa chän chñ quan. - Líp 12: B×nh gi¶ng v¨n häc theo lèi c¶m thô toµn vÑn. - Kh¸c víi bµi ph©n tÝch th«ng th­êng: + Ph©n tÝch: chia t¸ch t¸c phÈm ra tõng khÝa c¹nh ®Ó xem xÐt + B×nh gi¶ng: Nghiªng vÒ ph©n tÝch c¸c biÓu hiÖn ng«n ng÷, h×nh ¶nh, kÕt cÊu... nh»m n¾m b¾t tÝnh chØnh thÓ, mèi liªn hÖ néi t¹i cña t¸c phÈm ®Ó hiÓu t¸c phÈm nh­ mét sù sèng toµn vÑn. \ §èi t­îng cña b×nh gi¶ng kh«ng ph¶i lµ 1 vÊn ®Ò mang tÝnh trõu t­îng mµ nã lµ v¨n b¶n t¸c phÈm ( cã thÓ lµ 1 bµi v¨n, bµi th¬, ®o¹n v¨n ...) \ B×nh gi¶ng ph¶i tËp trung kh¸m ph¸, ®¸nh gi¸ nghÜa lý cña v¨n b¶n ng«n tõ t¹o nªn sù thèng nhÊt gi÷a néi dung vµ h×nh thøc. Bµi b×nh gi¶ng ph¶i lµm s¸ng tá: T¹i sao bµi v¨n ®­îc tæ chøc nh­ thÕ, viÕt nh­ thÕ? 2. Yªu cÇu: ? Nªu mét vµi yªu cÇu c¬ b¶n cña bµi b×nh gi¶ng? - Giíi thiÖu ®­îc xuÊt xø. - Gi¶i nghÜa nh÷ng tõ khã ®Ó gióp ng­êi ®äc hiÓu v¨n b¶n. - T×m hiÓu chñ ®Ò, bè côc, giäng ®iÖu, gióp ng­êi ®äc th©m nhËp ®­îc vµo thÕ giíi nghÖ thuËt cña t¸c phÈm. - Mang ®Ëm mµu s¾c c¶m thô c¸ nh©n cña ng­êi b×nh gi¶ng. - Lêi v¨n b×nh gi¶ng ph¶i chÝnh x¸c, gîi c¶m vµ cã t¸c dông kh¬i gîi cho ng­êi ®äc th©m nhËp vµo thÕ giíi nghÖ thuËt cña t¸c phÈm ®ã. L­u ý: trong lóc b×nh gi¶ng ph¶i chó ý ®Õn tû lÖ lêi b×nh. II. Mét sè biÖn ph¸p b×nh gi¶ng. a. Miªu t¶ t¸c phÈm, ®o¹n trÝch ®em gi¶ng: Giíi thiÖu râ xuÊt xø chç khã , chç hay hoÆc ®éc ®¸o. b. B×nh gi¶ng bµi th¬ b»ng c¸ch miªu t¶ c¸i tø cña th¬: NghÜa lµ t×m ra l«gÝc néi t¹i t¹o nªn sù thèng nhÊt cña bµi th¬. c. ThuËt l¹i néi dung, ý tø ®o¹n trÝch ®Æc biÖt chó träng ®Õn nh÷ng chi tiÕt giµu ý nghÜa. d. NhËp th©n vµo t¸c gi¶ ®Ó nâi râ ý mµ t¸c gi¶ muèn nãi. ®. NhËp th©n vµo h×nh t­îng, vµo nh©n vËt ®Ó nãi lªn ý nghÜa cña h×nh t­îng. e. Liªn hÖ, dèi chiÕu víi nh÷ng bµi th¬, ý th¬, cau th¬ gÇn gòi, t­¬ng ®ång ®Ó b×nh gi¶ng khai th¸c ý th¬ VÝ dô: Miªu t¶ thêi gian buæi chiÒu tµn qua h×nh ¶nh con chim: + Hå ChÝ Minh: Chim mái vÒ rõng t×m chèn ngñ. + Huy CËn: Chim nghiªng c¸nh nhá bãng chiÒu xa. + NguyÔn Du: Chim h«m thoi thãt vÒ rõng. g. Gi¶ng gi¶i ý cña tõ ®éc ®¸o, tõ then chèt vµ vÞ trÝ quan hÖ cña nã trong v¨n b¶n nh»m hiÓu trän vÑn néi dung biÓu hiÖn cña v¨n b¶n. VÝ dô: “ CËy em em cã chÞu lêi ( Nhê – NhËn) Ngåi lªn...” h. T­ëng t­îng, më réng h×nh t­îng nh­ mét thñ ph¸p b×nh gi¶ng. III. C¸ch lµm bµi b×nh gi¶ng th¬ 1. Giíi thiÖu kh¸i qu¸t xuÊt xø, hoµn c¶nh s¸ng t¸c cña t¸c phÈm . 2. Gi¶ng gi¶i ý tø cña bµi th¬: - Ph¸t biªu vÒ cÊu tø, ®¹i ý, bè côc bµi th¬. Gi¶ng nghÜa lý, m¹ch c¶m xóc, tõ ng÷, h×nh ¶nh th¬. Luþªn tËp: Bµi tËp2/ 201 sgk. Nªu ®Æc tr­ng cña kiÓu bµi ph©n tÝch. Mét häc sinh ph¸t biÓu. D. Cñng cè: - Häc sinh cÇn ph©n biÖt sù kh¸c nhau gi÷a thÓ lo¹i ph©n tÝch vµ b×nh gi¶ng. Tõ ®ã n¾m v÷ng mét sè biÖn ph¸p b×nh gi¶ng vµ c¸ch lµm bµi b×nh gi¶ng th¬. E. LuyÖn tËp: - H·y b×nh gi¶ng mét ®o¹n th¬ mµ em yªu thÝch. F. Rót kinh nghiÖm sau bµi gi¶ng: TiÕt 67-68-69: Gi¶ng v¨n: Ngµy22 th¸ng12n¨m2005 M¶nh tr¨ng cuèi Rõng NguyÔn Minh Ch©u I. Môc tiªu bµi gi¶ng: 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh hiÓu ®­îc: - M¶nh tr¨ng cuèi rõng lµ mét truyÖn ng¾n ®Æc s¾c vÒ t×nh yªu, tuæi trÎ vµ chñ nghÜa anh hïng c¸ch m¹ng ViÖt Nam trong thêi ®¹i chèng Mü. - TruyÖn cã t×nh huèng ®éc ®¸o, lµ mét c©u chuyÖn t×nh l·ng m¹n, ®Çy chÊt th¬. 2. VÒ kü n¨ng: - Cñng cè kü n¨ng ph©n tÝch nh©n vËt, ph©n tÝch truyÖn ng¾n. 3. VÒ th¸i ®é t×nh c¶m: - Lßng tù hµo vÒ con ng­êi ViÖt Nam thêi kú chèng Mü. II. Ph­¬ng ph¸p: - Ph¸t vÊn vµ thuyÕt gi¶ng. III. TiÕn tr×nh bµi d¹y: A. æn ®Þnh: B. KiÓm tra miÖng: 1. §äc phÇn ®Çu cña bµi th¬ “ §Êt n­íc” vµ ph©n tÝch vÎ ®Ñp cña ®Æc §Êt n­íc trong mèi quan hÖ c¸ nh©n vµ céng ®ång? 2. “§Êt n­íc cña nh©n d©n” ®­îc t¸c gi¶ suy luËn nh­ thÕ nµo trong ®o¹n th¬ thø 2? C. Néi dung bµi míi: Ho¹t ®éng cña thÇy Ho¹t ®éng cña trß I. TiÓu dÉn: 1. T¸c gi¶: ( 1930 – 1989 ) - Quª: Quúnh L­u, NghÖ An. - 1950 gia nhËp qu©n ®éi. - 1954 Vµo nghÒ v¨n, tr­ëng thµnh trong qu©n ngò, g¾n bã tha thiÕt víi cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü. - Nh÷ng t¸c phÈm chÝnh: Sgk ---> Lµ nhµ v¨n tiªn phong trong c«ng cuéc ®æi m¬Ý v¨n häc trong nh÷ng n¨m ®Çu cña thËp kû 80. ¤ng lu«n cã ý thøc t×m tßi nh÷ng h¹t ngäc Èn chøa trong bÒ s©u t©m hån con ng­êi; lu«n tr¨n trë t×m tßi nh÷nh s¸ng t¹o NghÖ thuËt. 2. Hoµn c¶nh ra ®êi cña t¸c phÈm : - 1964: Mü ®iªn cuång nÐm bom b¾n ph¸ MiÒn B¾c. - 1970: thêi kú cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü ë vµo giai ®o¹n ¸c liÖt nhÊt---> t¸c phÈm ra ®êi trong thêi gian nµy. II. Ph©n tÝch: 1. ý nghÜa nhan ®Ò: - “ M¶nh tr¨ng cuèi rõng” chø kh«ng ph¶i “ vÇng tr¨ng” ---> Gîi sù khiªm nh­êng nhá bÐ---> ë “ Cuèi rõng” ---> Cµng xa, cµng yÕu ít. - NguyÖt, ng­êi con g¸i mang tªn tr¨ng trÎ trung, trong trÎo---> Cµng ®Ñp h¬n khi ®­îc lång d­íi bãng tr¨ng. ---> Tr¨ng lµ NguyÖt vµ NguyÖt chÝnh lµ tr¨ng. H¼n lµ khi ®Æt tªn c« g¸i lµ NguyÖt vµ ®Æt tªn truyÖn lµ “ M¶nh tr¨ng cuèi rõng”, NguyÔn Minh Ch©u muèn t¹o ra mèi liªn hÖ ®èi s¸nh; “ M¶nh tr¨ng cuèi rõng ” chÝnh lµ h×nh ¶nh Èn dô biÓu tr­ng cho vÎ ®Ñp gi¶n dÞ thanh khiÕt cña NguyÖt... 2. T×nh huèng truyÖn: - Hai ng­êi yªu nhau ch­a mét lÇn gÆp mÆt---> t×nh cê gÆp nhau mµ kh«ng hÒ biÕt: Mét ng­êi trªn ®­êng lµm nhiÖm vô, mét ng­êi ®Õn chç hÑn th¨m ng­êi yªu. ---> T×nh huèng võa ngÉu nhiªn võa tù nhiªn vµ rÊt ®éc ®¸o, gióp nh©n vËt béc lé tÝnh c¸ch rÊt tho¶i m¸i. ---> ThÓ hiÖn phong c¸ch cña nhµ v¨n: Lu«n ®i t×m nh÷ng h¹t ngäc Èn chøa trong bÒ s©u t©m hån con ng­êi. 3. Nh©n vËt NguyÖt: ? NguyÖt hiÖn lªn qua lêi kÓ cña ai? ®iÒu nµy cã ý nghÜa nh­ thÕ nµo? - Qua con m¾t cña L·m – Mét chµng trai yªu c« say ®¾m; t×nh yªu pha lÉn niÒm c¶m phôc---> NguyÖt hiÖn lªn víi vÎ ®Ñp hoµn h¶o vµ lý t­ëng. a. Ngo¹i h×nh: ? t¸c gi¶ kh¾c ho¹ nh©n vËt NguyÖt lµ c« g¸i cã ngo¹i h×nh nh­ thÕ nµo? - Khu«n mÆt tr¾ng s¸ng, e thÑn. - Lêi nãi vµ tÊm th©n m¶nh dÎ. - §«i gãt ch©n hång hång s¹ch sÏ. - M¸i tãc th¬m ng¸t, dµy vµ trÎ trung. - Giäng nãi trong l¾m. ---> “VÎ ®Ñp gi¶n dÞ m¸t mÎ nh­ s­¬ng nói”---> TrÎ trung, trong s¸ng, thanh khiÕt, dÞu dµng, cao quý---> RÊt lý t­ëng. ?Theo em, NguyÖt ®Ñp nhÊt khi nµo? - Trong tr¨ng( ®Ñp nhÊt khi ngåi trong ng«i nhµ cán con Lång ®Çy bãng tr¨ng. Trong tr¨ng NguyÖt cµng lung linh, r¹ng rì, trÎ trung vµ trµn ®Çy søc sèng). ---> Sù céng h­ëng gi÷a vÎ ®Ñp thiªn nhiªn vµ con ng­êi---> Lµm cho L·m cho¸ng ngîp. b. T©m hån, tÝnh c¸ch b1. Trong cuéc sèng ®êi th­êng: ? Trong cuéc sèng ®êi th­êng NguyÖt lµ con ng­êi nh­ thÕ nµo? - Lµ c« g¸i ngoan ngo·n, tÝch cùc( ChÞ TÝnh – chÞ g¸i cña L·m tõng nhËn xÐt: Trªn ®êi nµy khã mµ t×m ®­îcmét c« g¸i nh­ thÕ ). Ngåi s¸t mÐp cöa, chiÕc lµn cãi «m gän trong lßng, gi÷a hai chóng t«i ®Ó mét kho¶ng réng---> Cö chØ tÕ nhÞ, thanh cao. - RÊt cã tr¸ch nhiÖm víi c«ng viÖc ( gÆp ®­êng xÊu c« thanh minh...) b.2 Trong gian khã: ?. §Ó lµm næi bËt phÈm chÊt cña NguyÖt, t¸c gi¶ ®· t¹o ra nh÷ng thö th¸ch nµo? ( Gi¸o viªn ®äc dÉn chøng vµ b×nh). §­êng khã ®i - 3 thö th¸ch: Xe qua ngÇm M¸y bay Mü nÐm bom ---> NguyÖt lµ ng­êi giµu kinh nghiÖm chiÕn tr­êng, x¶ th©n quªn m×nh v× ®ång ®éibëi trong c« t×nh yªu Tæ quèc lµ trªn hÕt “ NÕu anh bÞ th­¬ng th× xe còng mÊt”---> ThÓ hiÖn lý t­ëng cña thanh niªn thêi ®¹i chèng Mü tr­íc Tæ quèc. - Khi bÞ th­¬ng “ Anh yªn t©m, chØ bÞ x­íc da... Em cã thÓ ®i tËn trêi” ---> VÎ ®Ñp dòng c¶m, kiªn c­êng, b×nh th¶n, tù tin vµ yªu ®êi,l¹c quan tin t­ëng vµo chiÕn th¾ng. ==> Cã thÓ nãi, ë NguyÖt, héi tô ®Çy ®ñ phÈmchÊt cña nh÷ng anh hïng “ XÎ däc Tr­êng S¬n ®i cøu n­íc Mµ lßng ph¬i phíi dËy t­¬ng lai”. b.3 Trong t×nh yªu: ? Trong t×nh yªu, NguyÖt lµ ng­êi nh­ thÕ nµo? - Lý do: Gi¶n dÞ – Cïng chung lý t­ëng. - Hoµn c¶nh: Khã kh¨n, khèc liÖt VÉn thuû chung chê L·m ---> t×nh yªu l·ng m¹n, phi th­êng: + Tõ chèi mäi lêi cÇu h«n ®Ó thuû chung víi ng­êi yªu trong méng. + BÊt chÊp thêi gian ( mÊy n¨m, L·m ®· quªn), bÊt chÊp kh«ng gian nguy hiÓm( xa c¸ch vµ bom ®¹n). ? C¬ së cña t×nh yªu trong NguyÖt lµ g×? - C¬ së: NiÒm tin m·nh liÖt vµo cuéc sèng( Nhµ v¨n miªu t¶ hai lÇn: t×nh yªu – C¸i sîi chØ xanh nhá bÐ ãng ¸nh, kh«ng phai l¹t, kh«ng hÒ ®øt. Bom Mü cã thÓ ®¸nh sËp, c¾t ®«i cÇu ®¸ xanh nh­ng kh«ng thÓ c¾t ®øt sîi chØ xanh thuû chung trong tr¸i tim cña ng­êi con g¸i) ? H·y nªu c¶m nhËn cña em vÒ t×nh yªu ®ã? ---> t×nh yªu trong thêi chiÕn, hä lµ nh÷ng con ng­êi ®ång ®iÖu vµ ®Çy lý t­ëng. t×nh yªu Êy ®­îc ®Æt trong kh«ng gian vµ thêi gian ®Æc biÖt – T­ëng nh­ mong manh, v« väng nh­ng l¹i rÊt thùc---> §ã lµ t×nh yªu l·ng m¹n, thuû chung vµ bÒn v÷ng tr­íc thêi gian. ? Em cã suy nghÜ g× kh t¸c gi¶ ®Æt hai h×nh ¶nh “ Sîi chØ xanh” vµ “ C©y cÇu ®æ”? - Sîi chØ xanh nhá bÐ ãng ¸nh >< C©y cÇu ®æ. ---> Kh¼ng ®Þnh søc sèng m·nh liÖt cña con ng­êi khi cã niÒm tin vµo cuéc sèng vµ t­¬ng lai. ==> Víi ngßi bót l·ng m¹n, t¸c gi¶ x©y dùng nh©n vËt NguyÖt mang vÎ ®Ñp hoµn thiÖn vµ lý t­ëng. + NguyÖt lµ nh©n vËt tiªu biÓu cho tuæi trÎ ViÖt Nam trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü ¸c liÖt, lµ t­îng tr­ng cho vÎ ®Ñp gi¶n dÞ, thanh khiÕt vµ sù thuû chung; m·nh liÖt trong t×nh yªu, dòng c¶m kiªn c­êng tr­íc mäi t×nh huèng nguy hiÓm trong c«ng viÖc. + t×nh yªu trong NguyÖt ®Ñp vµ cã søc m¹nh l¹ th­êng bëi nã g¾n liÒn víi t×nh yªu Tæ quèc v× thÕ mµ con ®­êng ®Õn víi t×nh yªu cña c« tuy ®Çy bom ®¹n nh­ng l¹i th¾p ®Çy bãng tr¨ng – KhiÕn L·m c¶m phôc. 4. Nh©n vËt L·m. ? L·m hiÖn lªn trong t¸c phÈm lµ mét con ng­êi nh­ thÕ nµo? - Yªu n­íc( cã lý t­ëng cao ®Ñp) rÊt cã tr¸ch nhiÖm víi c«ng viÖc vµ dòng c¶m. - Cã t©m hån l·ng m¹n, nh¹y c¶m nh­ng còng rÊt nam tÝnh. III. KÕt luËn: - T¸c phÈm lµ sù hµi hoµ gi÷a bót ph¸p hiÖn thùc vµ bót ph¸p l·ng m¹n; lµ mét c©u chuyÖn t×nh thêi chiÕn ®Çy chÊt th¬, chÊt tr÷ t×nh - Qua t¸c phÈm t¸c gi¶ ®· ph¸t hiÖn ca ngîi tuæi trÎ, t×nh yªu vµ chñ nghÜa anh hïng c¸ch m¹ng ViÖt Nam ®a lµm nªn hµo khÝ cña mét thêi ®¹i chèng Mü, ®· khiÕn tªn tuæi ViÖt Nam r¹ng rì trªn trêng quèc tÕ. ®äc sgk vµ ph¸t biÓu. Nªu c¸ch hiÓu cña m×nh vÒ nhan ®Ò t¸c phÈm . Ph¸t hiÖn nÐt ®éc ®¸o trong t×nh huèng truyÖn. Mét häc sinh ph¸t biÓu. Mét häc sinh ph¸t biÓu.( t×m chi tiÕt sgk). Hai häc sinh ph¸t biÓu. Mét häc sinh ph¸t biÓu.( t×m chi tiÕt trong sgk). Mét häc sinh ph¸t biÓu. Mét häc sinh ph¸t biÓu. Hai häc sinh ph¸t biÓu. Ba häc sinh ph¸t biÓu. Mét häc sinh ph¸t biÓu. Mét häc sinh ph¸t biÓu. D. Cñng cè: - Qua bµi häc häc sinh cÇn ph©n tÝch ®­îc vÎ ®Ñp hoµn thiÖn, lý t­ëng cña nh©n vËt NguyÖt- c« g¸i mang tªn tr¨ng ---> thÊy ®­îc vÎ ®Ñp cña thanh niªn thêi ®¹i chèng Mü. E. LuyÖn tËp: - VÎ ®Ñp cña nh©n vËt NguyÖt ®­îc gîi ra qua nh÷ng khÝa c¹nh nµo.H·y ph©n tÝch ®Ó lµm s¸ng tá vÎ ®Ñp Êy. F. Rót kinh nghiÖm sau bµi gi¶ng: TiÕt 70 : Gi¶ng v¨n: Ngµy23 th¸ng12 n¨m2005 sãng Xu©n Quúnh I. Môc tiªu bµi gi¶ng: 1. VÒ kiÕn thøc: Gióp häc sinh hiÓu ®­îc: -Xu©n Quúnh lµ mét trong sè nh÷ng thi sÜ trÎ, ®­îc coi lµ nhµ th¬ cña t×nh yªu víi mét hån th¬ hån nhiªn, ch©n thËt, say ®¾m vµ nång nµn. - “Sãng” lµ mét trong sè nh÷ng t¸c phÈm tiªu biÓu cña nhµ th¬ Xu©n Quúnh. Th«ng qua t¸c phÈm, t¸c gi¶ trùc tiÕp bµy tá kh¸t khao vÒ mét t×nh yªu hån nhiªn, ch©n thËt, m·nh liÖt vµ s«i næi cña tr¸i tim ng­êi phô n÷ khi yªu. 2. VÒ kü n¨ng: - Cñng cè kü n¨ng ph©n tÝch t¸c phÈm th¬, t©m tr¹ng cña nh©n vËt trong th¬ tr÷ t×nh. 3. VÒ th¸i ®é t×nh c¶m: - Tr©n träng t×nh c¶m thiªng liªng, th¸nh thiÖnvµ nång nµn cña tr¸i tim ng­êi phô n÷ khi yªu. II. Ph­¬ng ph¸p: - Ph¸t vÊn vµ thuyÕt gi¶ng. III. TiÕn tr×nh bµi d¹y: A. æn ®Þnh: B. KiÓm tra miÖng: 1. H·y ph©n tÝch nh©n vËt NguyÖt ®Ó lµm næi b¹t vÎ ®Ñp lý t­ëng, tiªu biÓu cho thÕ hÖ trÎ ViÖt Nam thêi ®¹i chèng Mü?. C. Néi dung bµi míi: Ho¹t ®éng cña thÇy Ho¹t ®éng cña trß I. Giíi thiÖu: 1. T¸c gi¶: ( 1942- 1988). ?Dùa vµo Sgk h·y nªu nh÷ng nÐt c¬ b¶n vÒ t¸c gi¶ Xu©n Quúnh? - Quª: Hoµi §øc- Hµ T©y. - Hoµn c¶nh: XuÊt th©n trong mét gia ®×nh c«ng chøc. MÑ mÊt sím, cha ®i b­íc n÷a, Xu©n Quúnh ë víi chÞ g¸i(§«ng Mai)---> Xu©n Quúnh rÊt tha thiÕt víi cuéc sèng gia ®×nh “ M×nh kh«ng bao giê quªn ®­îc nh÷ng n¨m th¸ng cßn nhá, lóc nµo m×nh còng c¶m thÊy rÐt, cã lÏ ®ãi, rÐt v× trèng v¾ng, v× thiÕu thèn.” “ Tuæi th¬ t«i l¹c lâng gi÷a ®êi Nh­ c¸nh chim b¬ v¬ mÊt tæ.”( “TiÕng mÑ”). - B¶n th©n: + Lu«n ©n cÇn, chu ®¸o, nh­êng nhÞn mäi ng­êi vµ rÊt nh¹y c¶m( thõa h­ëng tõ ng­êi bµ) ---> Xu©n Quúnh quan niÖm r»ng: t×nh c¶m cña con ng­êi khëi nguån tõ nh÷ng c¸i rÊt nhá nh­ng rÊt cao c¶. + Vµo ®êi b»ng nghÒ móa tõ n¨m 12, 13 tuæi. §Õn n¨m 1963 chuyÓn sang nghÒ v¨n nh­ mét th¸ch thøc víi sè phËn. ==> Xu©n Quúnh thuéc thÕ hÖ nh÷ng nhµ th¬ trÎ ®· Ýt nhiÒu t¹o cho m×nh tiÕng nãi,giäng ®iÖu riªng: t­¬i t¾n, dung dÞ, ®»m th¾m, cã chiÒu s©u triÕt lý vµ rÊt giµu n÷ tÝnh----> Béc lé nh÷ng tr¨n trë lo ©u, nh÷ng tr¶i nghiÖm vµ kh¸t väng cña ng­êi phô n÷. ---> Hån th¬ nång nµn, say ®¾m. 2. Nh÷ng t¸c phÈm tiªu biÓu: sgk. II. Bµi th¬: 1. XuÊt xø: ? t×m xuÊt xø cña bµi th¬? - S¸ng t¸c 1967( Tuæi 25- Tr¸i tim c¨ng ®Çy søc sèng, t×nh yªu.),t¸c gi¶ ®i thùc tÕ ë Th¸i B×nh. - Rót trong tËp “ Hoa däc chiÕn hµo”. --->t¸c phÈm tùa nh­ b«ng hoa mäc gi÷a chiÕn hµo, tiªu biÓu cho hån th¬ Xu©n Quúnh. 2. §Ò tµi, thÓ th¬: Gi¸o viªn giíi thiÖu nh÷ng bµi th¬ vÒ t×nh yªu( bµi sè 28- Tago, BiÓn _ Xu©n DiÖu---> ®Òu lµ t¸c gi¶ nam). - §Ò tµi: T×nh yªu - ThÓ th¬: 5 ch÷- phï hîp víi viÖc bµy tá c¶m xóc, nhÞp ®iÖu dån dËp---> võa gîi lªn nhÞp ®iÖu sãng biÓn,võa diÔn t¶ ®­îc nhÞp sãng v« håi v« h¹n cña t¸c gi¶. 3. Ph©n tÝch: Gäi häc sinh ®äc. H·y nªu c¶m nhËn cña em vÒ bµi th¬ nµy? * Bµi th¬ lµ kh¸t väng cña Xu©n Quúnh vÒ mét t×nh yªu bao la, vÜnh h»ng vµ giµu gi¸ trÞ nh©n v¨n. a. Khæ 1 – 2: T×nh yªu – quy luËt mu«n ®êi. ?H×nh t­îng träng t©m trong hai khæ th¬ ®Çu lµ g×? H×nh t­îng ®ã cã ý nghÜa nh­ thÕ nµo? - H×nh t­îng “ Sãng ” vµ “ Em” - Sãng –Kh¸t väng t×nh yªu. - Em – Kh¸t väng t×nh yªu. ---> Hai h×nh t­îng sãng ®«i, nªu bËt nh÷ng kh¸t väng vÒ mét t×nh yªu m·nh liÖt, vÜnh h»ng cña tr¸i tim n÷ sÜ. ---> H×nh t­îng “ Sãng” lµ mét t×m tßi ph¸t hiÖn cña t¸c gi¶. §ã lµ h×nh t­îng nh©n ho¸, Èn dô cã ý nghÜa biÓu tr­ng cho tÇm hån ng­êi phô n÷ khi yªu; lµ sù ho¸ th©n, ph©n th©n cña nh©n vËt tr÷ t×nh “ Em”. Hai h×nh t­îng khi th× ph©n ®«i ra, råi soi chiÕu vµo nhau ®Ó t×m ra nh÷ng nÐt t­¬ng ®ång, khi th× hoµ nhËp vµo nhau ®Ó lµm nªn nh÷ng ©m vang céng h­ëng. ? H×nh t­îng “ Sãng ” ®­îc miªu t¶ nh­ thÕ nµo? C¸c tr¹ng th¸i cña Sãng? - D÷ déi - d

File đính kèm:

  • docTiet 63 dat nuoc.doc