Những kỹ năng cơ bản khi tìm hiểu một tác phẩm tự sự

I. Kỹ năng tóm tắt tác phẩm tự sự.

1. đặc điểm của cốt truyện:

+ TRình bày: Giới thiệu thời kỳ lịch sử, hoàn cảnh cụ thể của sự việc.

+ Khai đoạn: Nêu tình huống, vấn đề nảy sinh sự việc.

+ Phát triển: Diễn tả tiến triển của sự việc và những biểu hiện hành động cuả nhân vật

+ Đỉnh điểm:

+ Kết cục:

2. Các bước tóm tắt:

a. Giới thiệu ngắn gọn về xuất xứ tác phẩm, chủ đề của tác phẩm.

b. Tóm tắt các bước phát triển của dòng cốt truyện dựa vào những sự kiện nổi bật, có liên kết xâu chuỗi trước sau, thể hiện diễn biến tính cách, số phận của nhân vật chính.

3. Lưu ý: Sắp xếp các sự việc nên theo trình tự thời gian, sử dụng ngôi kể thứ ba, lược bỏ các suy nghĩ và lời nói của nhân vật, chuyển thành lời văn của mình.

II. Kỹ năng phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự:

1. Vai trò: Nhân vật là linh hồn của tác phẩm, thông qua nhân vật, nhà văn gửi gắm tư tưởng, nhận thức của mình về đời sống và con người.

2. cách phân tích nhân vật:

* Bước 1: Tìm hiểu lai lịch:

+ Hoàn cảnh xuất thân.

+ Hoàn cảnh gia đình:

+ Điều kiện sinh hoạt.

* Bước 2: Ngoại hình:

Ngoại hình là một biện pháp để nhà văn hé mở về tính cách nhân vật. Có hai trường hợp: Đồng nhất và trái ngược.

* Bước 3: Ngôn ngữ:

Qua lời ăn tiếng nói có thể thấy được trình độ văn hoá và cả tính cách của nhân vật. Vì vậy nhân vật văn học thường mang dấu ấn cá nhân rõ nét : ngôn ngữ Xuân tóc đỏ, Chí Phèo, Hoàng, Đào

 

doc2 trang | Chia sẻ: luyenbuitvga | Ngày: 21/02/2014 | Lượt xem: 645 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Những kỹ năng cơ bản khi tìm hiểu một tác phẩm tự sự, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Nh÷ng kü n¨ng c¬ b¶n khi t×m hiÓu mét t¸c phÈm tù sù. I. Kü n¨ng tãm t¾t t¸c phÈm tù sù. 1. ®Æc ®iÓm cña cèt truyÖn: + TR×nh bµy: Giíi thiÖu thêi kú lÞch sö, hoµn c¶nh cô thÓ cña sù viÖc. + Khai ®o¹n: Nªu t×nh huèng, vÊn ®Ò n¶y sinh sù viÖc. + Ph¸t triÓn: DiÔn t¶ tiÕn triÓn cña sù viÖc vµ nh÷ng biÓu hiÖn hµnh ®éng cu¶ nh©n vËt + §Ønh ®iÓm: + KÕt côc: 2. C¸c b­íc tãm t¾t: a. Giíi thiÖu ng¾n gän vÒ xuÊt xø t¸c phÈm, chñ ®Ò cña t¸c phÈm. b. Tãm t¾t c¸c b­íc ph¸t triÓn cña dßng cèt truyÖn dùa vµo nh÷ng sù kiÖn næi bËt, cã liªn kÕt x©u chuçi tr­íc sau, thÓ hiÖn diÔn biÕn tÝnh c¸ch, sè phËn cña nh©n vËt chÝnh. 3. L­u ý: S¾p xÕp c¸c sù viÖc nªn theo tr×nh tù thêi gian, sö dông ng«i kÓ thø ba, l­îc bá c¸c suy nghÜ vµ lêi nãi cña nh©n vËt, chuyÓn thµnh lêi v¨n cña m×nh. II. Kü n¨ng ph©n tÝch nh©n vËt trong t¸c phÈm tù sù: 1. Vai trß: Nh©n vËt lµ linh hån cña t¸c phÈm, th«ng qua nh©n vËt, nhµ v¨n göi g¾m t­ t­ëng, nhËn thøc cña m×nh vÒ ®êi sèng vµ con ng­êi. 2. c¸ch ph©n tÝch nh©n vËt: * B­íc 1: T×m hiÓu lai lÞch: + Hoµn c¶nh xuÊt th©n. + Hoµn c¶nh gia ®×nh: + §iÒu kiÖn sinh ho¹t. * B­íc 2: Ngo¹i h×nh: Ngo¹i h×nh lµ mét biÖn ph¸p ®Ó nhµ v¨n hÐ më vÒ tÝnh c¸ch nh©n vËt. Cã hai tr­êng hîp: §ång nhÊt vµ tr¸i ng­îc. * B­íc 3: Ng«n ng÷: Qua lêi ¨n tiÕng nãi cã thÓ thÊy ®­îc tr×nh ®é v¨n ho¸ vµ c¶ tÝnh c¸ch cña nh©n vËt. V× vËy nh©n vËt v¨n häc th­êng mang dÊu Ên c¸ nh©n râ nÐt : ng«n ng÷ Xu©n tãc ®á, ChÝ PhÌo, Hoµng, §µo… * B¦íc 4: Cö chØ, hµnh ®éng: B¶n chÊt con ng­êi béc lé ch©n x¸c, ®Çy ®ñ nhÊt qua cö chØ, viÖc lµm => cÇn tËp trung khai th¸c, s¾p xÕp, ph©n lo¹i ®Ó t×m hiÓu…. + Cö chØ, ®iÖu bé cña Hoµng ki nãi vÒ ng­êi n«ng d©n. + Cö chØ, viÖc lµm cña Mþ khi c¾t d©y trãi… * B­íc 5: §êi sèng néi t©m: ThÓ hiÖn tµi n¨ng cña nhµ v¨n khi n¾m b¾t ®­îc t©m lý con ng­êi vµ tõ ®ã kh¾c ho¹ tÝnh c¸ch nh©n vËt mét c¸ch thuyÕt phôc… Khi ph©n tÝch néi t©m nh©n vËt cÇn chó ý ®Õn hoµn c¶nh t¸c ®éng ®Õn t©m tr¹ng nh©n vËt, nh÷ng biÕn chuyÓn cña néi t©m Êy vµ lý gi¶i nã ®­îc diÔn ra cã ®óng víi thùc tÕ hay kh«ng… L­u ý: + Kh«ng ph¶i nh©n vËt nµo cngx ®­îc thÓ hiÖn ®Çy ®ñ qua c¸c ph­¬ng diÖn, th­êng ®Ëm, nh¹t kh¸c nhau, bëi vËy, cÇn linh ho¹t khi ph©n tÝch. + Môc ®Ých cuèi cïng cña sù ph©n tÝch c¸c ph­¬ng diÖn lµ ph¶i kh¸i qu¸t ®­îc tÝnh c¸ch, sè phËn cña nh©n vËt. + CÇn nhí ®­îc nh÷ng chi tiÕt tiªu biÓu vµ chÝnh x¸c. 3. Vai trß cña t×nh huèng ®èi víi viÖc thÓ hiÖn nh©n vËt. T×nh huèng lµ tr¹ng th¸i x· héi, lµ hoµn c¶nh bÊt b×nh th­êng thö th¸ch con ng­êi, nã ®ßi hái con ng­êi khi r¬i vµo cÇn biÕt xö sù, xoay xë ra sao ®Ó béc lé n¨ng lùc vµ b¶n chÊt cña m×nh => khi ph©n tÝch cÇn quan t©m ®Õn t×nh huèng cô thÓ. Nh÷ng kü n¨ng c¬ b¶n khi t×m hiÓu t¸c phÈm tr÷ t×nh. I. Mét sè l­u ý chung: + Trong th¬ tr÷ t×nh cã nh©n vËt tr÷ t×nh, gåm hai lo¹i: tr÷ t×nh trùc tiÕp vµ tr÷ t×nh nhËp vai. + Quan niÖm vµ phong c¸ch nghÖ thuËt cña mçi t¸c gi¶ cã ®iÓm ®éc ®¸o riªng, nªn cÇn b¸m vµo c¸c ®Æc ®iÓm Êy ®Ó lµm c¬ së ph©n tÝch, kh«ng suy diÔn tuú tiÖn. (H×nh ¶nh mÆt trêi trong th¬ B¸c víi th¬ Xu©n DiÖu tr­íc CM, trong ca dao…) II. KiÓu bµi ph©n tÝch t©m tr¹ng cña nh©n vËt tr÷ t×nh. + CÇn xem xÐt nh©n vËt tr÷ t×nh lµ kiÓu nh©n vËt nµo. + N¾m b¾t ®­îc ý t­ëng chung cña toµn bµi. + N¾m b¾t ®­îc sù vËn ®éng, ph¸t triÓn cña t©m tr¹ng nh©n vËt. Muèn vËy, cÇn b¸m vµo mçi ®o¹n, mçi phÇn. CHó träng c¸c chi tiÕt tiªu biÓu: h×nh ¶nh th¬, c¸ch ng¾t nhÞp, phÐp tu tõ, tõ ng÷…. Bªn c¹nh ®ã cÇn chó ý ph©n biÖt kiÓu t©m tr¹ng: thuÇn nhÊt hay phøc hîp. + §i ®Õn tæng hîp, kh¸i qu¸t kÌm theo ®¸nh gi¸. - Kh¸i qu¸t møc cao nhÊt, thèng nhÊt t©m tr¹ng cña nh©n vËt cã thÓ gäi ®­îc tªn: Nçi xãt xa, tiÕc nuèi vÒ mét quª h­¬ng Kinh B¾c ®ang bÞ kÎ thï tµn ph¸. - ®Æt bµi th¬ vµo dßng, khuynh h­íng v¨n häc cïng thêi ®Ó thÊy ®­îc nÐt ®éc ®¸o vµ nh÷ng ®ãng gãp cña t¸c gi¶. III. Kiªu bµi ph©n tÝch toµn bé bµi th¬ hoÆc mét ®o¹n trÝch: + B¸m s¸t v¨n b¶n, chi bè côc vµ t×m ý chÝnh mçi ®o¹n (phÇn). Riªng ®èi víi th¬ tø tuyÖt HCM th­êng chia lµm hai phÇn hoÆc kÕt c©u khai – thõa – chuyÓn – hîp. NÕu lµ trÝch ®o¹n nhÊt thiÕt ph¶i nªu ®­îc xuÊt xø. + ChuyÓn ý chÝnh thµnh luËn ®iÓm . + Thao t¸c gi¶ng gi¶, c¾t nghÜa lµ quan träng nhÊt: dïng lü lÏ vµ thuyÕt phôc b»ng dÉn chøng ®i kÌm, sau ®ã ph©n tÝch d©n chøng mét c¸ch chän läc, ®Ých ®¸ng. + Lu«n h­íng ®Õn sù kh¸i qu¸t theo cÊp ®é: ®o¹n – bµi… + Tr¸nh diÔn n«m vông vÒ, tËp trung vµo nghÖ thuËt ®Ó lµm s¸ng lªn néi dung. IV. Kiªu bµi ph©n tÝch c¸c ph­¬ng thøc, ph­¬ng tiÖn biÓu hiÖn. VËn dông vµo mét bµi cô thÓ. LËp dµn ý cho hai ®Ò bµi sau: Ph©n tÝch nh©n vËt Kh¶i §Þnh trong truyÖn ng¾n Vi hµnh cña NAQ. Ph©n tÝch bµi th¬ ChiÒu tèi cña HCM.

File đính kèm:

  • docKy nang co ban.doc