Phân tích bài Vợ chồng A Phủ

I. Nội dung tư tưởng

1. Đề tài: Vợ chồng A Phủ viết về đề tài cuộc sống nô lệ của nhân dân lao động miền núi dưới ách phong kiến, thổ ty lang đạo và khả năng đổi đời của họ trong bối cảnh chung của các nước đang tiến hành cuộc cách mạng dân tộc dân chủ.

2. Chủ đề (đoạn trích): lòng ham muốn yêu đời của những con người miền núi bị bóc lột và đè nén bởi các thể lực thống trị khắc nghiệt. Đó là nhân tố cơ bản, bên trong làm nên sức sống, sức trỗi dậy trong những con người bị áp bức.

3. Tư tưởng: lý giải quá trình vùng lên từ tự phát đến tự giác của nhân dân các dân tộc ít người ở miền núi, khả năng tự vận động của chính họ và khả năng cách mạng được khơi dậy dưới sự dẫn dắt của cách mạnh – Riêng phần trích đoạn, tư tưởng nổi bật là tiếng nói nhân đạo chủ nghĩa của tác giả: Khẳng định sức sống của con người không thể chết và chính nó là nguồn gốc của sự thức tỉnh và trỗi dậy đổi đời.

 

doc10 trang | Chia sẻ: luyenbuitvga | Ngày: 26/02/2014 | Lượt xem: 1261 | Lượt tải: 4download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Phân tích bài Vợ chồng A Phủ, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Vî chång a phñ I. Néi dung t­ t­ëng 1. §Ò tµi: Vî chång A Phñ viÕt vÒ ®Ò tµi cuéc sèng n« lÖ cña nh©n d©n lao ®éng miÒn nói d­íi ¸ch phong kiÕn, thæ ty lang ®¹o vµ kh¶ n¨ng ®æi ®êi cña hä trong bèi c¶nh chung cña c¸c n­íc ®ang tiÕn hµnh cuéc c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ. 2. Chñ ®Ò (®o¹n trÝch): lßng ham muèn yªu ®êi cña nh÷ng con ng­êi miÒn nói bÞ bãc lét vµ ®Ì nÐn bëi c¸c thÓ lùc thèng trÞ kh¾c nghiÖt. §ã lµ nh©n tè c¬ b¶n, bªn trong lµm nªn søc sèng, søc trçi dËy trong nh÷ng con ng­êi bÞ ¸p bøc. 3. T­ t­ëng: lý gi¶i qu¸ tr×nh vïng lªn tõ tù ph¸t ®Õn tù gi¸c cña nh©n d©n c¸c d©n téc Ýt ng­êi ë miÒn nói, kh¶ n¨ng tù vËn ®éng cña chÝnh hä vµ kh¶ n¨ng c¸ch m¹ng ®­îc kh¬i dËy d­íi sù dÉn d¾t cña c¸ch m¹nh – Riªng phÇn trÝch ®o¹n, t­ t­ëng næi bËt lµ tiÕng nãi nh©n ®¹o chñ nghÜa cña t¸c gi¶: Kh¼ng ®Þnh søc sèng cña con ng­êi kh«ng thÓ chÕt vµ chÝnh nã lµ nguån gèc cña sù thøc tØnh vµ trçi dËy ®æi ®êi. II. H×nh thøc nghÖ thuËt 1.Cuéc ®êi vµ sè phËn cña Mþ vµ A Phñ, mét g¸i mét trai, kÎ lµ con d©u g¹t nî, ng­êi lµ con ë g¹t nî, hä bÞ ®µy ®o¹ vµ cuèi cïng bÞ dån vµo b­íc ®­êng cïng, gi¶i cøu nhau, cïng nhau ch¹y ®Õn khu du kÝch PhiÒng Sa trë thµnh nh÷ng ng­êi tÝch cùc tham gia chèng ®Õ quèc vµ phong kiÕn. §o¹n trÝch gi¶ng tËp chung vµo thêi kú cßn ë Hång ngµi, hai ng­êi lµm n« lÖ nhµ thèng lý. 2.KÕt cÊu: C©u truyÖn ph¸t triÓn theo l« gÝc tù nhiªntõ cuéc sèng cña nh©n vËt ë Hång ngµi ®Õn cuéc sèng vµ chiÕn ®Êu ë PhiÒng sa, theo sù ph¸t triÓn biÖn chøng tõ sù vïng lªn tù ph¸t ®Õn tù gi¸c d­íi sù l·nh ®¹o cña c¸n bé c¸ch m¹ng, hä v­¬n lªn lµm chñ nói rõng. Riªng sù biÕn chuyÓn cña nh©n vËt Mþ c¸c diÔn biÕn ®i theo c¸c b­íc thøc tØnh dÇn, tõ nhËn thøc vµ ý thøc vÒ c¶nh ngé cña m×nh vµ tõ ®ã c¶m th«ng víi c¶nh ngé cña ng­êi cïng c¶nh vµ gi¶i cøu cho A Phñ tho¸t khái c¸i chÕt v« lý ë nhµ thèng lý. Tõ hµnh ®éng bét ph¸t ®ã, Mþ ch¹y chèn cïng A Phñ tíi PhiÒng sa. Trong sù thøc tØnh Êy, nh©n tè quyÕt ®Þnh lµ ë søc sèng tiÒm tµngtrong b¶n chÊt vèn cã trong con ng­êi Mþ: lßng yªu ®êi, ham sèng cña mét c« g¸i xinh ®Ñp trçi dËy sau nh÷ng n¨m th¸ng bÞ ®µy ®o¹ gÇn nh­ bÞ tª liÖtý thøc vÒ m×nh, cam chÞu, kh«ng kh¸c g× “con rïa n¬i xã cöa”. 3.Ng«n ng÷ nghÖ thuËt ®Ëm ®µ mµu s¾c nói rõng vµ con ng­êi t©y B¾c. - C¸c chi tiÕt vÒ phong tôc ®­îc kh¸i qu¸t triÖt ®Ó, ®Ó rÖt nªn khung c¶nh T©y b¾c rÊt ®Ëm nÐt. C¶nh ¨n tÕt ë Hång ngµi sau vô thu ho¹ch, nh÷ng ®ªm xu©n t×nh víi tiÕng khÌn, tiÕng s¸o, trß ch¬i nÐm cßn, nh÷ng bµi t×nh ca, ho¹t c¶nh nh¶y móa, uèng r­îu ®ãn xu©n ë nhµ thèng lý, nh÷ng cuéc ®i ch¬i nh©n tÕt ®Õn, tôc c­íp vî… Nh÷ng ®ªm mïa ®«ng dµi vµ buån trªn nói cao, c¶nh ph¹t v¹, c¶nh trãi ng­êi ®Õn chÕt. Khung c¶nh Êy kh«ng thÓ lÉn víi mét vïng nµo, lµm nÒn cho nh©n vËt ho¹t ®éng, t¹o nªn trong ng­êi ®äc mét Ên t­îng võa d÷ ®éi ®Õn nghÑt thë vÒ sè phËn con ng­êi, võa ®Çy søc sèng vµ th¬ méng to¸t ra tõ cuéc sèng cña con ng­êi. -C©u v¨n ng¾n gän phï hîp víi nÕp suy nghÜ chÊt ph¸t cña con ng­êi miÒn nói. Giäng ®iÖu cña lêi v¨n kÓ vµ t¶ phï hîp víi lèi nãi lèi diÔn ®¹t cña ®ång bµo d©n téc Ýt ng­êi. ®ã lµ khi t¸c gi¶ m« t¶ hµnh ®éng vµ chiÒu s©u t©m lý nh©n vËt. +Lêi v¨n kÓ cña nhµ v¨n rÊt ch¾t läc, tinh tÕ, mçi c©u v¨n lµ kÕt qu¶ cña sù suy nghÜ thÊu ®¸o ®Ó biÓu ®¹t ®­îc mét hµm l­îng mét ý tø s©u s¾c. Ch¼ng h¹n, më ®Çu truyÖn ng¾n A Phñ lµ mét vÝ dô tiªu biÓu: “Ai ë xa vÒ, cã viÖc vµo nhµ thèng lý P¸ Tra th­êng trong thÊy mét c« con g¸i ngåi quay sîi gai bªn t¶ng ®¸ tr­íc cöa, c¹nh tµu ngùa. Lóc nµo còng vËy, dï quy sîi, th¸i cá ngùa, dÖt v¶i,chÎ cuñi hay ®i câng n­ícd­íi khe suèi lªn, co Êy còng cói mÆt, mÆt buån r­êi r­îi”. ChØ mét ®¬n vÞ trªn c©u th«i, ®· vÏ lªn mét bøc tranh kh¸i qu¸t cña cuéc ®êi Mþ, ng­êi con d©u g¹t nî nhµ thèng lý Pa Tra vµ søc ph¶n kh¸nh tiÒm Èn trong lßng Mþ kh«ng hÒ mÊt mµ lÆn s©u vµo tiÒm thøc. +Nh×n chung t¸c gi¶ sö dông nhiÒu cÊu chóc c©u ®¬n gi¶n, ng¾n gän, vµ c©u phøc th× chñ yÕu lµ c©u nghÐp ®¼ng lËp hoÆc c©u ®¬n nhiÒu vÞ ng÷ liªn tiÕp, c¸c cÊu trñctªn phï hîp víi lèi suy nghÜ ®¬n gi¶n. Ta kh«ng thÊy nh÷ng c©u sö dông nhiÒu bæ ng÷, ®Þnh ng÷ vµ nh÷ng c©u phøc lµ lµ c©u ghÐp chÝnh phô mµ c¸c vÕ nèi kÕt víi nhau b»ng nh÷ng cÆp tõ quan hÖ ®Ó biÓu ®¹t mèi liªn hÖ l«gÝc vÒ mÆt néi dung, c¸c cÊu tróc phøc t¹p Êy kh«ng phï hîp víi tr×nh ®é t­ duy cña ng­êi miÒn nói lóc bÊy giê. S¾c th¸i T©y b¾c ®Ëm ®µ trong ng«n ng÷nghÖ thuËt thÓ hiÖn ë vî chång A Phñ lµ mét yÕu tè t¹o nªn søc hÊp dÉn ®Æc biÖt cña truyÖn ng¾n nµy. Gi¸ trÞ hiÖn thùc vµ gi¸ trÞ nh©n ®¹o cña truyÖn ng¾n vî chång a phñ 1.Gi¸ trÞ hiÖn thùc: TruyÖn ng¾n t©y B¾c ph¶n ¸nh ®Ò t¹i nh©n d©n lao ®éng T©y b¾c d­íi ¸ch thèng trÞ cña bän phong kiÕn lang ®¹o vµ sù chiÕm ®ãng cña qu©n viÔn chinh ph¸p ®øng lªn tham gia vµo c«ng cuéc c¸ch m¹ng d©n téc vµ d©n chñ. a.Riªng phÇn trÝch gi¶ng nhÊn m¹nh ®Õn cuéc sèng cña ng­êi n« lÖ cña nh©n d©n t©y b¾c d­íi sù thèng trÞ cña bän phong kiÕn miÒn nói, bÞ bãc lét ¸p bøc ®Õn cïng cùc, bÞ t­íc ®o¹t mäi quyÒn sèng, quyÒn h¹nh phóc cña con ng­êi. §ã lµ ®iÓn h×nh cña chÕ ®é n«ng n« thêi hiÖn ®¹i tån t¹i ë vïng nói T©y b¾c mµ bän phong kiÕn lang ®¹o ch­a bÞ ®¸nh ®æ d­íi c¸i « che cña ®éi qu©n viÔn chinh cña chñ nghÜa thùc d©n ph¸p. Tiªu biÓu cho cuéc sèng n« lÖ ®ã la fcuéc ®êi cña Mþ vµ A Phñ. §Ó xo¸ nî mµ cha Mþ kh«ng tr¶ næi, Mþ buéc ph¶i lÊy A Sö con trai thèng lý. Mét c« g¸i xinh ®Ñp, yªu ®êi vµ rÊt tµi hoa, biÕt thæi s¸o, biÕt thæi c¶ kµn l¸, vµ ®· cã ng­êi yªu mµ buéc ph¶i lÊy ng­êi m×mh kh«ng yªu. VÒ nhµ thèng lý, thøc chÊt chØ lµ n« lÖ kh«ng c«ng, quanh n¨m ngµy th¸ng chØ nh­ mét c¸i m¸y lµm viÖc: lóc nµo còng vËy quay sîi, th¸i cá ngùa dÖt v¶i, chÎ cñi, câng n­íc, ®i lµm n­¬ng, võa ®i võa t­íc sîi gai, kh«ng lóc nµo r¶nh rçi. Cuéc sèng kh«ng b»ng con tr©u, con ngùa v× tèi ®Õn chóng cßn ®­îc nghØ. BÞ ®µy ®o¹, Mþ ngµy cµng Ýt nãi, lïi lòi nh­ con rïa nu«i trong xã cöa. ThÕ giíi cña Mþ chØ l;µ c¨n buång víi « cöa vu«ng b»ng bµn tay, kÝn mÝt nh×n ra ngoµi chØ thÊy mê mê kh«ng biÕt lµ s­¬ng hay n¾ng. §Õn nçi, Mþ kh«ng cßn biÕt khæ n÷a, kh«ng cßn nghÜ ®Õn ¨n l¸ ngãn ®Ó chÕt ngay nh­ håi míi vÒ nhµ A Sö ®· lÐn vµo rõng h¸i l¸ ngãn vÒ l¹y cha xin ®­îc chÕt n÷a. Cßn A Phñ, mét chµng trai må c«i khoÎ m¹nh, giái lao ®éng, hån nhiªn, chØ v× ®¸nh A Sö – con trai nhµ thèng lý - ®Õn ph¸ ®¸m cuéc ch¬i xu©n cña trai b¶n lµng mµ bÞ b¾t ®em vÒ nhµ thèng lý tra tÊn vµ ph¹t v¹. Vµ cuéc sö kiÖnh¹t vË Êy, A Phñ coi nh­ m¾c nî tr¨m ®ång b¹c hoa xoÌ ®Ó ®·i c¸c quan lµng gót thuèc phiÖn, vµ ¨n uèng suèt ngµy th©u ®ªm. §Ó tr¶ c¸c mãn nî nhµ thèng lý, A Phñ ®· biÕn thµnh con ë g¹t nî. Nh­ ta biÕt c¶ Mþ vµ A Phñ coi nh­ n« lÖ suèt ®êi cña nhµ thèng lý cho nªn kh«ng thÓ cã ®­êng ra v× lµm sao mµ cã thÓ tr¶ ®­îc mãn nî truyÒn kiÕp Êy. Cha Mþ x­a kia “mçi n¨m ®em nép mét n­¬ng ng« ®Ó tr¶ l·i cho kho¶n vay c­íi mÑ Mþ. MÑ Mþ chÕt råi mµ nî vÉn ch­a tr¶ hÕt. Mþ ph¶i g¸n vµo ®Ó xo¸ c¸i mãn nî truyÒn kiÕp Êy. Sè phËn ng­êi con g¸i coi nh­ ®· ®­îc ®Þnh ®o¹t. Cßn A Phñ, th× lµm sao tho¸t khái lêi ®e do¹ l¹nh lïng cña P¸ Tra “Bao giê cã tiÒn gi¶ th× tao cho mµy vÒ, ch­a cã tiÒn gi¶ th× tao b¾t mµy con tr©u con ngùa cho nhµ tao. §êi mµy, ®êi con, ®êi ch¸u mµy tao còng b¾t thÕ, bao giê hÕt nî tao míi th«i”. Sù thËt, c¸i mãn nî truyÒn kiÕp Êy, Mþ ®· lµ mét minh chøng cho sù bãc lét tµn nhÉn cña bän thèng trÞ phong kiÕn lang ®¹o ®èi víi nh©n d©n c¸c d©n téc. Cuéc ®êi Mþ, con d©u g¹t nî vµ A Phñ, ng­êi ë g¹t nî lµ b¶n c¸o tr¹ng ®anh thÐp ®èi víi ¸ch thèng trÞ cña chÕ ®é phong kiÕn. Gi¶i tho¸t cuéc ®êi cña hä lµ yªu cÇu, lµ môc tiªu cña c¸ch m¹ng d©n chñ, d©n sinh mµ ®¶ng ta l·nh ®¹o nh©n d©n tiÕn hµnh ®ång thêi víi viÖc chèng l¹i sù t¸i x©m l­îc cña thùc d©n Ph¸p. TruyÖn Vî chång A Phñ lµ mét luËn cø thùc tiÔn lµm s¸ng tá tÝnh ®óng ®¾n vµ cÊp thiÕt cña c¸ch m¹ng d©n téc – d©n chñ trªn ®Êt n­íc ta. b) mét trong nh÷ng cè g¾ng r¸t ®¸ng ghi nhËn cña nhµ v¨n T« Hoµi lµ kh«ng chØ m« t¶ nçi ®au khæ cïng cùc cña ®ång bµo d©n téc miÒn nói T©y B¾c d­íi ¸ch thèng rtÞ phong kiÕn kÕt hîp víi thÕ lùc qu©n viÔn chinh x©m l­îc Ph¸p mµ cßn tËp trung soi s¸ng qu¸ tr×nh vïng lªn cña hä tõ tù ph¸t ®Õn tù gi¸c . hiÖn thùc cuéc sèng ®­îc nhËn thøc vµ rt×nh bµy trong sù ph¸t triÓn biÖn chøng cña nã . ë ®©y, ta thÊy t¸c gi¶ ®· cè g¾ng t¸i hiÖn hiÖn thùc d­íi mét ¸nh s¸ng cña nh·n quan khoa häc. HiÖn thôc ®­îc t¸i t¹o trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c¸ch m¹ng cña nã vµ v× vËy mang ©m h­ëng l¹c quan. ®ã lµ diÓm kh¸c biÖt c¬ b¶n víi c¸c nhµ v¨n hiÖn thùc phª ph¸n nh­ Ng« TÊt Tè, NguyÔn C«ng Hoan, Nam Cao víi T¾t §Ìn, B­íc ®­êng cïng, §êi thõa mang ©m h­ëng bi quan. Vî chång A Phñ v× vËy ph¶n ¸nh hiÖn thùc cuéc sèng mét c¸ch ch©n thùc gióp ng­êi ®äc nhËn thøc ®­îc b¶n chÊt vµ quy luËt cña ®êi sèng mét c¸ch chÝnh x¸c. VÒ ph­¬ng diÖn lý luËn s¸ng t¸c,T« Hoµi ®· tiÕp cËn ®­îc nh÷ng nguyªn t¾c s¸ng t¸c tiªn tiÕn, khoa häc, nh÷ng nguyªn t¾c cña mét ph­¬ng ph¸p s¸ng t¸c míi mÎ ®­îc h×nh thµnh tõ mét thÕ giíi quan míi mÎ vµ thùc tiªnz ®Êu tranh s«i ®éng trong c«ng cuéc hk¸ng chiÐn ®ang diÔn ra; ®ã lµ ph­¬ng ph¸p hiÖn thùc x· héi chñ nhgi· mµ M.Go rki ®· ®Æt tªn cho nã . ThÊy ®iÒu ®ã, ta míi hiÓu v× sao b¶n th©n nh©n vËt ®­îc tËp trung soi s¸ng c¸c b­íc chuyÓn ®éng trong t©m lý cña nã , vµ hiÓu ®­îc v× sao c©u chuyÖn l¹i cã sù dÞch chuyÓn kh«ng gian tõ Hång Ngµi ®Õn PhiÒng Sa. Sù dÞch chuyÓ kh«ng gian Êy lµ sù thÓ hiÖn tÝnh quy luËt cña hiÖn thùc ®êi sèng mµ nhµ v¨n nhËn thøc ®­îc khi m« t¶ c­îc sèng. 2. Gi¸ trÞ nh©n ®¹o a) B¶n c¸o tr¹ng cã søc tè c¸o m¹nh mÏ téi ¸c cña chÕ ®ä phong kiÕn miÒn nói qua sè phËn cña Mþ vµ A Phñ nh­ ®· nãi ë trªn, còng nh­ sù m« t¶ qu¸ tr×nh vïng lªn cña nh÷ng con ng­êi Êy tõ tô ph¸t tiÕn lªn tù gi¸c ®· nãi lªn gi¸ trÞ nh©n ®¹o cña t¸c phÈm, béc lé râ quan ®iÓm vµ t×nh c¶m nh©n ®o¹ cña nhµ v¨n. T« Hoµi yªu th­¬ng nh÷ng con ng­êi bÐ nhá, c¨m phÉn nh÷ng téi ¸c truyÒn kiÕp cña bÌ lò thèng trÞ vµ høng khëi tr­íc sù vïng lªn cña hä ®Ó ®æi ®êi, ®Ó trë thµng chñ nh©n cña nói rõng . TÝnh hiÖn thùc chÝnh x¸c cña ngßi bót kh«ng chØ lµ sù ch©n thùc trong ph¶n ¸nh c­îc sång mµ cßn hµm chøa c¶ t×nh th­¬ng vµ niÒm c¨m giËn . b) Song, t­ t­ëng vµ t×nh c¶m nh©n ®¹o s©u s¾c cña vî chång A Phñ thÓ hiÖn næi bËt ë chç nhµ v¨n ®· tËp trung søc s¸ng t¹o vµ tÊm lßng cña m×nh khi m« t¶ søc sèng tiÒm tµng trong nh©n vËt Mþ. Cã thÓ nãi diÔn biÕn t©m tr¹ng cña Mþ tõ tr¹ng th¸i tª liÖt nh­ “con rïa nu«i trong xã cña” ®Õn hµnh ®éng bét ph¸t c¾t d©y trãi gi¶i tho¸t cho A Phñ lµ phiÕn ®o¹n ®Æc s¾c nhÊt cña thiªn truyÖn. Ta nh­ ®­îc chøng kiÕn mét ®éng th¸i t©m lý hîp lý vµ tinh tÕ cña t©m tr¹ng, mét thÕ giíi t©m hån ®ang chuyÓn ®éng, ®ang thøc tØnh , tõng b­íc tõng b­íc phï hîp víi quy luËt t©m lý con ng­êi. Sù thøc tØnh do c¸c t¸c nh©n bªn ngoµi kÕt hîp víi t¸c nh©n bªn trong vèn ©m Ø, nhÊt qu¸n vµ khi cã c¬ héi th× bïng lªn, bét ph¸t, sù bét ph¸t tÊt yÕu, kh«ng hÒ ngÉu nhiªn. Gi÷a hai nh©n tè bªn ngoµi vµ bªn trong th× c¸i nh©n tè bªn trong – th× c¸i nh©n tè bªn trong – tøc søc sèng tiÒm tµng trong Mþ – lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh. Ph¶i quan t©m s©u s¾c tíi sè phËn con ng­êi, ph¶i cã mét thiÖn t©m ®èi víi nh÷ng con ng­êi khæ ®au nh­ Mþ míi cã thÓ ph¸t hiÖn ®­îc c¸i søc sèng tiÒm tµng Êy vµ míi cã thÓ m« t¶ mét c¸ch tinh tÕ nh­ thÕ ®­îc. Sù ph¸t hiÖn vµ m« t¶ søc sèng tiÒm tµng cña Mþ hÇu nh­ ®· gÇn nh­ tª liÖt, ®· sèng l©u ngµy trong c¸i khæ kh«ng cßn biÕt m×nh khæ n÷a, ®· kh«ng cßn biÕt m×nh khæ n÷a, ®· kh«ng cßn nghÜ ®Õn tù tö b»ng lµ ngãn cã mét ý nghÜa khi t¸c gi¶ dÉn nh©n vËt cña m×nh ®Õn hµnh vi gi¶i tho¸t cho A Phñ – ng­êi ®ång c¶nh. §ã chÝnh lµ sù kh¼ng ®Þnh ch©n lý: sù sèng kh«ng thÓ bÞ huû diÖt bÊt kÓ kÎ thï tµn ¸c, quû quyÖt nh­ thÕ nµo. T­ t­ëng ®ã lµm cho ng­êi ®äc tin vµo con ng­êi, tin vµo t­¬ng lai. TiÕng nãi nh©n vËt ®ång nhÊt víi tiÕng nãi l¹c quan, mang ©m h­ëng l¹c quan. Cã thÓ nãi, trong phiÕn ®o¹n nµy, T« hoµi ®· s¸ng t¹o nªn mét bi kÞch – l¹c quan. Ph©n tÝch diÔn biÕn t©m tr¹ng cña nh©n vËt Mþ 1.Mþ lµ mét s¸ng t¹o nghÖ thuËt cã ý nghÜa ®iÓn h×nh; ®iÓn h×nh cho kiÕo n«ng d©n t¨m tèi, ®iÓn h×nh cho mét søc sèng tiÒm tµng cua rcon ng­êi bÞ ¸p bøc, chÝnh søc sèng Èn dÊu ®ã lµ c¬ së cho sù thøc tØnh. 2.Mþ vèn lµ mét c« g¸i xinh ®Ñp, tµi hoa vµ yªu ®êi, ham sèng. Ngµy tÕt Mþ còng ham ®i ch¬i nÐm cßn, ®¸nh pao, h¸t t×nh ca giái thæi s¸o, giái thæi c¶ kÌn l¸, cã bao nhiªu ng­êi mª vµ thæi s¸o ®i theo Mþ, trong sè ®ã Mþ ®· chän d­îc b¹n t×nh. Tõ ngµy ph¶i lµm con d©u g¹t nî nhµ thèng lý P¸ Tra, th× mþ kh«ng cßn lµ Mþ cña ngµy x­a. BÞ ®µy ®o¹, hµnh h¹ nh­ con tr©u con ngùa, mµ kh«ng b»ng con tr©u con ngùa, lóc nµo còng cói mÆt, buån r­êi r­îi, ngµy cµng Ýt nãi, ch¼ng kh¸c g× con rïa nu«i trong xã cöa, kh«ng cßn biÕt khæ v× sèng l©u trong c¸i khæ quªn råi, kh«ng cßn søc nghÝ ®Õn ¨n l¸ ngãn tù tö n÷a. Mþ ®· chÕt mßn chÕt mái trong nhµ thèng lý, kh«ng biÕt sinh thó lµ g×. 3.Tuy nhiªn, trong cuéc sèng buån tÎ lÆng c©m ®ã, tiÒm Èn mét sù kh«ng chÊp nhËn. “Lóc nµo còng vËy, dï quay sîi, thai scá ngùa, dÖt v¶i, chÎ cñi hay ®i câng n­í d­íi khe suèi lªn, c« Êy còng cói mÆt, mÆt bußn r­êi r­îi”. C¸i cói mÆt buån r­êi r­îi Êy lµ mét sù cam chôi, song døt kho¸t kh«ng ph¶i lµ sù chÊp nhÊn sè phËn an bµi. Trong chiÒu s©u cña t©m hån MþvÉn cã dÊu vÕt cña sù c¶m nhËnvÒ bi kÞch b¶n th©n, mÆc dï nã kh«ng ®ñ m¹nh ®Ó xui Mþ t×m ®Õn c¸i chÕt. ChÝnh nÐt t©m lý nµy chøng tá tuy mßn mái song vÉn cßn ch­a tª liÖt hoµn toµný thøc vÒ bi kÞch c¸ nh©n, lßng ham sèng ch­a chÕt h¼n mµ lÆn s©u vµo tiÒm thøc. -Tr¹ng th¸i t©m lý ®ã, chØ cÇn co héi, cã t¸c nh©n bªn ngoµi t¸c ®éng lµ dÏ dµng bõng tØnh. §ã lµ lóc mïa xu©n t×nh ®· tíi. Xung quanh chiªng ®¸nh Çm Ü, mäi ng­êi uèng r­îu bªn bÕp löa. Mþ còng lÐn lÊy hò r­îu, uèng õng ùctõng b¸t. T©m tr¹ng cña Mþ béc lé râ trong c¸i cung c¸ch uèng õng ùc tõng b¸t. Uèng r­îu hay uèng c¸i ®¾ng cay, uèng r­îu hay nuèt hËn trong lßng. Vµ chÝnh r­îu lµm cho Mþ say, c¸i say lµm trong lßng phÊn khÝch, bïng lªnnh÷ng suy t­ tiÒm Èn nÕn chÆt trong lßng bÊy l©u nay, vµ Mþ sèng l¹i, tho¸t ly h¼n c¸i cuéc ®êi ®¾ng cay tr­íc mÆt mµ ®ang sèng vÒ ngµy tr­íc. Ngµy tr­íclµ c¸i thêi son trÎ, trinh nguyªn, tÕt ®Õn ®i ch¬i xu©n, nÐm cßn ®¸nh pao, thæi s¸o, h¸t t×nh ca gäi b¹n t×nh; ngµy tr­íc lµ c¸i ngµy ®ªm ®ªm chã sña vang, nh÷ng b­íc ch©n trai lµng ®øng nh½n c¶ ®Çu v¸ch nhµ ng­êi yªu ®Ó tá t×nh, ®Ó rñ nhau vµo rõng. Trong c¸i ån µo, x« bå cña mäi ng­êi trong nhµ thèng lý, Mþ sèng víi méng ®Öp ngµy x­a cña riªng m×nh. R­îu ®· lµm cho con rïa lÇm lòi n¬i xã cöa lh«ng cßn lµ con rïa n÷a mµ t©m hån ®ang x«n xao,c¸i x«n xao cña thêi son trÎ. -Vµ lßng Mþ thÊy ph¬i phíi trë l¹i, ®ét nhiªnvui s­íng nh­ nh÷ng ®ªm tÕt ngµy tr­íc. Vµ ®iÒu ®Æc biÖt cã ý nghÜa ®èi víi nh©n vËt lµ Mþ tù nhËn thøc ®­îc mét ®iÒu mµ l©u nay Mþ kh«ng hÒtíi, ®ã lµ Mþ vÉn ®ang xoan. “Mþ trÎ l¾m, Mþ vÉn cßn trÎ, mþ muèn ®i ch¬i”. Mþ ®· thËt sù sèng l¹i vo¸i nh÷ng ham muèn cña tuæi xu©n.. §ång thêi, Mþ còng c¶m nhËn thÊm thÝa nçi khæ ®au bÊt h¹nh cña m×nh ph¶i lµm vî A Sö “kh«ng cã lßng víi nhau mµ vÉn ph¶i ë víi nhau”. Vµ chÝnh lóc nµy, “nÕu cã n¾m l¸ ngãn trong tay lóc nµy, Mþ sÏ ¨n cho chÕt ngay, chø kh«ng buån nhí l¹i n÷a”. Ph¶i nãi r»ng, T« Hoµi ®· hoµn toµn nhËp vai vµo nh©n vËt cña m×nh,m« t¶ rÊt tinh tÕ nçi gi»ng xÐ trong lßng Mþ. H¬n lóc nµo hÕt, Mþ c¶m nhËn s©u s¾c bi kÞch cña ®êi m×nh, ®ång thêi còng kh¸t khao ®i ch¬i xu©n nh­ ngµy nµo. TiÕng s¸o rËp rên trong ®Çu Mþ, tiÕng s¸o gäi b¹n t×nh th«i thóc, kh«ng ®Ó ý ®Õn sù cã mÆt cña A Sö, Mþ muèn ®i ch¬i, Mþ s¾p ®i ch¬i vµ söa so¹n v¸y ¸o. Khi bÞ A Sö trãi vµo cét nhµ råi bá ®i ch¬i, Mþ vÉn kh«ng biÕt m×ng bÞ trãi, Mþ vÉn nghe thÊy tiÕng s¸o trong ®Çu ®ang ®­a Mþ ®i ch¬i trong h¬i r­îu cßn nång nµn. Vµ MÞ vïng b­íc ®i … Lóc Êy míi thÊy ®au nhøc kh¾p ng­êi, míi biÕt m×nh bÞ trãi vµ míi chît nhí ®Õn c©u truyÖn kÓ vÒ ng­êi ®µn bµ ngµy tr­íc ë nhµ thèng lÝ nµy bÞ chång trãi bá ®i ch¬i, khi vÒ th× vî ®· chÕt råi. MÞ thÊy sî,v× lóc nµy h¬i r­îu còng to¶ råi. Sù trçi dËy cña søc sèng tiÒm tµng nhê uèng õng ùc tõng b¸t r­îu ®¸nh dÊu kho¶ng kh¾c MÞ trë l¹i lµ m×nh ngµy tr­íc. Mét khi con ng­êi ®· nhËn ra bi kÞch cña ®êi m×nh th× dï cã ph¶i tiÕp tôc lµm th©n tr©u ngùa ®i n÷a thÞ søc sèng Êy cµng nhen nhãm, ©m Ø trong lßng, ®¸nh dÊu mÞ ®· dÇn thøc tØnh vÒ sè phËn. Vµ ®óng vËy, sau c¸i ®ªm xu©n t×nh Êy, cuéc sèng cña Mþ vÉn kh«ng g× thay ®æi, cuéc ®êi MÞ kh«ng kh¸c g× “nh÷ng ®ªm mïa ®«ng trªn nói cao dµi vµ buån”. TuyMÞ chØ cßn biÕt sèng víi ngän löa song dï sao ngän löa s­ëi Êm cho ng­êi gi÷a ®ªm ®«ng còng thµnh ng­êi b¹n ®­êng, nh­ an ñi, nh­ nh¾c nhë ®Õn bi kÞch cuéc ®êi ng­êi s­ëi löa ®ªm ®ªm. Còng chÝnh tõ ¸nh s¸ng cña nhän löa ®ªm bïng lªn mµ trong lßng MÞ b­íc sang mét b­íc ngoÆt bÊt ngê trong cuéc ®êi. “Ngän löa bËp bïng s¸ng lªn, MÞ lÐ m¾t tr«ng sang thÊy hai m¾t A Phñ còng võa më, mét dßng n­íc m¾t lÊp l¸nh bß xuèng hai hâm m¸ ®· x¸m ®en l¹i”. ChÝnh c¸i dßng n­íc m¾t bß xuèng ®· x¸m ®en l¹i” ®· khiÕn sù th¶n nhiªn cña MÞ mÊy ®ªm tr­íc khi s­ëi löa vÉn thÊy A Phñ bÞ trãi ë gÇn ®ã víi ®«i m¾t trõng trõng bçng tiªu tan. §Õn lóc nµy, MÞ kh«ng cÇm lßng ®­îc n÷a. Sù ®ång c¶m trçi dËy trong t©m trÝ MÞnhê sù tr¶i nhiÖm cña c¸i ®ªm n¨m tr­íc còng tõng bÞ trãi, n­íc m¾t ch¶y xuèng miÖng, xuèng cæ kh«ng lau ®i ®­îc, bøt døt khæ së nh­ thÕ nµo nªn MÞ dÔ dµng c¶m th«ng víi nçi khæ cña A Phñ lóc nµy. Tõ th¶n nhiªn (v× ng­êi bÞ trãi ë c¸i nhµ nµy lµ b×nh th­êng råi !)_®Õn c¶m th«ng , mèi d©y ®ång c¶m ®· xuÊt hiÖn . Song kh«ng chØ thÕ , theo kinh nghiÖm, MÞ thÊy ng­êi nµy s¾p chÕt råi v× c¸i, “hâm m¸ ®· x¸m ®en l¹i “. T×nh th­¬ng trçi dËy vµ trong ãc Mþ hiÖn lªn ng­êi ®µn bµ bÞ trãi ®Õn chÕy còng ë c¸i nhµ nµy , vµ råi th©n Mþ n÷a . LÇn ®Çu tiªn, MÞ lé râ sù c¨m giËn “Trêi ¬i…chóng nã thËt ®éc ¸c”. §Õn lóc nµy, sù cam chÞu, nÐn lßng kh«ng cßn chÞu ®ùng ®uîc n÷a . MÞ ®· cã ph¶n øng hai chiÒu :th­¬ng ng­êi cïng c¶nh ngé , vµ c¨m chóng nã. Mét khi t×nh c¶m ghÐt th­¬ng xuÊt hiÖn th× ãc ph¸n ®o¸n còng b¾t ®Çu ph¸n xÐt. MÞ thÊy ng­êi nµy chÕt lµ v« lý “Ng­êi kia lµm g× mµ ph¶i chÕt thÕ” . Trong ®Çu MÞ cã sù so s¸nh râ rµng “Ta lµ th©n ®µn bµ, nã n¾t ta vÒ tr×nh ma nhµ nã råi th× chØ cßn biÕt ®îi ngµy rò x­¬ng ë ®©y th«i”. NÕp nghÜ Êy mang ®Ëm mÇu s¸c mª tÝn cña ng­êi miÒn nói song trong tr­êng hîp nµy gióp cho MÞ nhËn ra c¸i chÕt v« lý cña Aphñ . (thùc ra ch¼ng cã c¸i chÕt l¹i lµ cã lý trong nhµ Pa Tra, ngay c¶ MÞ). Tõ c¶m th«ng, ®Õn ghÐt th­¬ng, råi ph¸t xÐt- dï ý nghÜ Êy míi chØ lµ ph¶ng phÊt - ®Çu ãc MÞ liÒn suy t­ëng, t­ëng t­îng mét gi¶ ®Þnh Aphñ trèn tho¸tth× ch¾c ch¾n lµ mÞ ph¶i g¸nh chÞu h×nh phËtnyd th«i> ThÕ mµ MÞ kh«ng thÊy sî. NÐt t©m lý nµy hoµn toµn cã c¬ së v× lÏ ghÐt th­¬ng võa hÐ më trong lßng MÞ, v× c¸i ý nghÜa vÒ sè phËn m×nh®· ®Þnh do¹t råi, ®· tr×nh ma nhµ nã råi. NhÜ ®Õn c¸i chÕt mµ kh«ng thÊy sî th× ®i ®Õn hµnh ®éng cëi trãi cøu Aphñ lµ ®iÒu tù nhiªn, hîp quy luËt t©m lý. §ã sù vïng lªn trong t©m lý vµ biÕn thµnh hµnh ®éng . Song ®ã ch­a ph¶i lµ sù vung lªn cña ý thøc tù gi¸c, bëi v× cøu Aphñ råi th× MÞ hèt ho¶ng. Vµ ®Ó cøu m×nh – Mþ vïng ch¹y theo Aphñ “A Phñ cho t«i ®i”, “ë ®©y th× chÕt mÊt”. Hµnh ®éng theo l­¬ng tri xuui khiÕn, vµ ho¶ng hèt vµ sî chÕt lµ tiÕng nãi cña b¶n n¨ng ham sèng cña con ng­êi. T« hoµi, cã thÓ nãi, ®· dèc hÕt bót lùc cña m×nh vµo viÖc m« t¶ sù diÔn biÕn t©m tr¹ng cña MÞ: lßng yªu ®êi thøc dËy tõ mét con ng­êi chØ lµ con rïa lÇm lòi n¬i xã cöa ®Õn sù thøc tØnh cña l­¬ng tri, cña sù ®ång c¶m, cña lÏ ghÐt th­¬ng ®Én ®Õn hµnh ®éng ®ét biÕn vµ quyÕt liÖt. Qu¸ tr×nh håi sinh vµ thøc tØnh cña MÞ ®­îc t¸c gi¶ t¸i hiÖn nh­ mét qu¸ tr×nh tiÖm tiÕn vµ chuyÓn ho¸ t¹o ra ®ét biÕn mét c¸ch hoµn toµn hîp quy luËt cña sù vËn ®«ng kh¸ch quan. Ngßi bót T« Hoµi qu¶ lµ tinh tÕ vµ ch©n thùc, chøng tá nhµ v¨n tá ra sµnh ®iÖu viÕt vÒ lo¹i truyÖn phong tôc nµy tá ra xuÊt s¾c trong viÖc t¸i hiÖn nh÷ng biÕn ®æi cña chiÒu s©u t©m lý con ng­êi. Vµ v× vËy, ngßi bót cña T« Hoµi, ngµy cµng gÇn chÊt hiÖn thùc ch©n thùc, ®ång thêi ®Ëm ®µ chÊt nh©n v¨n.

File đính kèm:

  • docPhan tich Vo chong A Phu 2.doc
Giáo án liên quan