Phân tích văn học 12

I. Một số phương pháp phân tích văn học.

1. Nhắc lại khái niẹm:

Là kiểu bài nghị luận đem một hiện tượng văn học chia tách nhỏ ra để xem xét từng phần rồi đi đến kết luận chung.

2. Một số phương pháp chính:

a. Phân tích đối tượng theo quá trình phát triển: Nếu là nhân vật cần theo dõi các giai đoạn phát triển của nhân vật, chỉ ra các chi tiết dẫn đến sự đổi thay và biểu hiện của nó, từ đó tìm hiểu ý nghĩa của chi tiết. Nếu là trữ tình cũng cần chú ý đến sự chuyển biến của cảm xúc, thấy được nguyên nhân hợp lý của sự chuyển biến đó. Khi phân tích phong cách tác giả cũng cần có sự đối chiếu qua các giai đoạn sáng tác, qua đó hiểu được sự vận động, đổi thay và ý nghĩa của chúng.

b. Phân tích đối tượng theo mối quan hệ của nó đối với môi trường, hoàn cảnh xung quanh: ở nhân vật, chú ý đến mối quan hệ của nhân vật với hoàn cảnh, xem đó là quan hệ tương đồng hay tương phản với nhân vật, thể hiện tính cách nhân vật. Phân tích tác phẩm cũng cần thấy được quan hệ của nó với hoàn cảnh xã hội, với các xu hướng sáng tác để thấy được cái độc đáo của tác phẩm. Phân tích phong cách thì cần đối chiếu giữa nhà văn này với nhà văn khác.

c. Phân tích đối tượng theo cấu trúc của chính nó: Với tác phẩm thơ, càn thấy được tương quan giữa bài thơ ví luật thơ, cách ngắt nhịp cụ thể với cách ngắt nhịp có tính quy phạm. Phân tích nhân vật lại thấy được tương quan giữa nội tâm và ngoại hình, biểu hiện bên ngoài và tính cách bên trong

d. Phân tích đối tượng theo quan hệ tương đồng hay tương phản với các đối tượng cùng loại: Khi phân tích, nên có sự liên hệ dối chiếu so sánh với các tác phẩm khác có nét tương đồng

 

doc4 trang | Chia sẻ: luyenbuitvga | Ngày: 21/02/2014 | Lượt xem: 682 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Phân tích văn học 12, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Ph©n tÝch v¨n häc I. Mét sè ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch v¨n häc. 1. Nh¾c l¹i kh¸i niÑm: Lµ kiÓu bµi nghÞ luËn ®em mét hiÖn t­îng v¨n häc chia t¸ch nhá ra ®Ó xem xÐt tõng phÇn råi ®i ®Õn kÕt luËn chung. 2. Mét sè ph­¬ng ph¸p chÝnh: a. Ph©n tÝch ®èi t­îng theo qu¸ tr×nh ph¸t triÓn: NÕu lµ nh©n vËt cÇn theo dâi c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cña nh©n vËt, chØ ra c¸c chi tiÕt dÉn ®Õn sù ®æi thay vµ biÓu hiÖn cña nã, tõ ®ã t×m hiÓu ý nghÜa cña chi tiÕt. NÕu lµ tr÷ t×nh còng cÇn chó ý ®Õn sù chuyÓn biÕn cña c¶m xóc, thÊy ®­îc nguyªn nh©n hîp lý cña sù chuyÓn biÕn ®ã. Khi ph©n tÝch phong c¸ch t¸c gi¶ còng cÇn cã sù ®èi chiÕu qua c¸c giai ®o¹n s¸ng t¸c, qua ®ã hiÓu ®­îc sù vËn ®éng, ®æi thay vµ ý nghÜa cña chóng. b. Ph©n tÝch ®èi t­îng theo mèi quan hÖ cña nã ®èi víi m«i tr­êng, hoµn c¶nh xung quanh: ë nh©n vËt, chó ý ®Õn mèi quan hÖ cña nh©n vËt víi hoµn c¶nh, xem ®ã lµ quan hÖ t­¬ng ®ång hay t­¬ng ph¶n víi nh©n vËt, thÓ hiÖn tÝnh c¸ch nh©n vËt. Ph©n tÝch t¸c phÈm còng cÇn thÊy ®­îc quan hÖ cña nã víi hoµn c¶nh x· héi, víi c¸c xu h­íng s¸ng t¸c ®Ó thÊy ®­îc c¸i ®éc ®¸o cña t¸c phÈm. Ph©n tÝch phong c¸ch th× cÇn ®èi chiÕu gi÷a nhµ v¨n nµy víi nhµ v¨n kh¸c. c. Ph©n tÝch ®èi t­îng theo cÊu tróc cña chÝnh nã: Víi t¸c phÈm th¬, cµn thÊy ®­îc t­¬ng quan gi÷a bµi th¬ vÝ luËt th¬, c¸ch ng¾t nhÞp cô thÓ víi c¸ch ng¾t nhÞp cã tÝnh quy ph¹m. Ph©n tÝch nh©n vËt l¹i thÊy ®­îc t­¬ng quan gi÷a néi t©m vµ ngo¹i h×nh, biÓu hiÖn bªn ngoµi vµ tÝnh c¸ch bªn trong… d. Ph©n tÝch ®èi t­îng theo quan hÖ t­¬ng ®ång hay t­¬ng ph¶n víi c¸c ®èi t­îng cïng lo¹i: Khi ph©n tÝch, nªn cã sù liªn hÖ dèi chiÕu so s¸nh víi c¸c t¸c phÈm kh¸c cã nÐt t­¬ng ®ång… (ë mçi néi dung, Gv cÇn cã vÝ dô cô thÓ ®Ó häc sinh hiÓu bµi vµ vËn dông) II. C¸ch lµm bµi ph©n tÝch t¸c phÈm v¨n häc. 1. §Þnh h­íng vµ lËp ý: a. Cô thÓ ho¸ chñ ®Ò ph©n tÝch cña ®Ò bµi: - NÕu yªu cÇu ph©n tÝch c¶ t¸c phÈm cÇn vËn dông hiÎu biÕt lý luËn ®Ó chia t¸c phÈm thµnh c¸c mÆt néi dung vµ h×nh thøc. - NÕu ph©n tÝch nh©n vËt: Chi t¸c nh©n vËt thµnh c¸c phÇn: Ngo¹i h×nh vµ néi t©m, Ýnh c¸ch, hä¨c c¸c chÆng ®­êng biÕn ®æi sè phËn. - NÕu ph©n tÝch cã ®Þnh h­íng x¸c ®Þnh: cÇn gi¶i thÝch c¸c kh¸i niÖm, c¸c thuËt ng÷ ®Ó trªn c¬ së ®ã triÓn khai ý cho bµi viÕt. b. Ph©n tÝch s¬ bé t¸c phÈm theo c¸c ®Þnh h­íng: tøc lµ x¸c ®Þnh ®­îc c¸c ý lín cÇn thÓ hiÖn trong bµi v¨n: VD: 2. Chän chi tiÕt ph©n tÝch: Chän nh÷ng chi tiÕt tiªu biÓu nhÊt, nãi lªn t­ t­ëng quan träng cña nhµ v¨n vµ phï hîp víi chñ ®Ò ph©n tÝch cña bµi. VD: ChÝ PhÌ, §êi thõa, §©y mïa thu tíi cña XD… 3. Ph©n tÝch chi tiÕt: a. Khai th¸c chøc n¨ng biÓu hiÖn cña chi tiÕt trong v¨n b¶n: - Gi¶i thÝch ý nghÜa cña chi tiÕt ®ång thêi ®Æt nã vµo trong mèi quan hÖ cô thÓ cña chñ ®Ò ®Ó thÊy ®­îc t¸c dông cña nã trong kh¾c ho¹ tÝnh c¸ch nh©n vËt hoÆc thÓ hiÖn c¶m xóc cña nhµ th¬. b. So s¸nh, ®èi chiÕu, suy luËn tõ bªn ngoµi ®Ó ph¸t hiÖn gi¸ trÞ cña chitiÕt: - Nªu Ên t­îng cña chÝnh ng­êi viÕt. - So s¸nh víi h×nh ¶nh t­¬ng ®ång trong v¨n ch­¬ng ®re ®¸nh gi¸. - Thèng kª ®Ó rót ra nh©n xÐt: Thèng kª thµnh ng÷, tôc ng÷ ®­îc sö dông trong truyÖn KiÒu… 4. Tæng kÕt, nhËn ®Þnh, ®¸nh gi¸: - §¸nh gi¸ hiÖn t­îng v¨n häc vÒ tÝnh ®éc ®¸o: cÊu tø míi l¹, ®æi míi g× so víi truyÒn thèng; gi¸ trÞ nhËn thøc, gi¸ trÞ t­ t­ëng (th¸i ®é ®èi víi nh©n d©n, con ng­êi, ®Êt n­íc), gi¸ trÞ nghÖ thuËt: (tµi n¨ng s¸ng t¹o, sö dông ng«n ng÷, phong c¸ch…) KÕt luËn ph¶i thèng nhÊt víi ph©n tÝch. III. Ph©n tÝch mét vÊn ®Ò v¨n häc: 1. Mét vÊn ®Ò v¨n häc: v¨n häc sö hoÆc phong c¸ch t¸c gi¶ lµ d¹ng bµi phæ biÕn. 2. C¸c b­íc lµm bµi: a. §Þnh h­íng vµ lËp ý: - Dïng kiÐn thøc lý luËn ®Ó gi¶i thÝch c¸c kh¸i niÖm, thuËt ng÷ vµ tõ ®ã míi chia thµnh c¸c vÊn ®Ò cô thÓ ®Ó lµm bµi. VD: TÝnh chÊt sö thi vµ c¶m høng l·ng m¹n trong v¨n häc 1945 – 1975; Phong c¸ch nghÖ thuËt cña Tè H÷u, NguyÔn Tu©n… b. Chän dÉn chøng: chó ý diÖn vµ ®iÓm: c. Ph©n tÝch vÊn ®Ò: d. Tæng kÕt, nhËn ®Þnh, ®¸nh gi¸: CÇn nªu chç m¹nh, chç yÕu, ®ãng gãp vµ h¹n chÕ cña mét hiÖn t­îng v¨n häc. IV. LuyÖn tËp: Cho c¸c ®Ò bµi sau: §Ò 1: Ph©n tÝch vÎ ®Ñp bµi th¬ “C¶nh khuya” cña HCM. §Ò 2: Ph©n tÝch nh©n vËt qu¶n ngôc trong truyÖn ng¾n : “Ch÷ ng­êi tö tï” c¶ NguyÔn Tu©n. §Ò 3: Ph©n tÝch gi¸ trÞ nh©n ®¹o s©u s¾c ®­îc thÓ hiÖn qua thiªn truyÖn ng¾n: “Hai ®øa trÎ “ cña Th¹ch Lam. Yªu cÇu: 1. §Þnh h­íng vµ t×m c¸c ý chÝnh cña mçi ®Ò. 2. Lùa chän chi tiÕt cÇn sö dông trong ®Ò 2. ¤n tËp vÒ NguyÔn ¸i Quèc – Hå ChÝ Minh C©u hái: 1. Em hiÓu g× vÒ quan ®iÓm nghÖ thuËt cña NAQ – HCM? 2. Lý do nµo cho thÊy phong c¸ch nghÖ thuËt cña NAQ – HCM lµ ®a d¹ng mµ thèng nhÊt? 3. Giíi thiÖu ng¾n gän vÒ t¸c gia NAQ – HCM trong mét bµi viÕt ng¾n gän kho¶ng: 30 dßng. H­íng dÉn: C©u 1: a. Gi¶i thÝch lý do nµo ®· ®­a NAQ – HCM ®Õn víi v¨n ch­¬ng vµ trë thnµh nhµ th¬, nhµ v¨n ngoµi ý muèn. b. Tr×nh bµy vÒ quan ®iÓm ®èi víi v¨n nghÖ cña NAQ- HCM. c. §¸nh gi¸ vÒ quan ®iÓm Êy. C©u 2: - Nªu lªn nhËn ®Þnh: ®a d¹ng mµ thèng nhÊt. - Lµm râ tÝnh chÊt ®a d¹ng: Mçi thÓ lo¹i ®Ò t¹o ®­îc phong c¸ch riªng, hÊp dÉn , ®éc ®¸o. - Dïng 1-2 dÉn chøng lµm s¸ng tá. - Lµm râ tÝnh chÊt ®éc ®¸o: Kh¶ng ®Þnh: ®a d¹ng trong cïng mét c¸ tÝnh s¸ng t¹o, cïng môc ®Ých sö dông v¨n nghÖ. - Nªu râ biÓu hiÖn thèng nhÊt vµ lÊy vÝ dô minh ho¹ ng¾n gän. C©u 3: ViÕt bµi v¨n ng¾n gän giíi thiÖu vÒ t¸c gi¶: a. 2-3 c©u ®Çu: Giíi thiÖu v¾n t¾t vÒ t¸c gi¶. b. 22-25 c©u tiÕp tr×nh bµy c¸c ý chÝnh: - Nh÷ng yÕu tè chÝnh gãp phÇn t¹o nªn con ng­êi v¨n ch­¬ng HCM: gia ®×nh, t­ chÊt, t×nh c¶m vµ n¨ng khiÕu nghÖ thuËt. - NhËn thøc vÒ vai trß cña nghÖ thuËt ®èi víi sù nghiÑp c¸ch m¹ng ®­a NAQ ®Õn víi v¨n ch­¬ng vµ cã quan ®iÓm rÊt tÝch cùc, c¸ch m¹ng vÒ v¨n ch­¬ng. - Tªn mét sè t¸c phÈm tiªu biÓu trªn mçi thÓ lo¹i vµ ®i ®Õn phong c¸ch nghÖ thuËt ®éc ®¸o. - TÝnh thèng nhÊt ®Ñp ®Ï trong phong c¸ch nghÖ thuËt NAQ - HCM c. 2-3 c©u; Kh¼ng ®Þnh gi¸ trÞ to lín cña sù nghiÖp v¨n ch­¬ng NAQ còng nh­ sù nghiÖp c¸ch m¹ng cña Ng­êi.

File đính kèm:

  • docTLV 12 - 1.doc
Giáo án liên quan