Giáo trình Tin học thực hành - Tin học Quận 12

Tổ Tin Học Quận 12 LOGO CƠ BẢN BÀI 1 1. KIẾN THỨC YÊU CẦU: o Làm quen với chương trình Logo. o Sử dụng các lệnh cơ bản để vẽ những hình đơn giản. 2. KIẾN THỨC ĐẠT ĐƯỢC o Vẽ những hình cơ bản thành thạo. I./ GiỚi THIỆU GiAO DiỆN CHƯƠNG TRÌNH Giao diện chương trình Logo gồm 2 cửa sổ: 1./ Cửa sổ chính và đồ hoạ: Cửa sổ của chương trình, gồm có trình đơn và khu vực thể hiện các hình vẽ theo yêu cầu. 2./ Cửa sổ lệnh: Người sử dụng thực hiện câu lệnh ở cửa sổ này. 1 Tổ Tin Học Quận 12 II./ CÁC LỆNH CƠ BẢN 1./ KHÁI NIỆM VỀ CÁC CÂU LỆNH & THAM SỐ. a. CÂU LỆNH: Dòng lệnh để chương trình thực hiện công việc theo yêu cầu. dụ: Forward : ra lệnh bút vẽ vẽ 1 đoạn thẳng theo hướng tới. b. THAM SỐ: Phần kèm theo mỗi câu lệnh để chương trình thực hiện câu lệnh chính xác với mỗi lần ra câu lệnh. Ví dụ: o Forward 50 : Vẽ đoạn thẳng dài 50 theo hướng bút vẽ. o Forward 100 : Vẽ đoạn thẳng dài 100 theo hướng bút vẽ Câu lệnh là FORWARD, các số 50, 100,.. là tham số. c. SỬ DỤNG CỬA SỔ LỆNH ĐỂ VẼ: Tại hộp lệnh của cửa sổ lệnh, đánh vào tên lệnh và tham số cách nhau 1 khoảng trắng, rồi bấm phím Enter. Dòng lệnh sẽ được thực thi, đồng thời được đưa vào hộp lưu. Sau đó, nếu muốn thực hiện lại các lệnh đã có trong hộp lưu, ta nhấp chuột vào dòng lệnh trong hộp lưu, tại hộp lệnh sẽ xuất hiện dòng lệnh đó, điều chỉnh lại các tham số theo yêu cầu bằng bàn phím rồi bấm phím Enter. Ví dụ: 2 Tổ Tin Học Quận 12 Dòng lệnh và tham số được đánh vào hộp lệnh Bút vẽ thực hiện lệnh Lệnh sau khi thực hiện được lưu vào hộp lưu 3 Tổ Tin Học Quận 12 Nhấp chuột vào dòng lệnh đã có trong hộp lưu, dòng lệnh lại xuất hiện trong hộp lệnh. Chỉnh sửa lại tham số theo yêu cầu 4 Tổ Tin Học Quận 12 Lệnh mới được lưu tiếp vào hộp lưu 2./ CÁC LỆNH VẼ: CÂU LỆNH (THAM SỐ) Ý NGHĨA FORWARD (độ dài) Di chuyển bút vẽ theo hướng đi tới BACK (độ dài) Di chuyển lùi bút vẽ SETHEADING (hướng chuẩn) Quay đầu bút vẽ về hướng chuẩn LEFT (góc độ) Quay bút vẽ sang trái 1 góc độ RIGHT (góc độ) Quay bút vẽ sang phải 1 góc độ SETPC (số hiệu màu) Quy định màu bút vẽ CLEARTEXT Xoá tất cả câu lệnh trên cửa sổ command Xoá màn hình đồ họa, đặt bút vẽ về vị trí, CLEARSCREEN hướng chuẩn 3./ BẢNG MÀU TRONG LOGO: Ta dùng các số từ 0 đến 15 để đại diện cho 16 màu chuẩn. Ngoài ra, ta còn có thể xử dụng trên 16 triệu màu bằng cách pha trộn 3 màu cơ bản là đỏ (red), xanh lục (green) và xanh dương (blue) với tỉ lệ cho mỗi màu là từ 0 đến 255, khi đó số hiệu màu sẽ là 3 số trong ngoặc vuông, mỗi số sẽ từ 0 đến 255 ứng với tỉ lệ màu pha của 3 màu cơ bản lần lượt theo thứ tự là đỏ, xanh lục và xanh dương. 5 Tổ Tin Học Quận 12 Số hiệu màu: (Chỉ nhập số hiệu, không nhập tên màu) 0: [ 000__000 _ 000] 8: [155 _ 096 _ 059] 1: [ 000__000 _ 255] 9: [197 _ 136 _ 018] 2: [ 000__255 _ 000] 10: [ 100 _ 162 _ 064] 3: [ 000__255 _ 255] 11: [ 120 _ 187 _ 187] 4: [ 255__000 _ 000] 12: [ 255 _ 149 _ 119] 5: [ 255__000 _ 255] 13: [ 144 _ 113 _ 208] 6: [ 255__255 _ 000] 14: [ 255 _ 163 _ 000] 7: [ 255__255 _ 255] 15: [ 183 _ 183 _ 183] Ký hiệu các lệnh của bút vẽ: FORWARD 50 BACK 50 SETHEADiNG 45 LEFT 30 RiGHT 30 6 Tổ Tin Học Quận 12 III. HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH : Dùng các lệnh cơ bản để vẽ 1 tam giác cân, có sử dụng màu sắc cho các nét vẽ: Cửa sổ sau khi thực hiện câu lệnh: o Thực hiện câu lệnh forward 150: Vẽ đoạn thẳng theo hướng tới độ dài 150. o Thực hiện câu lệnh left 50: quay hướng bút vẽ sang trái 50 độ Ñaàu buùt veõ ñaõ quay höôùng traùi 50 ñoä theo caâu leänh o Thực hiện lệnh SETPC 4 đổi màu bút vẽ là màu đỏ. 7 Tổ Tin Học Quận 12 o Thực hiện câu lệnh forward 150: vẽ tới có độ dài 150 Buùt veõ ñaõ chuyeån maøu ñoû theo caâu leänh SETPC 4 o Thực hiện câu lệnh LEFT 150 : quay hướng bút vẽ sang trái 1 góc là 150 độ o Thực hiện câu lệnh SETPC 1 : đổi màu xanh 8 Tổ Tin Học Quận 12 o Thực hiện câu lệnh forward 260: vẽ tới có độ dài 260 (để vẽ tam giác cân, học sinh phải tính được độ góc cần quay) IV. BÀi TẬP GỢI Ý : Dùng các lệnh cơ bản để vẽ: o Hình chữ nhật. o Hình đa giác. o Hình tự do. 9 Tổ Tin Học Quận 12 BÀI VÒNG LẶP REPEAT 2 KIẾN THỨC YÊU CẦU:. o Có khái niệm về vòng lặp trong lập trình o Hiểu và vận dụng vòng lặp REPEAT. I./ Giới thiệu vòng lặp Repeat. 1. Cú pháp: Repeat Số lần lặp [Các công việc thực hiện] Ví dụ: REPEAT 4[ FORWARD 100 RIGHT 90]: Thực hiện 4 lần công việc: vẽ đoạn thẳng 100, quẹo phải 90 độ. Kết quả thực hiện vòng lặp, ta có 1 hình vuông có cạnh dài 100. 2. Ý nghĩa: Thực hiện các công việc theo số lần lặp. 3. Sơ đồ vòng lặp REPEAT: Cửa sổ minh họa: 10 Tổ Tin Học Quận 12 Thực hiện lệnh: repeat 3 [forward 50 right 45] lặp lại 3 lần: đi thẳng 50, quay phải 450 Tên lệnh Số lần lặp: Công việc thực hiện: vẽ REPEAT 3 lần tới 50, quẹo phải 45 độ II. HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH: Ứng dụng vòng lặp REPEAT vào hình đã vẽ ở bài 1 (hình tam giác cân) Câu lệnh thực hiện hình vẽ trên như sau: o Repeat 6[forward 100 left 60 forward 100 left 150 forward 175 left 150 right 60] o Repeat 6: thực hiện ( các công việc thực hiện, hình tam giác )6 lần o Forward 100 left 60 forward 100 left 150 forward 175: Câu lệnh vẽ hình tam giác (ở tiết 1) o Left 150 : Quay hướng bút vẽ về hướng xuất phát o Right 60 : Hướng vẽ hình kế tiếp (Hai hình lệch nhau 60 độ bên phải) III. BÀi TẬP GỢI Ý : Thực hiện vòng lặp REPEAT để có như hình vẽ mẫu: 11 Tổ Tin Học Quận 12 Hình 1 Hình 2 Hướng dẫn: Lệnh vẽ hình 1: o Left 30 forward 30 right 45 forward 60 right 150 forward 60 right 45 forward 30 Hình vẽ hoàn tất, bút vẽ chưa trở về hướng xuất phát ban đầu. Lệnh vẽ hình 2: o Lệnh quay bút vẽ : Right 210 Học sinh ứng dụng vòng lặp REPEAT thực hiện 6 lần để có hình mẫu ở trên. 12 Tổ Tin Học Quận 12 TẠO VÀ SỬ DỤNG BIẾN BÀI 3 KiẾN THỨC YÊU CẦU: o Biết xử dụng các lệnh Penup, Pendown, Ellipse, Circle. Kết hợp với các lệnh đã học o Hiểu khái niệm biến và cách tạo 1 biến trong chương trình Logo I./ CÁC LỆNH VẼ Nhấc bút vẽ lên. Sau lệnh này mọi di PENUP chuyển của bút vẽ sẽ không tạo ra nét vẽ. Đặt bút vẽ xuống. Sau lệnh này mọi di PENDOWN chuyển của bút vẽ sẽ tạo ra nét vẽ. (Trạng thái bình thường) ELLIPSE (bán kính ngang) (bán kính dọc) Vẻ hình oval (bút vẽ đứng tại chỗ) ELLIPSE2 (bán kính dọc) (bán kính ngang) Vẻ hình oval (bút vẽ đi theo nét vẽ) CIRCLE (bán kính) Vẻ hình tròn (bút vẽ đứng tại chỗ) CIRCLE2 (bán kính) Vẻ hình tròn (bút vẽ đi theo nét vẽ) SETFC (số hiệu màu) quy định màu tô. Tô màu khu vực của bút vẽ trong phạm vi FILL giới hạn bởi các nét vẽ. Xuất 1 nhóm chữ hoặc 1 số hoặc giá trị của LABEL (nội dung xuất) 1 biến ra màn hình tại vị trí bút vẽ theo hướng của bút vẽ Quay bút vẽ 1 góc so với hướng chuẩn. SETHEADING (góc độ) Hướng chuẩn là hướng từ dưới lên được tính là 0 độ và tăng theo chiều kim đồng hồ. 13 Tổ Tin Học Quận 12 Minh hoạ các lệnh: ELLiPSE 30 70 ELLiPSE2 30 70 CiRCLE 70 CiRCLE2 70 Lệnh FILL này được Lệnh LABEL này thực hiện sau các được thực hiện sau lệnh: lệnh RIGHT 30 _ SETFC 4 _ CIRCLE 70 FILL LABEL “LOGO II./ TẠO VÀ SỬ DỤNG BIẾN 1. Định nghĩa: Biến là 1 ô nhớ có tên do người dùng đặt để lưu 1 số hoặc 1 chuỗi chữ. Những số và chữ này có thể được thay đổi bằng lệnh gán. 2. Cách tạo biến: Make “tên biến giá trị gán”. Td: Make “DK 50 (biến DK được tạo với giá trị khởi đầu là 50). 3. Cách sử dụng biến: Khi nói đến giá trị cất trong biến, ta viết :tên biến. Td: Ellipse :DK :DK +25 (vẽ vòng tròn chiều ngang là 50 và chiều dọc là 75) Để thay đổi giá trị trong biến, ta dùng lại lệnh MAKE với tên biến là tên của biến muốn thay đổi giá trị. 4. Phần minh hoạ: Chúng ta sẽ xử dụng 1 biến tên BK để vẽ lần lượt 2 vòng tròn có bán kính là 100 và 150. Bước 1: Tạo biến tên DK có giá trị khởi đầu là 100. 14 Tổ Tin Học Quận 12 Bước 2: Dùng lệnh CIRCLE với tham số là biến BK. 15 Tổ Tin Học Quận 12 Bước 3: Thay đổi giá trị trong biến BK thành 150. Bước 4: Chọn lại lệnh vẽ vòng tròn và thực hiện. Như vậy cùng 1 lệnh CIRCLE :BK, nhưng 2 lần vẽ cho 2 vòng tròn khác nhau do giá trị trong biến BK đã thay đổi. 16 Tổ Tin Học Quận 12 III. HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH PHẦN 1: Dùng các lệnh đã học kết hợp vòng lặp REPEAT để vẽ hình sau: Câu lệnh thực hiện hình vẽ trên như sau: Trong vòng lặp REPEAT thực hiện 6 lần các công việc sau: o Câu lệnh left 36 forward 100 right 72 forward 100 right 108 forward 100 right 72 forward 100 right 144 : Vẽ cánh sao, quay bút vẽ về hướng xuất phát. o Câu lệnh forward 162 penup back 162 : Vẽ đường gân giữa của cánh sao, nhấc bút vẽ, về vị trí cũ. o Câu lệnh right 72 pendown : Quay hướng bút vẽ để vẽ cánh sao kế tiếp. o Câu lệnh Circle 162: Vẽ vòng tròn bán kính 162. Câu lệnh right 18 : Quay hướng bút vẽ vào các khu vực tô Câu lệnh penup: Nhấc bút vẽ. Câu lệnh setfc 14 : Quy định màu tô là màu vàng. Câu lệnh repeat 5[forward 50 fill penup back 100 fill penup forward 50 rt 36]: Lần lượt tô màu ở các cặp đối xứng nhau của 5 cánh sao. IV. BÀi TẬP GỢI Ý PHẦN 1: Dùng các lệnh đã học để vẽ hình bên: Hướng dẫn: Căn cứ vào tham số của lệnh CIRCLE là bán kính để tính toán vị trí tâm của các vòng tròn, kết hợp lệnh PENUP và PENDOWN để di chuyển bút vẽ đến các vị trí muốn vẽ. 17 Tổ Tin Học Quận 12 IV. HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH PHẦN 2: Kết hợp lệnh repeat để tạo hình sau: Câu lệnh thực hiện: Câu lệnh SETPC 1: Đổi màu bút vẽ là màu xanh. Câu lệnh MAKE “DK 30 : Tạo biến tên DK chứa giá trị khởi đầu là 30. Câu lệnh REPEAT 30[CiRCLE :DK MAKE "DK :DK+3]: Thực hiện 30 lần vẽ vòng tròn có bán kính là DK, giá trị trong DK được tăng lên 3 đơn vị trong mỗi vòng lặp. V. BÀi TẬP GỢi Ý PHẦN 2: Dùng vòng lặp REPEAT để tạo hình vẽ sau: Hướng dẫn: - Tạo 1 biến làm tham số số hiệu màu cho lệnh SETPC có giá trị khởi đầu là 0, 1 biến làm tham số bán kính cho lệnh CIRCLE có giá trị khởi đầu là 10. - Trong mỗi vòng lặp , tăng số hiệu màu lên 1 đơn vị, tăng bán kính vòng tròn 10 đơn vị. 18 Tổ Tin Học Quận 12 VÒNG LẶP FOR BÀI 4 KIẾN THỨC YÊU CẦU:. o Nắm vững vòng lặp FOR. Phân biệt điểm khác nhau giữa vòng lặp FOR và REPEAT o Xử dụng vòng lặp lồng nhau. I. CÚ PHÁP VÀ CÁCH SỬ DỤNG VÒNG LẶP FOR 1. Cú pháp: For [Tên biến_giá trị bắt đầu_giá trị kết thúc_bước tăng] [công việc thực hiện] Ví dụ: FOR [i 50 100 10] [CIRCLE :i] 2. Ý nghĩa: Thực hiện công việc với số lần lặp = ((giá trị kết thúc - giá trị bắt đầu)/ bước tăng)+1 (là 1 số nguyên) 3. Sơ đồ vòng lặp FOR: 19 Tổ Tin Học Quận 12 AÙP DUÏNG VOØNG LAËP FOR ÑEÅ VEÕ ÑÖÔØNG CHAÁM GAÏCH - Buùt veõ ñònh vò ôû vò trí ban ñaàu: - Quay traùi buùt veõ theo höôùng beân traùi 1 goùc 90o baèng leänh: Left 90 ôû hoäp leänh. - Sau ñoù duøng voøng laëp FOR ( 20 laàn ) ñeå thöïc hieän caùc caâu leäänh tuaàn töï laëp ñi laëp laïi nhö sau: 20