Đề cương ôn tập thi tốt nghiệp môn Địa lý năm học 2011 - 2012

A. PHẦN LÝ THUYẾT:

Câu 1: Bối cảnh, diễn biến và thành tựu của công cuộc đổi mới kinh tế xã hội nước

ta.

Bối cảnh: - Đất nước đã chịu hậu quả lâu dài của chiến tranh.

- Tình trạng khủng hoảng kinh tế.

- Lạm phát tăng nhanh.

Diễn biến:

- Manh nha của công cuộc đổi mới từ 1979 (bắt đầu từ nông nghiệp  công nghiệp

và dịch vụ)

- Đường lối đổi mới theo 3 xu hướng:

 Dân chủ hóa đời sống kinh tế xã hội.

 Phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng XHCN.

 Tăng cường giao lưu và hợp tác nước ngoài.

pdf68 trang | Chia sẻ: lephuong6688 | Ngày: 06/02/2017 | Lượt xem: 18 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang mẫu tài liệu Đề cương ôn tập thi tốt nghiệp môn Địa lý năm học 2011 - 2012, để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
1 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BẮC NINH ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP THI TỐT NGHIỆP MÔN ĐỊA LÝ Năm học 2011- 2012 Bắc Ninh, tháng 4 năm 2012 2 TÀI LIỆU ÔN THI TỐT NGHIỆP THPT MÔN ĐỊA LÝ 2012 A. PHẦN LÝ THUYẾT: Câu 1: Bối cảnh, diễn biến và thành tựu của công cuộc đổi mới kinh tế xã hội nước ta. Bối cảnh: - Đất nước đã chịu hậu quả lâu dài của chiến tranh. - Tình trạng khủng hoảng kinh tế. - Lạm phát tăng nhanh. Diễn biến: - Manh nha của công cuộc đổi mới từ 1979 (bắt đầu từ nông nghiệp  công nghiệp và dịch vụ) - Đường lối đổi mới theo 3 xu hướng:  Dân chủ hóa đời sống kinh tế xã hội.  Phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng XHCN.  Tăng cường giao lưu và hợp tác nước ngoài. Thành tựu:- Kinh tế xã hội thoát khỏi tình trạng khủng hoảng kéo dài. + Kinh tế: Tốc độ tăng trưởng khá cao, chuyển dịch cơ cấu theo hướng CNH, hiện đại hóa, lạm phát được đẩy lùi, tích lũy vốn khá. + Xã hội: Đạt được nhiều thành tựu lớn trong giáo dục, y tế, đời sống, việc làm. Khó khăn: chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn chậm, tốc độ tăng trưởng một số ngành chưa vững chắc, đời sống nhân dân một số vùng còn gặp khó khăn, phân hóa giàu nghèo, ô nhiễm môi trường. Câu 2: Bối cảnh của nước ta trong hội nhập khu vực và kinh tế - Thành tựu đạt được. + Bối cảnh: - Thế giới đang diễn ra toàn cầu hóa (VN tranh thủ được nguồn lực). - VN và Hoa Kỳ bình thường hóa quan hệ từ 1995. - VN đã là thành viên của ASEAN (7/1995) và gia nhập WTO (11/2006). + Thành tựu: - Thu hút mạnh các nguồn đầu tư được ngoài: ODA, FDI, DPI. - Đẩy mạnh hợp tác kinh tế- khoa học-tài nguyên, môi trường. - Đẩy mạnh ngoại thương, xuất khẩu phát triển. Câu 3: Những định hướng chính để đẩy mạnh công cuộc đổi mới và hội nhập. - Thực hiện chiến lược tăng trưởng và xóa đói giảm nghèo. - Hoàn thiện và đồng bộ thể chế kinh tế thị trường. - Đẩy mạnh CNH-HĐH gắn với kinh tế tri thức. - Tăng cường giải pháp bảo vệ tài nguyên môi trường, phát triển bền vững. - Đẩy mạnh phát triển giáo dục, văn hóa, chống tệ nạn xã hội. Câu 4: Trình bày vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ nước ta và ý nghĩa của nó. + Vị trí địa lí: - Nằm phía Đông bán đảo Đông Dương, gần trung tâm Đông Nam Á. - Tiếp giáp Trung Quốc, Lào, Cam-pu-chia (đất liền), Malaysia, Brunây, Philippin, Cam-pu-chia (biển). - Tọa độ địa lí: Cực Bắc: 230 23’ B xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang. Cực Nam: 8034’B xã Mũi Đất, Ngọc Hiển, Cà Mau. Cực Tây: 102009’Đ xã Sín Thầu, Mường Nhé, Điện Biên. Cực Đông: 109024’Đ xã Vạn Thanh, Vạn Ninh, Khánh Hòa. + Phạm vi lãnh thổ: 3 - Vùng đất: toàn bộ đất liền và đảo có diện tích 331.212km2, hơn 4.600km đường biên giới trên đất liền, 3.260km đường bờ biển, hơn 4.000 đảo lớn nhỏ và 2 quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa. - Vùng biển: có diện tích khoảng 1 triệu km2 ở Biển Đông, bao gồm: nội thủy, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa. - Vùng trời: khoảng không gian không giới hạn độ cao, bao trùm trên lãnh thổ nước ta. + Ý nghĩa của vị trí địa lí và lãnh thổ: * Ý nghĩa tự nhiên: - Vị trí địa lí quy định tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa của thiên nhiên VN. - Vị trí tiếp giáp lục địa và đại dương, liền kề với vành đai sinh khoáng Thái Bình Dương, Địa Trung Hải, trên đường di lưu của các loại sinh vật  tài nguyên khoáng sản và tài nguyên sinh vật phong phú. -Vị trí hình thể đất nước tao nên sự phân hóa đa dạng của tài nguyên giữa các vùng đồng bằng khác ven biển, miền Bắc khác miền Nam, ven biển, đảo hình thành các vùng thiên nhiên khác nhau - Nằm trong vùng có nhiều thiên tai (bão, lũ lụt, hạn)  cần có biện pháp phòng chống. * Ý nghĩa kinh tế - văn hóa xã hội và quốc phòng: - Kinh tế: nằm ngã tư hàng hải, hàng không quốc tế; là cửa ngõ ra biển cho các nước trong khu vực: Lào, Thái Lan, Cam-pu-chia, vị trí có ý nghĩa trong phát triển các ngành kinh tế, thực hiện chính sách mở cửa, hội nhập, giao lưu, thu hút đầu tư - Văn hóa xã hội: Mối giao lưu văn hóa xã hội, chung sống hòa bình, hữu nghị, hợp tác và cùng phát triển với các nước trong khu vực. - An ninh quốc phòng: Án ngữ phía đông bán bảo Đông Dương  vị trí đặc biệt quan trọng ở Đông Nam Á - khu vực kinh tế năng động và nhạy cảm. Biển Đông là hướng chiến lược có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng, phát triển và bảo vệ đất nước. Câu 5: Trình bày đặc điểm chung của địa hình nước ta? - Địa hình đồi núi chiếm phần lớn, nhưng chủ yếu là đồi núi thấp: đồi núi chiếm 3/4 diện tích (đồi núi thấp chiếm 60%, núi cao trên 2000m chỉ chiếm 1%). - Cấu trúc địa hình khá đa dạng: địa hình trẻ có tính phân bậc, hướng nghiêng chung từ Tây Bắc - Đông Nam. Hướng địa hình TB-ĐN và hướng vòng cung. - Địa hình của vùng nhiệt đới ẩm gió mùa:  Địa hình bị chia cắt, xâm thực mạnh.  Phá hủy, hạ thấp địa hình.  Bồi lấp, lắng tụ xảy ra mạnh. - Địa hình chịu tác động mạnh mẽ của con người: hoạt động sản xuất của con người đã làm thay đổi bề mặt địa hình: san bằng, hạ thấp đào sâu  tạo nên địa hình nhân tạo. Câu 6: Trình bày đặc điểm các khu vực địa hình nước ta. (Đồi núi và đồng bằng) * Khu vực đồi núi: - Vùng núi Đông Bắc:  Vị trí: nằm Tả ngạn sông Hồng. 4  Hướng nghiêng chung: TB-ĐN; hướng núi vòng cung: Bắc Sơn, Ngân Sơn, Sông Gâm, Đông Triều)  Hình thái chung: chủ yếu là đồi núi thấp, núi cao trên 2000m chủ yếu ở thượng nguồn sông Chảy. - Vùng núi Tây Bắc:  Vị trí: nằm giữa sông Hồng và sông Cả.  Hướng chính: TB-ĐN, hướng nghiêng TB-ĐN.  Hình thái địa hình: địa hình cao nhất nước ta (dãy Hoàng Liên Sơn và dọc sông Mã, đỉnh núi cao nhất Panxipăng 3143m). - Trường Sơn Bắc:  Vị trí: từ Nam sông Cả đến dãy Bạch Mã.  Hướng chính: TB-ĐN, song song và so le nhau.  Hình thái địa hình: chủ yếu là địa hình thấp, hẹp ngang, được nâng cao ở hai đầu. - Trường Sơn Nam:  Vị trí: từ Nam dãy Bạch Mã  cực Nam Trung Bộ.  Hướng chính: theo hướng kinh tuyến lệch sang phía Tây (khối Kon Tum). Hướng vòng cung chếnh Đông Bắc (núi cực Nam Trung Bộ, quay bề lồi ra biển).  Hình thái địa hình: cao trung bình: 800-1000m: trên các cao nguyên; trên 2000 m: KonTum, Nam Trung Bộ. - Bán bình nguyên và đồi núi trung du: là nơi chuyển tiếp giữa đồi núi và đồng bằng.  Đông Nam Bộ: bậc thềm phù sa cổ.  Rìa đồng bằng sông Hồng: Phú Thọ, Vĩnh Phúc.  Ven biển miền Trung. + Khu vực đồng bằng: Đặc điểm Đồng bằng châu thổ sông Hồng Đồng bằng châu thổ sông Cửu Long Đồng bằng ven biển miền Trung Nguyên nhân hình thành Do sự bồi đắp phù sa của sông Hồng và sông Thái Bình trên 1 vùng biển nông. Do sự bồi tụ phù sa của sông Cửu Long trên 1 vùng biển nông, thềm lục địa mở rộng. Do sự phối hợp giữa sông và biển đóng vai trò chủ yếu liên quan đến dãy Trường Sơn. Diện tích 15.000km2 40.000km2 15.000km2 Địa hình - Tương đối bằng phẳng, hơi nghiêng ra biển. - Hệ thống đê chia cắt thành nhiều ô: trong đê không được bồi đắp  ruộng cao, ô trũng, bạc màu. Ngoài đê: bồi đắp thường xuyên: màu mỡ. - Địa hình bằng phẳng cao 2-4m. - Có kênh rạch chằng chịt. - Mùa lũ nước ngập sâu. - Mùa cạn thủy triều lấn mạnh làm 2/3 diện tích bị ngập mặn. - Nhỏ, dốc, hẹp bề ngang. - Bị chia cắt thành nhiều đồng bằng nhỏ. - Đồng bằng 3 dải:  Ngoài: cồn cát  Giữa: thấp, trũng  Trong: đồng bằng bồi tụ Đất đai Đất trong đê kém màu hơn ngoài đê. - Phù sa ngọt màu mỡ, đất phèn mặn kém màu mỡ - Đất cát nghèo dinh dưỡng, ít phù sa. 5 Câu 7: Trình bày những thế mạnh và hạn chế của thiên nhiên đồi núi và đồng bằng đối với phát triển kinh tế: + Khu vực đồi núi: Thế mạnh: - Tập trung nhiều khoáng sản  nguyên liệu cho công nghiệp. - Rừng + Đất: cơ sở để phát triển nông-lâm nghiệp. - Núi, cao nguyên, bán cao nguyên, thung lũng  cây công nghiệp, cây ăn quả và chăn nuôi. - Sông ngòi có tiềm năng thủy điện lớn. - Tiềm năng du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng tham quan. Hạn chế: - Địa hình đồi núi bị chia cắt, xâm thực mạnh  khó khăn giao thông, khai thác tài nguyên. - Nhiều thiên tai, lũ quét, xói lở, trượt đất. - Các vùng núi đá vôi: thiếu đất, thiếu nước để sản xuất NN. - Các đứt gãy sâu có nguy cơ động đất. + Khu vực đồng bằng: Thế mạnh: - Đất đai màu mỡ  cơ sở để phát triển NN nhiệt đới, nông sản đa dạng. - Cung cấp thủy sản, khoáng sản, lâm sản. - Tập trung các thành phố, trung tâm công nghiệp, khu công nghiệp, trung tâm thương mại. - Có điều kiện để phát triển các loại hình giao thông vận tải. Hạn chế: - Thiên tai thường xảy ra: lũ, lụt, hạn hán Câu 8: Trình bày các đặc điểm khái quát về Biển Đông và ảnh hưởng của Biển Đông đối với thiên nhiên VN và đối với sự phát triển KTXH nước ta. + Đặc điểm của Biển Đông: - Là biển rộng lớn thứ 2 trong các biển của Thái Bình Dương (3,477 triệu km2) thuộc lãnh thổ VN: 1 triệu km2. - Là biển tương đối kín, có các dòng hải lưu chảy theo mùa. Thềm lục địa mở rộng ở Bắc Bộ (cách cửa sông Hồng 500km) và Nam Bộ, hẹp ở Trung Bộ (50km). - Nằm trong vùng nhiệt đới ẩm gió mùa. + Ảnh hưởng của Biển Đông đối với thiên nhiên VN: - Khí hậu: nhờ có Biển Đông, khí hậu nước ta mang đặc tính khí hậu hải dương, điều hòa (giảm tính khắc nghiệt do có mưa, giảm độ lục địa ở phía Tây). - Địa hình và hệ sinh thái:  Địa hình đa dạng: Vịnh, cửa sông, bờ biển bào mòn, tam giác châu, đảo  Hệ sinh thái đa dạng: rừng ngập mặn, rừng sinh thái, đất phèn, mặn. - Tài nguyên thiên nhiên vùng biển phong phú, đa dạng: khoáng sản, hải sản - Nhiều thiên tai: bão, sạt lở bờ biển, cát bay, cát chảy + Ảnh hưởng của Biển Đông đối với phát triển kinh tế xã hội nước ta: - Giàu tài nguyên khoáng sản: dầu khí ở Nam Côn Sơn, bể Cửu Long  phát triển công nghiệp dầu khí. 6 - Các mỏ sa khoáng, các bãi cát ven biển có trữ lượng lớn  nguyên liệu cho công nghiệp. - Nghề làm muối phát triển mạnh, đặc biệt là Nam Trung Bộ nơi có nhiệt độ cao nhiều nắng, ít cửa sông. - Phát triển các tuyến hàng hải với các nước trong khu vực và thế giới (nhiều cảng tốt: Cái Lân, Cam Ranh, Sài Gòn). - Nguồn sinh vật biển phong phú, năng suất sinh học cao  nguyên liệu dồi dào phát triển công nghiệp chế biến thực phẩm, xuất khẩu. - Nhiều vùng biển đẹp (Hạ Long, Nha Trang, Mũi Né), bãi tắm tốt (Vùng Tàu)  phát triển du lịch. Câu 9: Tính chất nhiệt đới ẩm của khí hậu nước ta được biểu hiện như thế nào? + Tính chất nhiệt đới: Nguyên nhân: - Do VN nằm vùng có vĩ độ thấp  góc nhập xạ lớn. - Do nằm vùng nội chí tuyến lớn  tổng bức xạ lớn. Biểu hiện: - Tổng lượng bức xạ mặt trời lớn, cân bằng bức xạ luôn dương. - Mọi nơi trong năm đều có hai lần mặt trời lên thiên đỉnh. - Tổng nhiệt độ và nhiệt độ trung bình năm cao (>200C). - Tổng giờ nắng: 1.400 – 3.000 giờ/năm. + Tính ẩm: Nguyên nhân: Do nằm sát biển, chịu ảnh hưởng của các khối khí di chuyển qua biển. - Biểu hiện: Lượng mua trung bình năm cao: 1500-2000mm (sườn đón gió: 3500- 4000 mm). - Độ ẩm không khí cao trên 80%, cân bằng ẩm luôn dương. Câu 10: Trình bày hoạt động của gió mùa ở nước ta và hệ quả của nó đối với sự phân chia mùa khác nhau giữa các khu vực. * Hoạt động của gió mùa ở nước ta: - Nước ta nằm trong khu vực nội chí tuyến bán cầu bắc nên có gió tín phong hoạt động quanh năm. - Khí hậu nước ta chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của các khí hậu hoạt động theo mùa: gió mùa mùa đông và gió mùa mùa hạ. + Gió mùa mùa đông: - Nguyên nhân: Mùa đông lục địa bắc bán cầu khuất mặt trời  lạnh  hình thành áp cao Xibia. Nam bán cầu hướng về mặt trời  nóng  hình thành áp thấp (Nam Phi, Oxtrâylia). Ở Đại dương bắc bán cầu có áp thấp Aleút, nam bán cầu áp cao nam Ấn Độ dương. - Thời gian hoạt động: tháng 11  tháng 4. - Phạm vi hoạt động: xuất phát từ áp cao Xibia hoạt động đến phía Bắc dãy Bạch Mã. - Hướng thổi: Đông Bắc. - Tính chất:  Đầu mùa đông (tháng 11, 12, 1) gió thổi trực tiếp từ áp cao Xibia qua lục địa Châu Á, có tính chất lạnh, khô.  Cuối mùa đông (tháng 2, 3) không khí di chuyển chếch về phía đông  vào nước ta (do lực hút hạ áp Alêút, tính chất lạnh ẩm). 7  Tác động theo từng đợt tạo nên miền Bắc có một mùa đông 2 – 3 tháng lạnh <18 0 C. + Gió mùa mùa hạ: - Nguyên nhân: lục địa bắc bán cầu hình thành hạ áp (Iran) Đại dương áp cao (Haoai). Nam bán cầu hình thành áp cao cận chí tuyến nam bán cầu. - Thời gian hoạt động: từ tháng 5 – tháng 10. - Phạm vi hoạt động: cả nước. - Hướng thổi: Tây Nam, Đông Nam (từ áp cao cận chí tuyến NBC  hạ áp Iran, Haoai, Xibia) - Tính chất:  Đầu mùa hạ (tháng 5, 6, 7) khối khí nhiệt đới từ Ấn Độ Dương (TBg) theo hướng Tây Nam vào nước ta  gây mưa lớn cho ĐNB và Tây Nguyên,  gây khô nóng cho ven biển Trung Bộ, Nam Tây Bắc, đôi khi cả đồng bằng Bắc Bộ (do lực hút của áp thấp vịnh Bắc Bộ).  Cuối mùa hạ (8, 9, 10) gió hướng Đông Nam xuất phát từ áp cao cận chí tuyến BCN qua xích đạo chuyển hướng Tây Nam vào VN.  gây mưa lớn cho Nam Bộ và Tây Nguyên (do vượt qua xích đạo nóng ẩm).  gió Tây Nam kết hợp với dãi hội tụ nhiệt đới gây mưa lớn cho toàn quốc (Nam Bộ và Tây Nguyên tháng 6-10; đồng bằng Bắc Bộ tháng 8 và Trung Bộ tháng 9).  Do áp thấp Bắc Bộ, khối khí này chuyển hướng thành Đông Nam và Bắc Bộ tạo nên gió mùa Đông Nam cho Bắc Bộ. * Hệ quả đối với phân chia mùa khác nhau giữa các khu vực: Hệ quả giao tranh giữa các khối khí đã tạo nên sự phân mùa khí hậu: + Miền Bắc có sự phân chia: mùa đông lạnh khô ít mưa, hạ nóng ẩm mưa nhiều. + Miền Nam có hai mùa mưa và khô rõ rệt. + Tây Nguyên và đồng bằng ven biển miền Trung Trung Bộ có sự đối lập về mùa mưa và khô. Câu 11: Trình bày nguyên nhân và biện pháp biểu hiện tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa qua các thành phần tự nhiên khác (địa hình, sông ngòi, đất, sinh vật). TP tự nhiên Nguyên nhân Biểu hiện Địa hình - Do tác động của khí hậu, tham gia vào quá trình ngoại lực - Xâm thực mạnh ở đối núi: + Địa hình bị cắt xẻ, xói mòn, rửa trôi, lở. + Địa hình Caxtơ, hang động, suối cạn.. +Trên thềm phù sa cổ: địa hình bị chia cắt. - Do hệ quả của xâm thực ở miền núi. - Bồi tụ ở hạ lưu sông: rìa Đông Nam ở châu thổ sông Hồng và Tây Nam sông Cửu Long. Sông ngòi - Do hệ quả tác động của khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa trên nền địa hình đồi núi bị cắt xẻ, dốc lớn. - Mạng lưới sông ngòi dày đặc (2360 con sông dài trên 10km, cứ 20km có một cửa sông). - Do mưa theo mùa. - Sông nhiều nước, giàu phù sa (tổng lượng nước 839 tỉ m3/năm, 200 triệu tấn phù sa/năm) - Chế độ nước theo mùa, tính mùa quy định tính chất thất thường trong chế độ dòng chảy. 8 TP tự nhiên Nguyên nhân Biểu hiện Đất Do điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm, đất pheralit hình thành trên đá mẹ Axit.  Chua: do mua nhiều, rửa trôi bazơ.  Màu đỏ vàng do tích tụ Fe2O3, Al2O3. - Quá trình pheralit là quá trình hình thành đất chủ yếu  đất pheralit là loại đất chính ở nước ta. - Đất có tầng phong hóa dày. Sinh vật Do điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa  rừng nhiệt đới ẩm gió mùa. - Hệ sinh thái rừng nguyên sinh, đặc trưng là rừng nhiệt đới ẩm lá rộng, thường xanh, rừng thứ sinh. - Thành phần động thực vật nhiệt đới chiếm ưu thế. Cảnh quan tiêu biểu là rừng nhiệt đới ẩm gió mùa trên đất feralit. Câu 12: Ảnh hưởng của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa đến sản xuất và đời sống. - Ảnh hưởng đến sản xuất NN: + Thuận lợi: có điều kiện để phát triển nông nghiệp, đa dạng hóa cây trồng, vật nuôi. + Khó khăn: thời tiết thất thường, nhiều thiên tai, khó khăn cho phòng trừ dịch bệnh trong nông nghiệp. - Ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất khác và đời sống: + Thuận lợi: tạo điều kiện cho phát triển nhiều ngành kinh tế khác. + Khó khăn: - Chịu ảnh hưởng của chế độ phân mùa. - Độ ẩm lớn  khó khăn bảo quản máy móc thiết bị. - Nhiều thiên tai, thời tiết thất thường. - Môi trường dễ bị suy thoái. Câu 13: Nêu đặc điểm thiên nhiên nổi bật của phần lãnh thổ phía Bắc và phía Nam nước ta (thiên nhiên phân hóa Bắc Nam). * Lãnh thổ phía Bắc: - Vị trí: từ dãy Bạch Mã trở ra. - Đặc điểm: - Thiên nhiên đặc trưng cho vùng khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa có mùa đông lạnh. - Khí hậu: nhiệt độ TB 20-250C, có mùa đông lạnh kéo dài 2–3 tháng (<180C), biên độ nhiệt cao: 8-100C. - Cảnh quan tiêu biểu: rừng nhiệt đới gió mùa. Cảnh quan thiên nhiên thay đổi theo mùa (mùa đông cây rụng lá, mùa hạ xanh tốt). Thành phần loại nhiệt đới chiếm ưu thế, ngoài ra còn có loài á nhiệt, ôn đới (dẻ, re, sa mu..). * Lãnh thổ phía Nam: - Vị trí: từ dãy Bạch Mã trở vào. - Đặc điểm: - Thiên nhiên mang sắc thái của vùng khí hậu cận xích đạo gió mùa. - Khí hậu: nhiệt độ TB >250C, không có tháng nào <200C, có 2 mùa mưa và khô rõ rệt, biên độ nhiệt nhỏ: 3 – 40C. - Cảnh quan tiêu biểu: rừng cận xích đạo gió mùa. Thành phần sinh vật chủ yếu thuộc vùng xích đạo và nhiệt đới (có nhiều loại cây chịu hạn, rụng lá vào mùa khô, có nhiều rừng thưa nhiệt đới khô, nhiều loài động vật nhiệt đới, xích đạo). 9 Câu 14: Nêu khái quát sự phân hóa thiên nhiên theo Đông Tây. Dẫn chứng về mối liên hệ chặt chẽ giữa đặc điểm thiên nhiên vùng lục địa, đồng bằng ven biểu và đồi núi liền kề. * Vùng biển và thềm lục địa: - Diện tích khoảng 1 triệu km2, hơn 4000 đảo lớn nhỏ. - Độ nông, sâu, rộng, hẹp phụ thuộc vào đồng bằng và đồi núi liền kề (đồng bằng Bắc Bộ và Nam Bộ thềm lục địa nông, mở rộng; Trung Bộ thềm lục địa hẹp, sâu). - Khí hậu mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa. - Các dòng hải lưu đổi hướng theo mùa. * Đồng bằng ven biển: Thiên hiên thay đổi tùy nơi: - Nơi đồi núi lùi xa vào đất liền: bãi triều thấp, phẳng, thềm lục địa rộng nông. Đồng bằng mở rộng, thiên nhiên trù phú. - Nơi đồi núi ăn sát ra biển: đồng bằng nhỏ hẹp bị chia cắt. Bờ biển khúc khuỷu, thềm lục địa hẹp sâu, địa hình đa dạng (đầm phá, cồn cát, vịnh). Thiên nhiên có phần khắc nghiệt, đất đai kém màu mỡ. * Vùng đồi núi: Do sự tác động của gió mùa, độ cao và hướng núi nên sự phân hóa đông tây của đồi núi phức tạp. + Đông Bắc khác Tây Bắc:  Vùng núi thấp Đông Bắc: thiên nhiên mang tính cận nhiệt đới gió mùa, mùa đông lạnh đến sớm.  Vùng núi thấp Nam Tây Bắc: thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa (vì mùa đông bớt lạnh, mùa hè đến sớm, có thể có phơn)  Núi cao Tây Bắc: cảnh quan thiên nhiên giống như ôn đới. + Đông Trường Sơn khác Tây Nguyên:  Thu đông Đông Trường Sơn mưa còn Tây Nguyên khô hạn (mưa do gió Đông Bắc từ biển vào, tín phong bán cầu bắc + dải hội tụ).  Vào hè thu Tây Nguyên là mùa mưa còn Đông Trường Sơn lại khô nóng (phơn) do gió mùa Tây Nam và TBg Câu 15: Nêu các đặc điểm khái quát của sự phân hóa thiên nhiên theo độ cao. * Đai nhiệt đới gió mùa: - Vị trí: miền Bắc đến độ cao TB dưới 600-700m, miền Nam đến độ cao 900-1000m. - Khí hậu: nhiệt đới, nhiệt độ cao trên 250C, độ ẩm thay đổi tùy nơi từ khô hạn đến ẩm ướt. - Thổ nhưỡng: Đất phù sa 24% và pheralit 60% diện tích tự nhiên cả nước. - Sinh vật: hệ sinh thái nhiệt đới, hệ sinh thái rừng nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh và hệ sinh thái rừng nhiệt đới ẩm gió mùa. * Đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi: - Vị trí: miền Bắc từ độ cao 600 và 700m đến 2600m, miền Nam từ 900 và 1000 đến 2000m. - Khí hậu: khí hậu mát mẻ, nhiệt độ TB dưới 250C, mưa ẩm tăng. - Thổ nhưỡng: Đất pheralit có mùn (chua, tầng mỏng) trên 1600m có mùn Alít. - Sinh vật: rừng nhiệt đới lá rộng, lá kim, rêu địa y, cây ôn đới, chim thú cận nhiệt đới. * Đai ôn đới gió mùa trên núi: - Vị trí: từ 2600m trở lên (Hoàng Liên Sơn). - Khí hậu: có tính chất ôn đới, nhiệt độ TB <150C, mùa đông <50C. 10 - Thổ nhưỡng: Đất mùn thô. - Sinh vật: thực vật ôn đới (đỗ quyên, lĩnh sam, thiết sam). Câu 16: Trình bày đặc điểm các miền địa lý tự nhiên: vị trí giới hạn, địa chất, khí hậu, địa hình, khoáng sản, tài nguyên thiên nhiên, thuận lợi và khó khăn. Miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ Miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ Miền Nam Trung Bộ và Nam Bô Phạm vi Tả ngạn sông Hồng gồm đối núi Đông Bắc và đồng bằng Bắc Bộ. Hữu ngạn sông Hồng đến dãy Bạch Mã. Từ dãy Bạch Mã trở vào Nam. Địa chất Quan hệ với nền Hoa Nam về cấu trúc địa chất – kiến tạo – tân kiến tạo nâng yếu. Có quan hệ với Vân Nam (Trung Quốc) về cấu trúc địa chất – địa hình. Cấu trúc địa chất phức tạp gồm các khối núi cổ, sơn nguyên bào mòn, cao nguyên bazan. Địa hình - Hướng vòng cung (4 cách cung). - Đồi núi thấp (TB 600m) chiếm ưu thế; nhiều địa hình đá vôi. - Đồng bằng mở rộng. - Bờ biển phẳng, nhiều vịnh, đảo, quần đảo. - Hướng Tây Bắc – Đông Nam. - Núi trung bình và cao chiếm ưu thế, độ dốc mạnh. - Nhiều bề mặt san bằng (sơn nguyên, cao nguyên, đồng bằng giữa núi). - Đồng bằng thu nhỏ, hẹp dần, nhiều cồn cát, đầm phá. - Hướng vòng cung, không cân đối 2 sườn Đông-Tây (Đông dốc hơn). - Các khối núi, sơn nguyên, cao nguyên. - Đồng bằng Nam Bộ thấp bằng phẳng. - Đồng bằng ven biển hẹp, bờ biển khúc khuỷu, nhiều vũng, vịnh, đảo. Khí hậu - Gió mùa Đông Bắc xâm nhập mạnh. 2 mùa: Đông: lạnh, ít mưa. Hạ: nóng mưa nhiều. - Thời tiết biến động mạnh, có bão. Gió mùa Đông Bắc suy yếu và giảm sút. - Mùa đông có gió Tây Nam khô nóng. - Mưa thu đông, có bão mạnh. - Lũ tiểu mãn (V, VI). - Khí hậu cận xích đạo gió mùa. - Nóng quanh năm, có 2 mùa. - Tây Nguyên và Nam Bộ mưa tháng 6-10. - Nam Trung Bộ mưa tháng 9-12. - Lũ cực đại vào tháng 9 và 6. Khoáng sản - Giàu khoáng sản: sắt, thiếc, đồng, vonfram - Vật liệu xây dựng. - Thiếc, Fe, crôm, titan, apatít, đất hiếm. - Vật liệu xây dựng. - Dầu khí có trữ lượng lớn. - Tây Nguyên giàu Bôxit. Sông ngòi - Sông ngòi dày đặc. - Hướng TB-ĐN và vòng cung. - Sông hướng TB-ĐN. - Bắc Trung Bộ hướng Đông-Tây. - Sông độ dốc lớn  phát triển thủy điện. 3 hệ thống sông: - Sông ven biển ngắn dốc. - Hệ thống sông Mê Kông. - Hệ thống sông Đồng Nai. Sinh vật - Đai cận nhiệt đới gió mùa hạ thấp. - Thành phần cây cận Có đủ 3 đai cao: - Đai nhiệt đới gió mùa. - Thực vật nhiệt đới chiếm ưu thế (SV phương Nam). - Đai nhiệt đới gió mùa 11 Miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ Miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ Miền Nam Trung Bộ và Nam Bô nhiệt như rẻ, de. - Động vật từ Hoa Nam. - Đai cận nhiệt gió mùa trên núi. - Đai ôn đới gió mùa. Có cả thành phần thực vật Himalaya, Ấn Độ, Mianma. lên đến 1000m. - Có rừng ngập mặn ven biển. Thuận lợi về thiên nhiên - Giàu khoáng sản, sinh vật. - Biển nông, lặng gió có vịnh nước sâu  phát triển KT biển. - Nhiều khoáng sản, tiềm năng thủy điện. - Nhiều cồn cát, bãi tắm đẹp. - Rừng còn nhiều. - Rừng còn nhiều, SV phong phú. - Tiềm năng thủy sản phong phú. - Khoáng sản: dầu khí, bôxit. - Thủy điện ở Tây Nguyên. Hạn chế về thiên nhiên - Nhịp điệu mùa của khí hậu. - Dòng chảy sông bất thường. - Thời tiết bất ổn. - Thiên tai: lũ, rét, bão. - Thiên tai thường xảy ra, bão, lũ, trụt đất, phơn, hạn hán. - Đất kém màu mỡ. - Xói mòn, rửa trôi ở đồi núi. - Lũ ở đồng bằng Nam Bộ. - Thiếu nước vào mùa khô. Câu 17: Nêu tình trạng suy giảm tài nguyên rừng và đa dạng sinh học. Các biện pháp bảo vệ. * Tài nguyên rừng: - Hiện trạng: mặc dù diện tích rừng có tăng nhưng tài nguyên rừng đang bị suy thoái do chất lượng giảm (70% rừng nghèo, rừng mới phục hồi và rừng trồng). - Nguyên nhân: do khai thác bừa bãi, cháy rừng và chiến tranh tàn phá. - Biện pháp: + Nâng độ che phủ từ 38% lên 45-50%, vùng núi dốc phải đạt 70-80%. + Rừng phòng hộ: bảo vệ, nuôi dưỡng, trồng thêm. + Rừng đặc dụng: bảo vệ cảnh quan, đa dạng sinh học của vườn quốc gia và khu bảo tồn. + Rừng sản xuất: phát triển diện tích, chất lượng rừng, độ phì của đất rừng. * Đa dạng sinh học: - Hiện trạng: giảm đa dạng sinh học do diện tích rừng tự nhiên bị suy giảm, thu hẹp kiểu hệ sinh thái, thành phần loài, nguồn gen giảm.  làm nghèo tính đa dạng sinh vật. - Nguyên nhân: + Khai thác quá mức tài nguyên sinh vật. + Môi trường bị ô nhiễm do hoạt động sản xuất và sinh hoạt. - Biện pháp: + Xây dựng hệ thống vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên. + Ban hành “sách đỏ” Việt Nam để bảo vệ sinh vật quý hiếm. + Ban hành các quy định về khai thác. Câu 18: Trình bày suy thoái tài nguyên đất và các loại tài nguyên khác (nước, khoáng sản, du lịch, tài nguyên biển), biện pháp bảo vệ. 12 * Tài nguyên Đất: - Hiện trạng: Năm 2005: - 12,7 triệu ha đất có rừng. - 9,4 triệu ha đất nông nghiệp  bình quân 0,1 ha/người. - 5,35 triệu ha chưa sử dụng (chủ yếu là đất đồi núi) nên khả năng mở rộng hạn chế, đất lại đang bị suy thoái mạnh, 9,3 triệu ha đất đang bị đe dọa hoang mạc hóa. - Nguyên nh

File đính kèm:

  • pdfTAI LIEU ON THI TOT NGHIEP MON DIA.pdf