Nguyễn Tuân (1910 - 1986 )

YÊU CẦU:

Giúp học sinh hiểu được đặc điểm con người và những nét đặc sắc của tư tưởng và phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân để vận dụng vào việc tìm hiểu các tác phẩm của nhà văn được học trong chương trình.

NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP LÊN LỚP:

A. Kiểm tra bài cũ:

1. Đọc thuộc lòng một đoạn thơ trong bài Kính gửi cụ Nguyễn Du và nói lên cảm nhận của em về đoạn thơ đó (nội dung, những nét nghệ thuật nổi bật trong thơ Tố Hữu).

2. Trong bài giảng văn trước đây về Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân, em thấy văn phong Nguyễn Tuân có gì đặc sắc?

B. Bài mới: Về Nguyễn Tuân, chúng ta chưa có điều kiện học nhiều song ít nhất trong mỗi người đều có một ấn tượng đặc biệt về nhà văn và văn phong của ông qua truyện ngắn Chữ người tử tù ở chương trình lớp 11. Hôm nay, chúng ta có điều kiện đi sâu hơn để hiểu được về con người, tư tưởng và phong cách nghệ thuật đặc sắc của Nguyễn Tuân qua bài học khái quát. Hy vọng qua bài học này, các em sẽ có cái nhìn sâu hơn, rõ hơn về một nhà văn lớn của nền văn học hiện đại nước nhà.

TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN CÁC HOẠT ĐỘNG LÊN LỚP:

I. Hoạt động I: Hướng dẫn tìm hiểu về tiểu sử và con người Nguyễn Tuân:

 

 

doc7 trang | Chia sẻ: luyenbuitvga | Ngày: 21/02/2014 | Lượt xem: 663 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Nguyễn Tuân (1910 - 1986 ), để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
NguyÔn Tu©n (1910 - 1986 ) Yªu cÇu: Gióp häc sinh hiÓu ®­îc ®Æc ®iÓm con ng­êi vµ nh÷ng nÐt ®Æc s¾c cña t­ t­ëng vµ phong c¸ch nghÖ thuËt NguyÔn Tu©n ®Ó vËn dông vµo viÖc t×m hiÓu c¸c t¸c phÈm cña nhµ v¨n ®­îc häc trong ch­¬ng tr×nh. Néi dung vµ ph­¬ng ph¸p lªn líp: A. KiÓm tra bµi cò: 1. §äc thuéc lßng mét ®o¹n th¬ trong bµi KÝnh göi cô NguyÔn Du vµ nãi lªn c¶m nhËn cña em vÒ ®o¹n th¬ ®ã (néi dung, nh÷ng nÐt nghÖ thuËt næi bËt trong th¬ Tè H÷u). 2. Trong bµi gi¶ng v¨n tr­íc ®©y vÒ Ch÷ ng­êi tö tï cña NguyÔn Tu©n, em thÊy v¨n phong NguyÔn Tu©n cã g× ®Æc s¾c? B. Bµi míi: VÒ NguyÔn Tu©n, chóng ta ch­a cã ®iÒu kiÖn häc nhiÒu song Ýt nhÊt trong mçi ng­êi ®Òu cã mét Ên t­îng ®Æc biÖt vÒ nhµ v¨n vµ v¨n phong cña «ng qua truyÖn ng¾n Ch÷ ng­êi tö tï ë ch­¬ng tr×nh líp 11. H«m nay, chóng ta cã ®iÒu kiÖn ®i s©u h¬n ®Ó hiÓu ®­îc vÒ con ng­êi, t­ t­ëng vµ phong c¸ch nghÖ thuËt ®Æc s¾c cña NguyÔn Tu©n qua bµi häc kh¸i qu¸t. Hy väng qua bµi häc nµy, c¸c em sÏ cã c¸i nh×n s©u h¬n, râ h¬n vÒ mét nhµ v¨n lín cña nÒn v¨n häc hiÖn ®¹i n­íc nhµ. TiÕn tr×nh thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng lªn líp: I. Ho¹t ®éng I: H­íng dÉn t×m hiÓu vÒ tiÓu sö vµ con ng­êi NguyÔn Tu©n: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung cÇn ®¹t * HS tãm t¾t c¸c nÐt næi bËt vÒ tiÓu sö cña nhµ v¨n th«ng qua phÇn SGK. Gv kh«ng bæ sung thªm, chó träng kiÕn thøc trong Sgk. I. Vµi nÐt vÒ tiÎu sö vµ con ng­êi. 1. TiÓu sö: + Quª x· Nh©n Môc (Mäc), nay thuéc Thanh Xu©n, Hµ Néi. «ng sinh 1910 trong mét gia ®×nh nhµ nho khi H¸n häc ®· tµn. + Häc hÕt bËc thµnh chung bÞ ®uæi v× tham gia b·i kho¸, sau l¹i bÞ tï v× xª dÞch tù do qua biªn giíi. + CÇm bót kho¶ng ®Çu n¨m 30, nh­ng thùc sù næi tiÕng vµo n¨m 1938 víi c¸c s¸ng t¸c ®éc ®¸o: Mét chuyÕn ®i, Vang bãng mét thêi... + Sau CMT8, NguyÔn Tu©n nhiÖt t×nh tham gia CM vµ kh¸ng chiÕn, trë thµnh mét c©y bót tiªu biÓu cña nÒn v¨n häc míi. «ng chuyªn vÒ ký vµ tuú bót víi hai ®Ò tµi næi bËt: kh«ng khÝ chèng Mü vµ c¶nh s¾c h­¬ng vÞ ®Êt n­íc. + Sù nghiÖp v¨n häc ®å sé NguyÔn Tu©n ®Ó l¹i ®· kh¼ng ®Þnh «ng lµ mét nhµ nghÖ sü lín. 1996, NT®­îc tÆng Gi¶i th­ëng Hå ChÝ Minh vÒ VHNT. * Hoµn c¶nh gia ®×nh NguyÔn Tu©n cã ¶nh h­ëng g× ®Õn con ng­êi «ng? * Lµ mét thanh niªn trÝ thøc T©y häc, NguyÔn Tu©n cã ý thøc nh­ thÕ nµo vÒ c¸ nh©n? * SGK nhËn xÐt: NguyÔn Tu©n lµ mét nghÖ sü tµi hoa, theo em cã chÝnh x¸c kh«ng? GV ®Ó häc sinh nhËn xÐt. Chèt l¹i: 2. Con ng­êi vµ t­ t­ëng NguyÔn Tu©n: Sinh ra trong gia ®×nh nho häc líp cuèi (cha lµ cô tó NguyÔn An Lan, ®ç tó tµi H¸n häc khoa thi cuèi cïng)- líp nhµ nho mang mét vÞ trÝ dë dang trong x· héi, dÔ n¶y sinh t©m tr¹ng bÊt m·n, tam tr¹ng cña nh÷ng con ng­êi tµi hoa song kh«ng gÆp thêi. NÐt t©m lý võa kiªu ng¹o, võa bÊt lùc cña nh÷ng ng­êi tù cho m×nh sinh lÇm thÕ kû ®· cã ¶nh h­ëng lín ®Õn tÝnh kiªu b¹c, ng«ng ng¹o cña NguyÔn Tu©n. NguyÔn Tu©n ®· lín lªn trong kh«ng khÝ cña hoµi cùu nªn «ng g¾n bã víi líp ng­êi cña thêi x­a vµ nh÷ng gi¸ trÞ v¨n ho¸ cæ truyÒn. NÐt næi bËt trong con ng­êi NguyÔn Tu©n lµ mét trÝ thøc giµu lßng yªu n­íc vµ tinh thÇn d©n téc. ¤ng yªu tha thiÕt tiÕng mÑ ®Î, nh÷ng kiÖt t¸c v¨n ch­¬ng cu¶ c¸c thi hµo d©n téc, nh÷ng lµn ®iÖu d©n ca tr÷ t×nh, phong c¶nh ®Ñp cña thiªn nhiªn ®Êt n­íc, nh÷ng thó ch¬i tao nh· cña ng­êi x­a, nh÷ng mãn ¨n giµu truyÒn thèng thÓ hiÖn khÈu vÞ tinh tÕ cña ngõ¬i ViÖt. ( LÊy vÝ dô minh ho¹) - Lµ mét trÝ thøc T©y häc sèng chñ yÕu ë m«i tr­êng thµnh thÞ, ý thøc c¸ nh©n ë NguyÔn Tu©n ph¸t triÓn rÊt cao. ¤ng viÕt v¨n ®Ó, tr­íc hÕt, kh¼ng ®Þnh c¸ tÝnh ®éc ®¸o cña m×nh. T©m nguyÖn cña nhµ v¨n lµ " khi chÕt ®i ®­îc mang theo nguyªn c¶o". ¤ng cßn lµ con ng­êi sèng phãng tóng, tù do, ham du lÞch, «ng gäi ®ã lµ mét chøng bÖnh "chñ nghÜa xª dÞch". - NguyÔn Tu©n lµ mét nghÖ sü rÊt mùc tµi hoa, bëi viÕt v¨n nh­ng «ng cßn am hiÓu nhiÒu m«n nghÖ thuËt kh¸c: héi ho¹, ®iªu kh¾c, s©n khÊu, ®iÖn ¶nh... ¤ng lµ mét trong nh÷ng diÔn viªn thÕ hÖ ®Çu tiªn cña n­íc ta. «ng th­êng vËn dông con m¾t cña nhiÒu ngµnh nghÖ thuËt kh¸c nhau dÓ t¨ng c­êng kh¶ n¨ng quan s¸t, diÔn t¶ cña v¨n ch­¬ng. NguyÔn Tu©n cã c¸ tÝnh ®éc ®¸o song trong bÒ s©u cña con ng­êi cã vÎ ph¸ c¸ch Êy l¹i lµ mét nh©n c¸ch ®Æc biÖt ViÖt Nam, tøc lµ giµu tù träng, coi träng nh©n c¸ch, tr­íc hÕt lµ lu«n viÕt vÒ d©n téc víi tÊt c¶ lßng yªu mÕn vµ tr©n träng nhÊt. ¤ng còng ®ång thêi lµ ng­êi thùc sù coi träng nghÒ v¨n. ¤ng døt kho¸t ®èi lËp nghÒ v¨n víi thãi c¬ héi kiÓu con bu«n. §èi víi «ng, c¸i tµi, c¸i ®Ñp vµ thiªn l­¬ng ph¶i lu«n ®i liÒn víi nhau. Nhµ v¨n xem nghÒ v¨n lµ m«t h×nh th¸i lao ®éng nghiªm tóc, thËm chÝ khæ h¹nh. BiÕt träng nghÒ còng lµ biÕt t«n träng ®éc gi¶ cña m×nh, ®ång thêi còng lµ biÕt tù träng, biÐt gi÷ g×n nh©n c¸ch cña ng­êi cÇm bót. II. H­íng dÉn t×m hiÓu vÒ qu¸ tr×nh s¸ng t¸c vµ c¸c ®Ò tµi chÝnh cña NguyÔn Tu©n: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung cÇn ®¹t * Lµ mét nhµ v¨n thµnh danh tr­íc CMT8, qu¸ tr×nh cÇm bót cña NguyÔn Tu©n cã thÓ chia thµnh mÊy giai ®o¹n? - Hai giai ®o¹n: tr­íc vµ sau CMT8. * Tr­íc CMT8, nh÷ng s¸ng t¸c cña NguyÔn Tu©n h­íng ®Õn ®Ò tµi nµo lµ chñ yÕu? - VÎ ®Ñp vang bãng mét thêi, chñ nghÜa xª dÞch vµ ®êi sèng truþ l¹c. * Nh÷ng ®Ò tµi Êy tho¹t nh¾c ®Õn cã vÎ nhiÒu tiªu cùc? LiÖu cã thÓ thÊy ®­îc nh÷ng yÕu tè ®¸ng tr©n träng trong c¸c s¸ng t¸c ®ã hay kh«ng? - HS dùa vµo gîi ý trong SGK ®Ó tr¶ lêi. GV ®Ó c¸c em nhËn xÐt vµ bæ sung ý kiÕn cho nhau. H­íng ®Õn lµm næi bËt c¸c träng t©m sau: II. Qu¸ tr×nh s¸ng t¸c vµ nh÷ng ®Ò tµi chÝnh: 1. Tr­íc CMT8: t¸c phÈm chñ yÕu xoay quanh ba ®Ò tµi chÝnh: + Chñ nghÜa xª dÞch: Mét chuyÕn ®i, ThiÕu quª h­¬ng... + VÎ ®Ñp "vang bãng mét thêi": Vang bãng mét thêi, tãc chÞ Hoµi... + §êi sèng truþ l¹c: ChiÕc l­ ®ång m¾t cua... Tuy ®Ò tµi cã kh¸c nhau song c¸c s¸ng t¸c nµy ®Òu thèng nhÊt ë mét ®iÓm: ViÕt vÒ nh÷ng g× t¸c ®éng m¹nh vµo gi¸c quan nghÖ sü cña nhµ v¨n, nghÜa lµ nh÷ng g× ®em ®Õn cho «ng nh÷ng c¶m gi¸c míi l¹, m¹nh liÖt. Nhµ v¨n tõng bµy tá: " T«i muèn mçi ngµy trong cuéc sèng cña t«i ph¶i cho t«i c¸i say cña ruîu tèi t©n h«n" (Mét l¸ th­ kh«ng göi), muèn r»ng xª dÞch lµ rong ch¬i gi÷a cuéc ®êi ®Ó lu«n thay ®æi thùc ®¬n cho gi¸c quan... Ch¸n ghÐt thùc t¹i: sèng trªn ®Êt n­íc m×nh mµ vÉn thÊy thiÕu quª h­¬ng, «ng quay trë vÒ t×m niÒm an ñi trong c¸i ®Ñp qu¸ khø nay chØ cßn v­¬ng sãt l¹i, thËm chÝ sù bÕ t¾c cña mét tÊm t×nh tuæi trÎ tha thiÕt víi d©n téc mµ kh«ng t×m ®­îc lèi tho¸t cho chÝnh m×nh ®· khiÕn «ng r¬i vµo thÕ giíi cña thó ch¬i sa ®o¹: R­îu cån, thuèc phiÖn, tiÕng ®µn giäng h¸t... Tuy nhiªn, khai th¸c nh÷ng ®Ò tµi trªn, t¸c phÈm cña NguyÔn Tu©n bªn c¹nh nh÷ng mÆt tiªu cùc còng cã kh«ng Ýt c¸c yÕu tã tÝch cùc, lµnh m¹nh, thÓ hiÖn lßng yªu n­íc vµ tinh thÇn d©n téc s©u s¾c cña nhµ v¨n. + Trªn chÆng ®­êng xª dÞch, «ng cã dÞp ghi chÐp b»ng mét ngßi bót tµi hoa vÎ ®Ñp cña phong c¶nh quª h­¬ng ®Êt n­íc: mét vïng rõng nói hoang d· vµ nguyªn s¬ víi nói cao dèc th¼m trong chuyÕn xe ®i cïng ng­êi ®µn bµ bu«n chuyÕn; mét vïng thiªn nhiªn ®Êt má cña Tæ Quèc mªnh m«ng vµng ®en vµ phong c¶nh võa hiu h¾t tiªu s¬ võa rÊt tr÷ t×nh khi cïng chiÕc va ly ®i lang thang ®Ó thùc hiÖn chuyÕn du hµnh bÊt tËn kh«ng cã ®iÓm dõng cña cuéc ®êi m×nh...thËm chÝ khi lang thang gi÷a xø ng­êi theo ®oµn ®ãng phim C¸nh ®ång ma, th­ëng thøc kh«ng khÝ TÕt Hång K«ng lßng kh«ng ngu«i kh¾c kho¶i t­ëng vÒ kh«ng khÝ TÕt quª nhµ... + T×m vÒ qu¸ khø "Vang bãng mét thêi", nhµ v¨n ph¸t hiÖn ®­îc chÊt nghÖ sü, tµi hoa cña ng­êi x­a trong ®êi sèng v¨n ho¸ vµ c¶ trong sinh ho¹t ®êi th­êng. (VD b»ng truyÖn ng¾n Ch÷ ng­êi tö tï...). C¸c truþen ng¾n giµu chÊt th¬ cña «ng cßng chøa chan mét tÊm lßng mÕn yªu tr©n träng ®èi víi nh÷ng gi¸ trÞ v¨n ho¸ cæ truyÒn cña d©n téc: nh÷ng thó ch¬i tao nh·, nghÖ thuËt Èm thùc tinh tÕ cña cha «ng...tÊt c¶ kh«ng chØ lµm sèng dËy mét qu¸ khø th¾m mµu mµ cßn khiÕn mçi ng­êi khi ®äc nh÷ng trang v¨n Êy dÊy lªn mét niÒm tù hµo v× m×nh lµ ng­êi ViÖt Nam, lµ con d©n cña mét d©n téc giµu truyÒn thèng van ho¸ v¨n hiÕn... + Ngay c¶ trong ®Ò tµi viÕt vÒ cuéc sèng truþ l¹c víi nh÷ng trang viÕt miªu t¶ tØ mØ vÒ khãi thuèc phiÖn vµ cung ®µn giäng h¸t ta còng ®äc thÊy ®­îc trong ®ã mét t©m tr¹ng kh¸t khao v­¬n tíi mét c¸i g× thanh cao, trong troÎ nhê sù n©ng ®ì b»ng ®«i c¸nh cña nghÖ thuËt... 2. Sau CMT8: Lßng yªu n­íc vµ th¸i ®é bÊt m·n s©u s¾c ®èi víi x· héi cò ®· khiÕn NguyÔn Tu©n nhanh chãng vµ hå hëi ®Õn víi CM, say s­a mang ngßi bót cña m×nh phôc vô hai cuéc chiÕn ®Êu lín lao cña toµn d©n téc. Cã thÓ thÊy NguyÔn Tu©n ®Ò cËp ®Õn nh÷ng ®Ò tµi lín nhÊt cña V¨n häc lóc bÊy giê. ¤ng viÕt mét c¸ch nhiÖt t×nh vµ h¨ng h¸i, nh­ sî kh«ng kÞp nãi hÕt lßng yªu cña m×nh ®èi víi®Êt n­íc vµ nh©n d©n. Nguån c¶m høng s¸ng t¸c cña NguyÔn Tu©n vÉn lµ c¸i ®Ñp cã t¸c ®éng m¹nh mÏ ®èi víi gi¸c quan cña ng­êi nghÖ sü nh­ng lµ c¸i ®Ñp cña non s«ng gÊm vãc vµ nh÷ng phÈm chÊt tinh thÇn cao quý cña nh©n d©n ta./. Ho¹t ®éng 3: H­íng dÉn häc sinh t×m hiÓu vÒ phong c¸ch nghÖ thuËt cña NguyÔn Tu©n: Ho¹t ®éng cña thÇy Ho¹t ®éng cña trß- Gîi ý tr¶ lêi * Qua c¸c s¸ng t¸c cña nhµ v¨n tr­íc vµ sau c¸ch m¹ng th¸ng T¸m, chóng ta dÔ dµng nhËn ra mét sè nÐt næi bËt vÒ phong c¸ch s¸ng t¸c cña «ng. Em h·y thö nªu lªn mét vµi nhËn xÐt? * BiÓu hiÖn cô thÓ cho sù ®éc ®¸o vµ s©u s¾c lµ ë nh÷ng khÝa c¹nh nµo? GV gîi ý cho c¸c em nhËn xÐt vÒ c¸c nh©n vËt trong c¸c truyÖn ng¾n Vang bãng mét thêi, vÒ ®Ò tµi vèn th­êng thÊy trong v¨n NguyÔn Tu©n: c¸i ¨n, ®äc s¸ch, chÐn trµ, ng¾m hoa në... * Häc theo chñ nghÜa xª dÞch thùc chÊt lµ NguyÔn Tu©n mong muèn ®iÒu g×? * Th¸i ®é lu«n thÌm kh¸t c¸i míi l¹ ®ã ®· t¹o nªn mét ®Æc ®iÓm ra sao trong v¨n NguyÔn Tu©n? Hs nhiÒu em nªu lªn c¸c biÓu hiÖn cô thÓ. Tùu chung l¹i cÇn n¾m ®­îc nh÷ng biÓu hiÖn sau: a. Nhµ v¨n cã mét thãi quen tiÕp cËn cuéc sèng ë ph­¬ng diÖn v¨n ho¸ thÈm mü vµ con ng­êi ë ph­¬ng diÖn tµi hoa, nghÖ sü. Tr­íc CMT8, thãi quen Êy ®­îc ®Èy lªn thµnh lèi ch¬i ng«ng trong v¨n ch­¬ng; tøc lµ dïng tµi hoa vµ nh©n c¸ch h¬n ®êi, h¬n ng­êi cña m×nh ®Ó ng¹o thÕ khinh ®êi. Mäi sù vËt dï rÊt tÇm th­êng trong cuéc sèng d­íi con m¾t cña nhµ v¨n ®Òu béc lé nÐt tinh tÕ, ®Æc s¾c ®Õn kh«ng ngê vµ con ng­êi trong v¨n «ng lµ nh÷ng bËc tµi hoa, nghÖ sü hiÕm hoi trong thiªn h¹, sèng ®èi lËp víi x· héi ®­¬ng thêi, chó träng gi÷ lÊy thiªn l­¬ng vµ tËn hiÕn cuéc ®êi cña m×nh cho hoa th¬m cá quý hoÆc thó ch¬i tao nh· cã v¨n ho¸. Sau c¸ch m¹ng, «ng kh«ng cßn ®èi lËp x­a vµ nay, qu¸ khø vµ hiÖn t¹i n÷a mµ tr©n träng mäi vÎ ®Ñp cña cuéc sèng b×nh dÞ vµ nhÊt lµ con ng­êi kh«ng ph¶i ®Æc tuyÓn mµ lµ nh©n d©n trong ®êi sèng, song lµ nghÖ sü trªn lÜnh vùc, trong c«ng viÖc cña m×nh: mét anh c«ng nh©n nhµ m¸y mang ¸nh s¸ng th¾p lªn ngµn sao trªn bÇu trêi Hµ Néi, mét ng­êi lÝnh vµo gi¶i phãng T©y B¾c kh«ng ph¶i nguþ trang b»ng l¸ c©y mµ b»ng s¾c hoa ®µo hång th¾m trªn l­ng, mét ng­êi l¸i ®ß tµi hoa trÝ dòng ch¼ng kh¸c g× mét nghÖ sü s«ng n­íc... - Thay ®æi c¶m gi¸c míi mÎ cho cuéc sèng cña m×nh, nh­ «ng nãi Thay thùc ®¬n cho gi¸c quan. - Thãi quen ®i t×m nh÷ng sù vËt hiÖn t­îng kh¸c th­êng cña cuéc sèng vµ trong thiªn nhiªn.. ¤ng lµ nhµ v¨n cña nh÷ng t×nh c¶m c¶m gi¸c m·nh liÖt, nh÷ng tÝnh c¸ch phi th­êng, thiªn nhiªn hoÆc d÷ déi, hïng vü, hoÆc thanh khiÕt tuyÖt mÜ... GV më réng thªm cho c¸c em vÒ nh÷ng nh©n vËt trong Vang bãng mét thêi , nh÷ng c¶nh vËt mµ NguyÔn Tu©n chän lùa t¶ trong v¨n «ng: «ng HuÊn Cao khÝ ph¸ch hiªn ngang lÉm liÖt, nh÷ng nhµ nho thÝch ®äc s¸ch in b»ng th¹ch b¶n d­íi ¸nh nÕn b¹ch l¹p hay dµnh c¶ cuéc ®êi m×nh phông sù cho hoa th¬m cá quý trong v­ên, khuynh gia b¹i s¶n v× mét nh· thó: th¶ th¬, ®¸nh th¬, th­ëng trµ..., mét ®o¸ hoa thuû tiªn në ®óng lóc giao thõa, mét b«ng tuyÕt ®Çu mïa r¬i ë Lª-nin-gr¸t, mét ®Ønh dèc cao n¬i Cæng trêi th¨m th¼m m©y phñ, ngùa trÌo dèc cßn ph¶i truþ thai ®Õn mét s«ng §µ cã tÝnh c¸ch nh­ con ng­êi:võa hung b¹o l¹i rÊt ®çi tr÷ t×nh...Yªu mÕn cuéc sèng, NguyÔn Tu©n còng yªu thiªn nhiªn tha thiÕt vµ chÝnh v× thÕ mµ «ng ®· t¹o nªn nh÷ng trang v¨n hÕt søc tµi hoa vµ tinh tÕ vÒ nói s«ng c©y cá trªn ®Êt n­íc m×nh. * Phong c¸ch tù do phãng tóng vµ ý thøc s©u s¾c vÒ c¸i t«i Êy ®· khiÕn NguyÔn Tu©n cã duyªn v¨n ch­¬ng víi thÓ lo¹i v¨n häc nµo? * EM hiÓu thÕ nµo lµ tuú bót? ViÕt dÔ hay khã? * VËy, trë thµnh mét nhµ tuú bót nh­ NguyÔn Tu©n liÖu cã dÔ dµng? - ThÓ tuú bót. - HS tù nªu lªn nhËn xÐt cña c¸c em vÒ thÓ lo¹i nµy. - RÊt khã, v× nã phô thuéc vµo viÖc c¸i T«i cña ng­êi cÇm bót cã thùc sù ®éc ®¸o, phong phó vµ tµi hoa hay kh«ng. Gv nãi thªm hiÓu biÕt cho c¸c em vÒ ®Æc ®iÓm tuú bót NguyÔn Tu©n: + Tuú bót NguyÔn Tu©n mang yÕu tè truyÖn. Bao giê «ng còng dùa trªn mét sù viÖc nµo ®ã, ph¸t triÓn nã nh­ mét cèt truyÖn cã nh©n vËt vµ t×nh tiÕt, thËm chÝ cã xung ®ét vµ ®Ønh ®iÓm cña xung ®ét nh­ cuéc chiÕn ®Êu cña ng­êi l¸i ®ß trªn mÆt trËn s«ng §µ víi con s«ng §µ hung b¹o, chÝnh v× vËy, t¹o ra søc hÊp dÉn l«i cuèn... + Tuú bót NguyÔn Tu©n cßn mang yÕu tè ký: cung cÊp cho ng­êi ®äc kh«ng chØ nh÷ng hiÓu biÕt vÒ mét hiÖn thùc nµo ®ã mµ cßn lµ mét khèi l­îng kiÕn thøc ®å sé trªn nhiÒu lÜnh vùc cu¶ ®êi sèng vµ v¨n ho¸. L­îng th«ng tin dåi dµo Êy lµ kÕt qu¶ cña mét th¸i ®é lµm viÖc nghiªm tóc vµ tØ mØ say mª cña nhµ v¨n. ¤ng lu«n sö dông hiÓu biÕt rÊt uyªn b¸c cña m×nh ®Ó t×m hiÓu vÒ sù vËt hiÖn t­îng cuéc sèng mét c¸ch triÖt ®Ó nhÊt, s©u s¾c nhÊt. ( DÉn chøng lÊy trong Tê hoa, sè liÖu hiÓu biÕt vÒ s«ng §µ, vÒ C« T«...) + Tuú bót cña NguyÔn Tu©n rÊt giµu chÊt th¬: * B»ng nh÷ng hiÓu biÕt cña m×nh, em h·y nªu nhËn xÐt vÒ ng«n ng÷ v¨n NguyÔn Tu©n? + ¤ng cã mét kho tõ vùng phong phó: kh¶ n¨ng s¸ng t¹o vµ kÕt hîp tõ rÊt b¹o tay: (d/c...), hiÓu biÕt vÒ tõ ®ång nghÜa vµ sö dông ®Æc biÖt tµi t×nh: ( d/c: C« t«, c¸ch gäi chiÕc cµ v¹t, giÆc l¸i Mü...), khai th¸c hiÖu qu¶ cao c¸c thñ ph¸p nghÖ thuËt, ®Æc biÖt lµ nh©n ho¸, so s¸nh, Èn dô... ( d/c...) + Nhµ v¨n cã biÖt tµi tæ chøc c©u v¨n xu«i giµu nh¹c ®iÖu, giµu chÊt t¹o h×nh, trÇm bæng vµ co duçi nhÞp nhµng nh­ chÝnh «ng ®· nãi: VD lÊy trong Ch÷ ng­êi tö tï, Ng­êi l¸i ®ß... Ho¹t ®éng 4: h­íng dÉn häc sinh rót ra nhËn xÐt chung vÒ NguyÔn Tu©n HS ®äc phÇn tæng kÕt vÒ NguyÔn Tu©n trong SGK. Kh¼ng ®Þnh l¹i mét lÇn n÷a vÒ vÞ trÝ cña NguyÔn Tu©n trong nÒn v¨n häc d©n téc vµ ®iÒu ®¸ng quý cña NguyÔn Tu©n kh«ng chØ ë tµi n¨ng mµ tr­íc hÕt vµ trªn hÕt lµ mét nh©n c¸ch, mét lèi sèng ®Ñp... Ho¹t ®éng 5: H­íng dÉn chuÈn bÞ bµi míi: 1. N¾m v÷ng vÒ ®Æc ®iÓm con ng­êi NguyÔn Tu©n. C¸c ®Ò tµi lín vµ nh÷ng nÐt ®Æc s¾c trong phong c¸ch nghÖ thuËt cña «ng. 2. ChuÈn bÞ bµi: Ng­êi l¸i ®ß s«ng §µ: Nhµ v¨n kh¸m ph¸ s«ng ®µ ë nh÷ng ph­¬ng diÖn nµo? BiÖn ph¸p nghÖ thuËt nµo ®­îc sö dông nhiÒu nhÊt khi miªu t¶? LiÖt kª c¸c chi tiÕt tiªu biÓu vµ chän ph©n tÝch mét sè chi tiÕt theo em lµ ®éc ®¸o? + Tr¶ lêi c©u 3, 5 SGK. NG­êi l¸i ®ß s«ng §µ. - NguyÔn Tu©n - A. Yªu cÇu: Gióp häc sinh: - C¶m nhËn ®­îc s«ng §µ - nãi réng ra, vïng T©y B¾c - cã vÎ ®Ñp hïng vü, th¬ méng nh­ng còng rÊt kh¾c nghiÖt, d÷ déi. Nh÷ng ng­êi lao ®éng g¾n bã víi con s«ng, víi vïng ®Êt Êy ®· gan gãc, th«ng minh, vËt lén víi thiªn nhiªn, víi nh÷ng thÕ lùc thùc d©n phong kiÕn ®en tèi ®Ó tån t¹i vµ chiÕn th¾ng. - C¶m vµ hiÓu ®­îc nh÷ng nÐt ®Æc s¾c trong nghÖ thuËt tïy bót NguyÔn Tu©n: trÝ t­ëng t­îng phong phó, vèn tõ ng÷ dåi dµo, biÕn ho¸; c©u v¨n ®a d¹ng nhiÒu tÇng, nhiÒu líp vµ giµu h×nh ¶nh; c¸ch vÝ von so s¸nh ®éc ®¸o, vèn tri thøc uyªn b¸c. B. TiÕn tr×nh tæ chøc c¸c b­íc lªn líp. I. KiÓm tra bµi cò: 1. Nªu nh÷ng yÕu tè næi bËt ë con ng­êi NguyÔn Tu©n cã ¶nh h­ëng ®Õn phong c¸ch v¨n ch­¬ng cña «ng? 2. Nªu nh÷ng nÐt ®Æc s¾c trong phong c¸ch nghÖ thuËt NguyÔn Tu©n - ®Æc biÖt lµ ë thÓ tuú bót. II. Bµi míi. Nh­ vËy, ®Ó hiÓu vÒ NguyÔn Tu©n chóng ta ®· biÕt ®Õn mét NguyÔn Tu©n rÊt mùc tµi hoa trong Ch÷ ng­êi tö tï - thÓ lo¹i truyÖn ng¾n, chóng ta còng ®· biÕt ®Õn ngßi bót ký s¾c s¶o cña nhµ v¨n qua bµi viÕt vÒ biÓn ®¶o C« T« cña Tæ quèc. §Ó thÊu hiÓu h¬n vÒ mét nhµ v¨n - nhµ tuú bót rÊt mùc tµi hoa nµy, sau khi ®· biÕt ®­îc nh÷ng nÐt kh¸i qu¸t vÒ «ng qua bµi häc h«m tr­íc, chóng ta cïng ®Õn víi... TiÕn tr×nh thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng D¹y - Häc. 1. Ho¹t ®éng 1: H­íng dÉn t×m hiÓu nh÷ng nÐt chung cña v¨n b¶n. I. TiÓu dÉn. ? Qua phÇn tiÓu dÉn cña SGK, em h·y cho biÕt vÒ xuÊt xø cña v¨n b¶n? ? TËp ký - Tuú bót nµy cña NguyÔn Tu©n cã ®Æc s¾c g× trong néi dung vµ nghÖ thuËt? GV gäi HS ®äc phÇn tiÓu dÉn trong SGK. - Rót tõ tËp S«ng §µ (1960), tËp ký - tuú bót ®Æc s¾c lµ thµnh qu¶ nghÖ thuËt mµ nhµ v¨n thu h¸i ®­îc sau nhiÒu chuyÕn ®i dµi ngµy lªn T©y B¾c, vïng ®Êt cã rÊt nhiÒu l«i cuèn ®èi víi «ng. Dung l­îng bµi viÕt kh¸ dµi, SGK ®· l­îc bít mét sè phÇn. - VÒ néi dung cã thÓ thÊy: D­íi ngßi bót cña NguyÔn Tu©n, phong c¶nh T©y B¾c hiÖn ra võa hïng vü uy nghiªm, võa tuyÖt vêi th¬ méng. Nhµ v¨n ®Æc biÖt chó ý ph¸t hiÖn nh÷ng ®iÓm quý b¸u trong t©m hån con ng­êi mµ «ng gäi tr©n träng lµ "chÊt vµng m­êi trong t©m hån T©y B¾c": nh÷ng con ng­êi dòng c¶m mét c¸ch thÇm lÆng, kh¾c phôc mäi khã k¨n gian khæ ®Ó x©y dùng cuéc sèng mëi trªn vïng cao heo hót: nh÷ng c¸n bé ®Þa chÊt, nh÷ng ng­êi lÝnh tù nguyªn g¾n bã suèt ®êi víi T©y B¾c... - VÒ nghÖ thuËt: S«ng §µ thÓ hiÖn rÊt râ phong c¸ch nghÖ thuËt ®éc ®¸o cña ngßi bót NguyÔn Tu©n sau CM: Sang t¸c cña nhµ v¨n kh«ng chØ ghi chÐp sù thËt vµ th«ng tin thêi sù chÝnh x¸c mµ cßn lµ nh÷ng trang v¨n dåi dµo sù liªn t­ëng bÊt ngê, phãng tóng vµ t¸o b¹o. ¤ng th­êng xuyªn nh×n sù vËt ë chiÒu dµi lÞch sö, g¾n hiÖn t¹i víi t­¬ng lai vµ qu¸ khø. T¸c phÈm v× vËy võa mang yÕu tè truyÖn võa tho¶i m¸i bµn b¹c, nghÞ luËn, triÕt luËn. Ng«n ng÷ tuy ®«i chót kiÓu c¸ch, cÇu kú nh­ng nh×n chung rÊt tinh tÕ, hiÖn ®¹i, võa trÝ tuÖ l¹i võa giÇu c¶m xóc thÈm mü, võa ®Ëm chÊt th¬ võa giµu chÊt t¹o h×nh. => Nh×n chung, S«ng §µ cã nhiÒu trang viÕt chan chøa chÊt th¬, thÓ hiÖn lßng yªu mÕn nhiÖt thµnh cña nhµ v¨n ®èi víi ®Êt n­íc vµ con ng­êi, niÒm tin m·nh liÖt vµ trong s¸ng cña «ng vµo t­¬ng lai cuéc sèng míi. GV cïng HS ®äc bµi v¨n. ? Lµ mét bµi tuú bót, vËy, theo em nhµ v¨n ®· béc lé suy nghÜ vµ t×nh c¶m cña m×nh ®èi víi con ng­êi vµ sù vËt nµo cña ®êi sèng T©y B¾c? HS cïng ®äc bµi víi Gv, thÊy ®­îc t¸c ®éng tÝch cùc mµ nhµ v¨n ®· t¹o ra ®èi víi ng­êi ®äc: võa dem ®Õn hiÓu biÕt lý thó, bæ Ých, võa tho¶ m·n nhu cÇu c¶m thô thÈm mü cho ng­êi ®äc, båi ®¾p thªm t×nh yªu thiªn nhiªn, ®Êt n­íc, g¾n bã ®èi víi quª h­¬ng, xø së vµ sù kÝnh träng, yªu mÕn ng­êi lao ®éng tµ× hoa, trÝ dòng. - H×nh ¶nh s«ng §µ vµ vÎ ®Ñp cña con ng­êi trong lao ®éng.

File đính kèm:

  • docNguyen Tuan.doc
Giáo án liên quan