Tài liệu Lập trình Scratch

LẬP TRÌNH SCRATCH Bài 1: Làm quen với Scratch 3.0 Sau khi học xong bài học này, các bạn sẽ biết cách lập trình với Scratch 3.0. Biết cách kéo thả các khối lệnh vào khu vực lập trình và thực hiện một số hoạt động với nhân vật của mình, từ đó hiểu được quy trình của một chương trình cơ bản của Scratch. I. Cài đặt Scratch 3.0 Để xây dựng các dự án trong cuốn sách này và thực hiện các dự án của riêng bạn, bạn cần truy cập vào phần mềm Scratch 3.0 trên máy tính của mình. Chỉ cần làm theo các hướng dẫn đơn giản. Scratch trực tuyến (online) và ngoại tuyến (offline) Mẹo nhỏ: Nếu máy tính của bạn luôn được kết nối với internet, tốt nhất bạn nên sử dụng Scratch online. Nếu không, bạn cần tải xuống và cài đặt phiên bản ngoại tuyến offline. ONLINE OFFLINE 1 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) II. Làm quen với giao diện Scratch 3.0 Từ giao diện ban đầu, bạn hãy nhấn nút Khởi tạo (Create) như hình dưới đây: Hãy quan sát giao diện chính của Scratch: 2 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) Có 4 khu vực hoạt động trên màn hình của Scratch: 1: Khu vực khối lệnh. 3: Khu vực sân khấu. 2: Khu vực lập trình. 4: Khu vực nhân vật và sân khấu. Khu vực khối lệnh Vùng khối lệnh chứa các “lệnh” dạng khối để điều khiển hoạt động của nhân vật, Mỗi nhân vật có 1 cửa sổ riêng. Trong cửa sổ này không cần phải viết lệnh mà chỉ cần kéo thả các lệnh từ khung điều khiển bên cạnh sang. Vì vậy, Scratch được gọi là môi trường lập trình kéo thả. Khu vực lập trình Đây là vùng quan trọng nhất, nơi làm việc chính của bạn, nơi bạn có những tư duy logic, những suy nghĩ chuyên sâu nhằm lập trình để có được các lệnh kết hợp với nhau để điều khiển các nhân vật, tạo ra phần mềm chất lượng. Khu vực sân khấu Sân khấu là cửa sổ thể hiện chính của phần mềm. Chúng ta quan sát phần mềm chạy thông qua sân khấu này, tương tự như xem tivi, xem phim. Khu vực nhân vật và sân khấu Tại khu vực này bạn có thể thực hiện các thao tác như thêm nhân vật, chỉnh sửa ngoại hình nhân vật (thay đổi trang phục), thêm hiệu ứng âm thanh . Nhân vật xuất hiện trên sân khấu, là đối tượng chính của các hoạt động. Có thể có nhiều nhân vật, đa dạng về kích thước và chủng loại. Khi lần đầu tiên khởi tạo Scratch, nhân vật chính là 1 chú mèo màu vàng. 3 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) Ngoài ra tại khu vực này, bạn có thể thực hiện các thao tác như trang trí sân khấu, tạo âm thanh cho sân khấu. Một số lệnh của khối Hiển thị Lệnh nói trong: Lệnh nói: Lệnh nghĩ trong: Lệnh nghĩ: III. Ứng dụng đầu tiên 1. Một số kỹ thuật lập trình Scratch Đổi ngôn ngữ: Nếu bạn muốn đổi sang ngôn ngữ khác, hãy nhấn vào biểu tượng quả cầu được đánh dấu dưới đây: Chọn nền cho sân khấu: Bạn chọn vào góc phải của màn hình để chọn nền sân khấu như phần khoanh đỏ dưới đây: Xóa nhân vật: 4 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) Thêm nhân vật: Vẽ nhân vật: Thêm nhân vật ngẫu nhiên: 5 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) Tải nhân vật từ máy tính: Đổi tên nhân vật: 6 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) 2. Các bước lập trình tạo ra một chương trình đơn giản Bước 1: Đưa sự kiện cờ xanh vào Vùng lập trình theo cách thức như sau: Chọn khối Sự kiện >> Chọn Khi bấm vào lá cờ màu xanh >> Kéo vào vùng lập trình. Bước 2: Mở khối Hiển thị >> Thực hiện ghép các lệnh như sau: Bước 3: Nhấn vào nút cờ xanh để thực hiện chương trình. Bước 4: Lưu dự án với tên bai1-1 theo hướng dẫn sau: 7 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) 3. Chương trình đầu tiên 1. Tạo một dự án (project) mới theo hướng dẫn dưới đây: 2. Thêm một nhân vật Voi xanh: 3. Xoay nhân vật sang trái: Chọn Trang phục >> Biểu tượng mũi tên >> Lật ngang. 8 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) 4. Thay đổi kích thước nhân vật. 5. Lập trình cho Mèo như sau: 6. Lập trình cho Voi xanh như sau: 9 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) 7. Lưu chương trình với tên Bai1-2 4. Tìm hiểu về trang phục trong Scratch 3.0 a. Thay đổi trang phục của nhân vật - Trước tiên hãy tạo một project mới và chọn mục trang phục như hình dưới đây: - Từ đây, bạn có thể chọn trang phục mà bạn thích hoặc chọn trong thư viện trang phục bằng cách nhấn vào đây: - Tự vẽ trang phục mà bạn thích: 10 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) - Chọn ngẫu nhiên một trang phục: - Tải trang phục lên từ máy tính: - Đổi tên cho trang phục: - Quay lại lần chỉnh sửa trước đó: 11 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) - Chuyển tới lần chỉnh sửa sau đó: - Chọn màu vẽ: - Chọn màu đường vẽ cho hình vẽ: 12 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) - Chọn một phần trong trang phục: - Chỉnh sửa nét vẽ: 13 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) - Chọn chế độ vẽ bằng nét vẽ và chỉnh kích thước nét vẽ: - Để gom các nét vẽ thành 1 nhóm, ta chọn Chọn, sau đó giữ phím Shift rồi dùng chuột chọn các nét muốn gom lại, cuối cùng nhấn nút Nhóm như hình dưới đây: - Để tách nhóm nét vẽ, ta chọn nhóm và nhấn nút Hủy nhóm như hình bên dưới: 14 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) - Tẩy xóa nhân vật: - Đổ màu cho nhân vật: - Vẽ chữ: 15 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) - Vẽ đường với dòng, có thể chọn màu và kích thước của nét vẽ: - Xóa một nét vẽ, chọn vào nét vẽ cần xóa và chọn vào biểu tượng thùng rác để xóa. 16 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) - Sao chép và dán nhân vật: - Vẽ đường tròn: - Vẽ hình chữ nhật ta chọn như hình dưới: 17 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) Mẹo nhỏ: - Để vẽ hình tròn hoặc hình vuông ta giữ phím Shift rồi tiến hành vẽ - Để vẽ hình vuông hay hình chữ nhật có dạng đường (rỗng): - Để có thể tùy chọn hình Đặc hoặc Rỗng nhấn chuyển thành Bitmap. 18 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1) Bài 2: Bắt đầu với các dự án. Bài học này giúp các em có thể tạo ra được những dự án đơn giản để làm quen với ngôn ngữ lập trình kéo thả, và tạo những kịch bản sáng tạo của riêng mình như con mèo nhiều màu chạy khắp sân khấu, hay một bữa tiệc đơn giản với các vũ công múa chuyên nghiệp. Đồng thời học được một số khối lệnh để áp dụng tạo ra kịch bản khó hơn ở các bài học tiếp theo. Dự án 1: Dự án Mèo nghệ thuật 1. Mô tả Dự án này cho phép bạn thỏa sức sáng tạo với trí tưởng tượng của mình. Bạn có thể thử nghiệm với nhiều màu sắc, kích thước và hiệu ứng cho con mèo, và cuối cùng thì dự án của bạn sẽ giống như một tác phẩm nghệ thuật hiện đại. 2. Tìm hiểu một số khối lệnh: Khối lệnh khi nhấp vào lá cờ màu xanh: khối này làm cho kịch bản chạy khi ai đó nhấp vào biểu tượng lá cờ màu xanh trên sân khấu, được gọi là khối tiêu đề. 19 Tài liệu lập trình Scratch – OhStem (v1)