Giải pháp tổ chức tốt các trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi B5 Trường mầm non Quế Nham

PHẦN A: ĐẶT VẤN ĐỀ: Ngày nay trẻ em ở một xã hội phát triển với thời đại công nghệ 4.0 trẻ em chỉ biết đến ti vi và điện thoại, học sinh bị lôi cuốn với những trò chơi điện tử, trong đó có trò chơi bạo lực gây những hậu quả về sức khoẻ, tinh thần theo đó là sự dần lãng quên những trò chơi dân gian, truyền thống mang nhiều điều thú vị và bổ ích Trên thực tế cho thấy việc tổ chức các trò chơi dân gian gây được hứng thú ở trẻ, trẻ yêu thích trò chơi dân gian, kích thích trẻ tham gia hoạt động một cách chủ động và tích cực. Đồng thời, giúp trẻ phát triển tư duy, rèn luyện sức khoẻ, sự nhanh nhẹn, khéo léo, kỹ năng ứng xử trong cuộc sống, giáo dục cho trẻ tinh thần đồng đội, giao lưu đoàn kết bạn bè, tôn trọng kỷ luật và khả năng đối đáp. Là một giáo viên mầm non trực tiếp được phân công phụ trách lớp 4-5 tuổi B5, với tổng số 28 trẻ. Tôi nhận thấy tầm quan trọng của các trò chơi dân gian Việt Nam đối với trẻ mầm non nên trong quá trình giảng dạy, tôi không ngừng nghiên cứu, tìm tòi các biện pháp làm thế nào để tổ chức tốt các trò chơi dân gian cho trẻ một cách hiệu quả nhất. Vì vậy tôi đã chọn đề tài nghiên cứu: “Giải pháp tổ chức tốt các trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi B5 Trường mầm non Quế Nham” để nâng cao hiệu quả tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ. PHẦN B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ: 1. Thực trạng công tác tổ chức /nội dung/ nhiệm vụ 1.1. Ưu điểm: - Có phòng âm nhạc rộng rãi, thoáng mát phục vụ cho tiết hoạt động âm nhạc của cô và trẻ. - Luôn được sự hướng dẫn và chỉ đạo sát sao về chuyên môn của phòng Giáo dục và sự quan tâm tạo điều kiện về mọi mặt của BGH nhà trường. Nhà trường đã xây dựng lịch trình tổ chức giao lưu âm nhạc, ngày hội ngày lễ ở từng khối lớp. - Nhà trường có đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn, giáo viên yêu nghề mến trẻ, trường thường xuyên bồi dưỡng chuyên môn để nâng cao chất lượng giảng dạy cho đội ngũ giáo viên. - Bản thân tôi luôn yêu nghề, mến trẻ. Luôn trau dồi chuyên môn, nghiệp vụ, nâng cao trình độ. - Trẻ Mẫu giáo 4-5 tuổi có sức khỏe tốt , mạnh dạn, tự tin, thông minh, thích ca hát, nhảy múa. - Được phụ huynh ủng hộ nhiệt tình trong các hoạt động. 1.2. Tồn tại, hạn chế, nguyên nhân: 1.2.1. Giáo viên: + Vốn kiến thức và hiểu biết về các trò chơi dân gian có nhưng chưa phong phú. + Khi tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ có nhiều trò chơi còn thiếu đồ chơi, hoặc đồ dùng đồ chơi chuẩn bị sơ sài, đơn điệu chưa thực sự lôi cuốn trẻ tham gia vào trò chơi. + Nhiều khi tổ chức trò chơi đa số là trò chơi vận động, trò chơi học tập...chưa lồng ghép, tích hợp phù hợp trò chơi dân gian thông qua các hoạt động trong ngày của trẻ. Vì thế trò chơi dân gian đối với trẻ còn xa lạ, mới mẻ. 1.2.2 Học sinh: + Khả năng chú ý có chủ định của trẻ còn hạn chế. Trẻ dễ dàng nhập cuộc chơi nhưng cũng nhanh chóng tự rút ra khỏi trò chơi nếu trẻ không còn hứng thú. + Vẫn còn một số trẻ rụt rè nhút nhát không chịu tham gia vào cuộc chơi đòi hỏi tính tập thể cao. * Khảo sát thực trạng: Vào đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát trẻ trên lớp 4-5 tuổi B5 để nắm bắt tình hình và có kế hoạch tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ. Bảng khảo sát kết quả đầu năm với 28 trẻ trên lớp cụ thể như sau: Đạt Chưa đạt STT Kỹ năng sống Số Tỉ lệ Số trẻ Tỉ lệ trẻ % % 1 Trẻ yêu thích, hứng thú tham gia trò chơi 11 39,3% 17 60,7% dân gian 2 Hiểu biết về trò chơi dân gian 12 42,9% 16 57,1% 3 Trẻ tự tổ chức TCDG với bạn 8 28,6% 20 71,4% 4 Phát triển thể lực 14 50% 14 50% 5 Tinh thần đoàn kết, ý thực tập thể 12 42,9% 16 57,1% 1.2.3 Phụ huynh: + Quan điểm của một số phụ huynh chỉ chú trọng đến việc học chưa chú ý tạo điều kiện để cho trẻ tham gia vào các hoạt động vui chơi dẫn đến việc trẻ tham gia vào trò chơi dân gian ở lớp cũng như ở nhà đạt kết quả chưa cao. + Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm tới việc phối kết hợp với giáo viên và chưa thực sự hiểu ý nghĩa của đồ chơi phục vụ cho trò chơi dân gian. 1.2.4. Cơ sở giáo dục mầm non: - Nhà trường đang trong quá trình giữ trường chuẩn mức độ I nên gặp nhiều khó khăn, đặc biệt về cơ sở vật chất. 1.2.5. Các hạn chế khác: - Đồ dùng trang thiết bị phục vụ cho hoạt âm nhạc còn thiếu. Đứng trước thực tế đó với vai trò là một giáo viên trực tiếp dậy trẻ, tôi đã suy nghĩ làm thế nào khắc phục các hạn chế và nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non, đó cũng là động lực khiến tôi đưa ra sáng kiến “Giải pháp tổ chức tốt các trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi B5 Trường mầm non Quế Nham” 2. Các biện pháp đã thực hiện 2.1: Biện pháp 1: Giáo viên tích cực tìm tòi nghiên cứu tài liệu về việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ. 2.1.1. Nội dung biện pháp: Giáo viên thường xuyên tìm tòi nghiên cứu qua sách báo, qua mạng internet, qua đồng nghiệp về cách tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ. 2.1.2. Cách thức áp dụng biện pháp: Để có kiến thức về trò chơi dân gian phong phú hấp dẫn, đa dạng thì tôi đã tìm tòi nghiên cứu, nắm được tên gọi, hình thức chơi, luật chơi, cách chơi của các trò chơi dân gian đó. Từ đó giáo viên có kiến thức nhiều hơn, hấp dẫn, phù hợp để cung cấp kiến thức cho trẻ. Vậy các kiến thức đó có ở đâu: + Từ trên mạng internet, báo chí, sách về các trò chơi dân gian. + Từ chương trình chăm sóc giáo dục trẻ, tuyển tập bài hát, thơ, truyện dành cho trẻ mầm non... có các nội dung liên quan đến trò chơi dân gian để tôi nghiên cứu nắm chắc hơn về các nội dung, cũng như hình thức, phương pháp trong lĩnh vực tổ chức các trò chơi dân gian trong trường mầm non. + Từ các bạn đồng nghiệp, tôi luôn tìm cách làm đồ dùng của những trò chơi mới, cách tạo môi trường làm giàu cảm xúc khi chơi cho trẻ, thiết kế trò chơi dân gian mới lấy ý kiến tham gia của ban giám hiệu, của tổ chuyên môn để chỉnh sửa cho hoàn thiện. + Tôi lên mạng, tham khảo sách báo, các bạn đồng nghiệp để học hỏi về kiến thức và cách thức chơi cho trẻ để biến những kiến thức đó là của mình, rồi thực hiện hướng dẫn trẻ của mình. Giáo viên đang tìm tòi, nghiên cứu qua mạng internet Giáo viên đang tìm tài liệu và nghiên cứu, trao đổi với đồng nghiệp. - Kết quả Giáo viên biết được nhiều trò chơi, hình thức tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ được phong phú và đa dạng hơn. Biết lựa chọn đồ dùng, đồ chơi, trò chơi phù hợp với lứa tuổi, sẵn có ở địa phương và gần gũi để thu hút sự chú ý của trẻ để trẻ hứng thú tham gia. Tạo cho giáo viên thêm phần khéo léo, sáng tạo trong việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ. Biết tìm ra các giải pháp để thực hiện tốt chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ. 2.2: Biện pháp 2: Chuẩn bị không gian, đồ dùng đồ chơi đầy đủ, phong phú, đa dạng. 2.2.1. Nội dung: Chuẩn bị không gian rộng mở, sạch sẽ thoáng mát tạo không khí thoải mái trong quá trình chơi, làm mới và sưu tầm đồ dùng đồ chơi đa dạng phong phú, phù hợp tạo sự hứng thú cho trẻ trong quá trình chơi. 2.2.2. Cách thức áp dụng biện pháp: - Chuẩn bị địa điểm : Trước khi tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi vận động giáo viên cần nắm rõ cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp. Có trò chơi mang tính chất tập thể thường có số lượng người tham gia chơi đông đòi hỏi địa điểm chơi phải rộng như trò chơi: “Kéo co”; “Rồng rắn lên mây”; “Mèo đuổi chuột”; “Thả đỉa ba ba”; “Mèo và chim sẻ” tôi tổ chức cho chơi ngoài sân trường bằng phẳng an toàn và đủ diện tích cho trẻ. Trẻ chơi trò chơi “Kéo co”. Trẻ chơi trò chơi “Mèo đuổi chuột”. Với những trò chơi tĩnh, trẻ hay chơi theo các nhóm nhỏ như“Tập tầm vông”; “Chi chi chành chành”; “Lộn cầu vồng” . tôi đã tổ chức cho trẻ chơi trong lớp. Trẻ chơi trò chơi “Chi chi chành chành”. - Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi: Đồ dùng đồ chơi của các trò chơi dân gian cũng vô cùng đa dạng và phong phú, mang tính đặc trưng và được thiết kế dựa vào cách chơi và luật chơi của từng trò chơi. Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào đó, tôi tìm hiểu kỹ lưỡng về luật chơi, cách chơi cũng như việc có hay không có đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi để từ đó có thể chuẩn bị đầy đủ, làm bổ sung, sưu tầm các đồ dùng đồ chơi phong phú đa dạng tạo hứng thú cho trẻ. Cô tích cực làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi dân gian. Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi dân gian. 2.2.3. Kết quả áp dụng biện pháp: Các buổi chơi của trẻ được hấp dẫn hơn, thú vị hơn và kích thích trí tò mò, đam mê tìm tòi, khám phá của trẻ trong các trò chơi dân gian. Trẻ được chơi với nhiều loại đồ chơi an toàn thân thiện. 2.3: Biện pháp 3: Tích cực lồng ghép trò chơi dân gian thông qua các hoạt động trong ngày của trẻ. 2.3.1. Nội dung: Tôi đã khéo léo lồng ghép trò chơi dân gian vào các hoạt động trong ngày của trẻ để việc tổ chức trò chơi dân gian mang lại hiệu quả cao. 2.3.2. Cách thức áp dụng biện pháp: - Trong lúc đón và trả trẻ: Tôi luôn tận dụng mọi lúc, mọi nơi và lựa chọn những trò chơi, mang tính nhẹ nhàng hướng dẫn trẻ các trò chơi như: “Chi chi chành chành”, “Kéo cưa lừa xẻ”, “Ô ăn quan”, “Nu na nu nống”, “Tập tầm vông” . hoặc trò chơi bắt nguồn từ những bài đồng dao ngắn gọn, dễ nhớ. Giáo viên chơi với trẻ giờ trả trẻ - Lúc chơi ngoài trời: Mỗi trò chơi có một sắc thái riêng, một quy luật riêng vì thế khi tổ chức cho trẻ chơi tôi luôn dựa vào tính chất, tác dụng của từng trò chơi dân gian, lựa chọn trò chơi phù hợp với lứa tuổi và thời điểm. Đối với trò chơi dân gian nhằm phát triển các tố chất vận động, mang tính tập thể đòi hỏi phải có không gian rộng, nên tôi chọn tổ chức vào buổi hoạt động ngoài trời. Trò chơi dân gian thực sự lôi cuốn được trẻ bởi những tiếng cười nói của tất cả các bạn cùng chơi như: “Rồng rắn lên mây”, “Bịt mắt bắt dê”, “Thả đỉa ba ba”, Trẻ chơi trò chơi “Bịt mắt bắt dê”. - Lúc chơi hoạt động ở các góc: Với đặc thù của hoạt động góc nhỏ hơn nên tôi tổ chức cho trẻ các trò chơi có thể chơi theo nhóm nhỏ trong một không gian hẹp như: “Kéo cưa lửa xẻ”, “Chi chi chành chành”, “Ô ăn quan” Trẻ chơi trò chơi “Ô ăn quan” - Với lĩnh vực phát triển thể chất: Tôi lựa chọn các trò chơi vận động nhằm rèn luyện thân thể khoẻ mạnh, hoạt bát và năng động. Nhiều trò chơi đòi hỏi trẻ phải mạnh mẽ, nhanh chân, nhanh mắt, nhanh miệng, trẻ phải có sức khỏe mới có thể vui chơi và ngược lại vui chơi giúp cho trẻ thêm khỏe mạnh và năng động. Tôi thay thế trò chơi vận động bằng trò chơi dân gian như kéo co, nhảy lò cò, bịt mắt đánh trống, nhảy dây, nhảy bao bố Ví dụ: Với trò chơi “Rồng rắn lên mây”, khi trẻ hát xong câu cuối: “Xin khúc đuôi, Tha hồ thày đuổi”, lập tức trẻ làm “đuôi” (đứng sau cùng) phải chạy thật nhanh, nếu không sẽ bị “thầy” tóm lấy, sau đó có thể bị thay người khác hoặc lại phải làm “thầy” để đi đuổi những trẻ khác. Trẻ chơi trò chơi “Rồng rắn lên mây”. - Đối với lĩnh vực phát triển nhận thức: Nên chọn những trò chơi nhằm phát triển nhận thức, cung cấp những kĩ năng cần thiết cho trẻ như: Kĩ năng hoạt động theo nhóm có trò chơi “Tập tầm vông”, “Kết nhóm”, “Đếm số”, “Nhảy cạnh” rèn luyện khả năng ghi nhớ và tư duy cho trẻ. Ví dụ: Để lồng ghép củng cố kiến thức về toán: Cao - thấp, ôn số lượng...có thể sử dụng trò chơi: Trồng nụ trồng hoa, ô ăn quan, gắp cua Trẻ chơi trò chơi “Gắp cua”. Hay trò chơi “Đi chợ”: Tất cả mọi người chơi “Oẳn tù tì” ai thua sẽ là người đi chợ, trẻ còn lại đứng thành vòng tròn mỗi người đóng vai một loại thức ăn (Thịt, cá, rau muống, rau cải, cà rốt...) Người đi chợ hô to: “Đi chợ, Đi chợ” trẻ đứng xung quanh hô “Mua gì? Mua gì?” người đi chợ gọi tên thức ăn nào thì người chơi đóng vai loại thức ăn đó sẽ nắm áo người đi chợ, cứ như thế khi mua đủ thì sẽ nói: “Về chợ về chợ” Tất cả đứng vào trong vòng tròn ai chạy chậm sẽ chơi lượt tiếp theo. - Với lĩnh vực phát triển thẩm mỹ Tôi lựa chọn các trò chơi có giai điệu và lời hát như các trò chơi: “Tập tầm vông”, “Vuốt ve ve vuốt” Trong trò chơi dân gian còn có loại trò chơi sáng tạo, trò chơi này cô hướng dẫn trẻ làm những đồ vật bằng vật liệu trong thiên nhiên như làm chong chóng, xếp con trâu, làm con trâu bằng lá cây. Trò chơi này giúp trẻ khéo tay phát huy sáng kiến, phát triển năng khiếu thẩm mỹ. Trẻ hứng thú làm con trâu bằng lá cây Tôi luôn lựa chọn những trò chơi dân gian nhẹ nhàng để lồng ghép, chuyển tiếp từ hoạt động này sang hoạt động khác nhằm gây hứng thú cho trẻ. Ngoài ra khi lựa chọn các trò chơi dân gian trong hoạt động chung, một điều cần đặc biệt lưu ý đó là phải lựa chọn trò chơi phù hợp với đề tài và chủ đề của bài dạy. Ví dụ: Với hoạt động âm nhạc chủ đề “Nghề nghiệp” tôi có tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “Kéo cưa lừa xẻ” tạo cho trẻ hứng thú trong giờ học bên cạnh đó muốn giúp cho trẻ trân trọng yêu quý các nghề, sản phẩm của nghề. Trẻ chơi trò chơi “Kéo cưa lừa xẻ”. - Với lĩnh vực phát triển ngôn ngữ Ổn định lớp tôi có thể dùng trò chơi “Tập tầm vông” hay “Nu na nu nống” trẻ vừa đọc lời vừa đập vào đùi bạn luyện phát âm, tiếng cuối cùng của bài đến bạn nào thì trẻ nào thì trẻ đó phải nói được từ có chứa yêu cầu của cô, hoặc trò chơi “Rồng rắn lên mây” có tác dụng giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, khả năng đối đáp, sự nhanh nhẹn, cuối cùng trẻ nào cô bắt được cũng phải nói tên của đồ vật, con vật theo yêu cầu của cô. Trẻ chơi trò chơi “Nu na nu nống”. - Với lĩnh vực phát triển thể chất. Giờ thể dục sáng tôi cho trẻ tập thể dục xong rồi chơi trò chơi dân gian nhẹ nhàng kết hợp với giai điệu bài hát có nhạc như bài “Lộn cầu vồng, Lặc lò cò ” Trẻ chơi trò chơi “Lộn cầu vồng”. Ví dụ: Trò chơi: “Lặc lò cò” chia trẻ thành 2 đội đối diện nhau và hát: “Lặc lò cò Sang đây chơi Bùn dính lông Mò cuốc cuốc Ngồi đây hát Thì đi rửa Cò chân luốc Mỏ dính cát Chân giẫm lúa Cuốc chân vàng Thì xuống sông Thì phải treo. Cù kheo à ập” Trong khi hát mỗi đội cử một người nhảy lò cò sang hàng của bạn rồi trở về. Hết lời ca thì chạy về hàng của mình nếu không về kịp là thua. - Với lĩnh vực phát triển tình cảm kỹ năng xã hội Ví dụ trò chơi “Lêu mặt” “Lêu lêu mắc cỡ Cho xin miếng mỡ Chạy lỡ giồng khoai Thoa mặt thoa mày Kêu bớ anh Hai Cho hết mắc cỡ” Trẻ đứng đối mặt trỏ tay quay trước mặt và đọc lời hát giúp trẻ có lỗi biết mình sai mà tự sửa chữa, trò chơi luôn có sự đoàn kết phối hợp nhịp nhàng trong nhóm có tác dụng giáo dục tình cảm kỹ năng xã hội cho trẻ rất tốt. - Kết quả : Trò chơi dân gian đã được lồng ghép tích hợp vào nhiều hoạt động trong ngày, để trẻ được chơi mọi lúc mọi nơi. Vì vậy trẻ được lĩnh hội kiến thức, thực hành rèn luyện giúp trẻ phát triển toàn diện. 2.4: Biện pháp 4: Tổ chức tốt các trò chơi dân gian cho trẻ thông qua hoạt động trải nghiệm ngày hội ngày lễ. 2.4.1. Nội dung: Tổ chức trò chơi dân gian qua hoạt động trải nghiệm, các ngày hội ngày lễ, ngày hội. Trò chơi dân gian được thông qua các hoạt động ngày hội ngày lễ như: Ngày hội đến trường của bé, tết trung thu, ngày ngày thành lập quân đội nhân dân Việt Nam, bé vui đón tết, ngày hội văn hóa các dân tộc .. 2.4.2. Cách thức áp dụng biện pháp: Thông qua việc tổ chức các trò chơi dân gian qua ngày hội ngày lễ, trẻ không những được tham gia các hoạt động trải ngiệm, mà trẻ còn được hiểu biết thêm về truyền thông văn hóa dân tộc Việt Nam, hiểu thêm ý nghĩa của ngày hội ngày lễ đó. VD: Trò chơi dân gian được thực hiện đan xen qua buổi trải nghiệm như: Bé với dân ca và các trò chơi dân gian, tôi cho trẻ chơi trò chơi “Nhảy bao bố”, “Kéo co”, “Bịt mắt bắt dê”, “đấu vật”, Trẻ chơi trò chơi “Kéo co” Trẻ đang chơi trò chơi: “Nhảy bao bố” Trẻ chơi trò chơi: “Bịt mắt bắt dê” Hình ảnh trẻ chơi trò chơi “Đấu vật”. VD: Với hoạt động trải nghiệm “Bé vui đón tết” tôi lồng ghép tổ chức cho trẻ chơi các trò dân gian như: “Đập niêu”, “đi cà kheo”, “Nhảy sạp”, Trẻ chơi “Đập niêu” Trẻ chơi “Đi cà kheo”. Trẻ chơi “Nhảy sạp”.