Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động vẽ cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TÂN YÊN TRƯỜNG MẦM NON LAN GIỚI BÀI THUYẾT TRÌNH “Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động vẽ cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi”. Người thưc hiện: Vũ Ngọc Mai Đơn vị: Trường mầm non Lan Giới 1. Thực trạng Tạo hình là một dạng hoạt động nghệ thuật nhằm giúp trẻ nhận biết và phản ánh thế giới xung quanh thông qua những hình tượng nghệ thuật và là một dạng hoạt động có sản phẩm của trẻ mầm non. Hoạt động tạo hình có 4 dạng hoạt động cơ bản đó là: Vẽ, nặn, cắt - xé dán và lắp ghép hình trong đó vẽ là hoạt động đặc trưng nhất. Hoạt động vẽ giúp trẻ phát triển trí tuệ và nhận thức, biết yêu cái đẹp, thích tạo ra cái đẹp. Sản phẩm vẽ của trẻ phản ánh hiện thực cuộc sống được bằng những hình tượng mang tính nghệ thuật. Năm học 2020-2021 tôi được phân công dạy lớp mẫu giáo 4 -5 tuổi, qua khảo sát tôi nhận thấy kỹ năng vẽ của trẻ còn rất nhiều hạn chế, tranh vẽ của trẻ có màu sắc, bố cục chưa hợp lý, thiếu sáng tạo. Từ thực tế trên tôi thấy việc nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình nói chung và chất lượng của hoạt động vẽ nói riêng cho trẻ mầm non đặc biệt là trẻ 4 - 5 tuổi là hết sức cần thiết. Chính vì vậy tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động vẽ cho trẻ mẫu giáo 4- 5 tuổi”. Khi bắt tay vào thực hiện đề tài này bản thân tôi nhận thấy có những thuận lợi và khó khăn sau: Thuận lợi, khó khăn. * Thuận lợi: - Lớp có phòng học riêng, đủ ánh sáng, có đủ bàn ghế đúng quy cách và đồ dùng phục vụ cho hoạt động tạo hình của trẻ như: sáp màu, màu nước, bút lông, đất nặn, giấy màu, kéo, hồ dán . - Bản thân luôn yêu nghề, mến trẻ, say mê với công việc chăm sóc giáo dục trẻ, nhất là hoạt động dạy trẻ vẽ. - Đa số phụ huynh học sinh quan tâm tới con em mình, tạo mọi điều kiện cho cô và trẻ trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ. * Khó khăn: - 1 số trẻ chưa thực sự hứng thú khi tham gia vào hoạt động vẽ. - Một số cháu kỹ năng vẽ còn hạn chế. Tranh vẽ của trẻ có bố cục, màu sắc chưa hợp lý. - Trẻ thiếu sáng tạo trong hoạt động vẽ, chủ yếu là vẽ theo mẫu của cô. Tranh của trẻ còn rất đơn điệu chủ yếu là vẽ bằng bút sáp trên giấy trắng, còn vẽ bằng các nguyên vật liệu khác như vẽ bút dạ, màu nước hay vẽ trên các chất liệu như chiếu cói, vải, mẹt tre, quạt hay mo cau còn hạn chế. * Nguyên nhân của những khó khăn: - Việc xây dựng môi trường hoạt động và trưng bày sản phẩm ở góc còn chưa linh hoạt và sáng tạo, chưa khơi gợi được hứng thú và khả năng thẩm mỹ của trẻ. Nguyên vật liệu phục vụ cho hoạt động vẽ còn nghèo nàn chưa đa dạng. - Cách tổ chức của giáo viên thiếu linh hoạt, chưa gây được hứng thú cho trẻ tham gia vào hoạt động. 2. Các giải pháp đã thực hiện Giải pháp 1: Xây dựng môi trường lớp học kích thích trẻ hoạt động một cách tích cực và hiệu quả. Để khơi gợi cảm xúc nghệ thuật cho trẻ tôi luôn chú ý tới việc tạo môi trường thẩm mĩ trong và ngoài lớp học. Tạo môi trường đẹp trong và ngoài lớp học đã khiến trẻ yêu trường, yêu lớp thích đi học. Đây là tác động cần thiết để hình thành cảm xúc nghệ thuật cho trẻ. * Với môi trường trong lớp: tôi luôn chú ý xây dụng phù hợp với từng chủ đề, cấu trúc của phòng học lớp mình. Ví dụ: - Với mảng chủ đề, tôi sử dụng các hình ảnh đặc trưng nhất về chủ đề. Cụ thể chủ đề “Bản thân” tôi gắn các tranh ảnh về các bộ phận trên cơ thể; hình ảnh bé trai, bé gái; bánh sinh nhật; một số trang phục của bé trai, bé gái; ngôi nhà - Với các góc hoạt động: Tôi luôn chú ý sử dụng các hình ảnh và các nguyên vật liệu vừa gần gũi với trẻ vừa mang tính nghệ thuật và tính gợi mở cao. + Góc chơi đóng vai: Tôi gắn hình ảnh bác sĩ khám bệnh cho bé, mẹ bế bé, cô giáo đang dạy học + Góc tạo hình: Thì tùy theo từng chủ đề mà tôi chuẩn bị mảng cung cấp kiến thức với các nguyên vật liệu phù hợp, đa dạng: Màu nước, màu sáp, màu dạ, giấy vẽ, mo cau, mẹt tre, . + Góc Sách truyện: Đây là góc yên tĩnh nhất, khi hoạt động trong góc trẻ được xem các loại sách, tô, vẽ, làm tranh truyện, .. Tôi có thể nhẹ nhàng lồng ghép hoạt động vẽ vào để rèn thêm cho trẻ. + Góc sáng tạo: Tôi đã sử dụng để trưng bày, lưu giữ chính các sản phẩm của trẻ để trẻ hành ngày được quan sát. * Với môi trường ngoài lớp học: Tôi luôn chú ý trang trí bằng các hình ảnh đẹp, hình ảnh mang tính gợi mở để trẻ vừa có thể quan sát vừa có thể hoạt động với các hình ảnh đó. * Để trẻ được tiếp xúc với thiên nhiên: Tôi thường xuyên tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động dạo chơi, hoạt động ngoài trời để trẻ có cơ hội tích lũy được các biểu tượng trong thiên nhiên. Bằng việc áp dụng giải pháp này tôi thấy trẻ được tiếp xúc nhiều với thiên nhiên, với môi trường thẩm mĩ đã khiến trẻ hứng thú, mạnh dạn, tự tin hơn khi tham gia vào hoạt động vẽ. Mức độ cảm thụ nghệ thuật của trẻ tốt hơn. Sản phẩm của trẻ sáng tạo hơn. Hình ảnh góc tạo hình âm nhạc của lớp 4-5 tuổi A1. Giờ hoạt động ngoài trời của các bé lớp 4 - 5 tuổi A1. Giải pháp 2: Rèn kĩ năng vẽ cho trẻ qua giờ học tạo hình. Trong các giờ tạo hình tôi luôn hạn chế lựa chọn loại tiết vẽ theo mẫu, ưu tiên lựa chọn loại tiết vẽ theo đề tài, vẽ theo ý thích để phát huy khả năng sáng tạo của trẻ. Luôn chú ý đến từng cá nhân trẻ, tìm hiểu khả năng của từng trẻ để có các biện pháp bố trí sắp xếp vị trí ngồi đến việc gợi ý cho trẻ lựa chọn nguyên vật liệu để vẽ. Với những trẻ có thị lực tốt, khả năng tập trung cao tôi bố trí cho trẻ ở các vị trí xa cô, còn đối với các trẻ có khả năng nhìn hạn chế và khả năng tập trung kém hơn tôi bố trí cho trẻ ở vị trí gần cô hơn để thuận tiện cho trẻ đồng thời thuận tiện cho quá trình bao quát, gợi ý, hướng dẫn của cô. Tùy thuộc vào khả năng của từng trẻ mà tôi đặt ra các yêu cầu khác nhau. Với các trẻ có kỹ năng tốt tôi gợi ý cho trẻ lựa chọn các nguyên vật liệu như màu nước, quạt, mẹt tre còn đối với các trẻ có khả năng kém hơn tôi gọi ý cho trẻ lựa chọn vẽ màu sáp trên giấy trắng. Trong quá trình vẽ với các trẻ có kỹ năng tốt tôi gọi ý cho trẻ vẽ thêm các chi tiết phụ còn các trẻ kỹ năng vẽ yếu hơn tôi sẽ chỉ động viên trẻ vẽ và tô các chi tiết chính cho đảm bảo yêu cầu. Với việc rèn trẻ theo khả năng, năng lực trong giờ học tôi thấy trẻ đã có rất nhiều tiến bộ. Trẻ có kỹ năng yếu cũng hoàn thành bài vẽ của mình, trẻ có kỹ năng tốt đã có sự sáng tạo về nội dung tranh đồng thời có sự đa dạng hơn về chất liệu và nguyên liệu vẽ. Giờ học tạo hình của lớp 4-5TA1 Giải pháp 3: Rèn kĩ năng vẽ cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi và thực hiện đa dạng hóa các chất liệu vẽ. Hoạt động vẽ là một trong những hoạt động mang tính sáng tạo nghệ thuật nên tôi không chỉ rèn trẻ đơn thuần trong 25 phút của hoạt động học mà để đạt hiệu quả cao về hoạt động vẽ của trẻ, tôi phải phối hợp rèn trẻ trong mọi hoạt động ở mọi lúc mọi nơi như: Trong các giờ hoạt động ngoài trời, hoạt động góc, các hoạt động ngoại khóa..... Ví dụ: Trong các giờ hoạt động góc, ở góc nghệ thuật, tôi cho trẻ vẽ theo ý thích, vẽ về đề tài của chủ đề. Trong các hoạt động ngoại khóa, các ngày lễ tôi cho trẻ cùng thực hiện sản phẩm như vẽ tranh tặng mẹ nhân ngày 8/3, vẽ tranh tặng cô nhân ngày 20/11 Vào các giờ hoạt động ngoài trời, tôi cho trẻ chơi vẽ phấn trên sân, thực hiện vẽ tranh theo ý thích để trưng bày và trang trí lớp theo chủ đề Không chỉ cho trẻ thực hiện vẽ bằng bút màu trên giấy, tôi còn tổ chức cho trẻ vẽ bằng cách sử dụng các nguyên liệu màu khác nhau như: màu dạ, màu nước, bột màu và vẽ trên nhiều chất liệu như bìa cát tông, vải, mẹt tre, quạt nan Các sản phẩm vẽ của trẻ được tôi trưng bày ở góc sáng tạo, “phòng triển lãm tranh” trong trường hoặc cho trẻ mang về tặng bố mẹ . Từ sự quan tâm của cô kết hợp với việc dạy trẻ ở mọi lúc mọi nơi, đa dạng hóa các hình thức và chất liệu vẽ cho trẻ như vậy, tôi đã tạo hứng thú cho trẻ tích cực học vẽ và giúp trẻ nâng cao kỹ năng vẽ một cách hiệu quả rõ rệt, trẻ tự tin hơn trong học tập. Các bé lớp 4-5 tuổi A1 - Trường MN Lan Giới Trẻ vẽ ở mọi lúc mọi nơi đang say sưa vẽ phấn trên sân Giải pháp 4: Tạo động lực và hứng thú cho trẻ qua nhận xét, đánh giá sản phẩm của trẻ. Đối với lứa tuổi mầm non thì việc nhận được sự động viên khích lệ của người lớn đặc biệt là sự động viên của cô giáo là động lực rất lớn giúp trẻ hoàn thành công việc. Chính vì vậy mà tôi luôn sát cánh cùng trẻ, động viên khích lệ trẻ kịp thời không chỉ khi trẻ làm tốt mà ngay cả khi trẻ làm chưa tốt tôi cũng phải động viên trẻ để trẻ cố gắng hoàn thành công việc của mình. Trong quá trình nhận xét sản phẩm của trẻ dù trẻ vẽ đẹp hay chưa đẹp tôi cũng luôn động viên trẻ, tuyệt đối không chê bai trẻ. Với các trẻ vẽ tốt, tranh vẽ sáng tạo tôi khích lệ trẻ tự giới thiệu về bức tranh của mình để trẻ cảm thấy tự tin hơn, tạo động lực cho không chỉ bản thân trẻ mà còn cho các trẻ khác. Với các trẻ có kỹ năng vẽ yếu hơn, tranh vẽ chưa đẹp tôi sử dụng biện pháp “chê khéo”: Bài của con vẽ “gần đẹp” rồi nếu con vẽ cân đối hơn hay tô màu đều hơn thì bài vẽ của con sẽ đẹp hơn đấy. Tôi tuyệt đối không nói là bài vẽ của con chưa đẹp hay bài vẽ xấu vì như vậy sẽ làm cho trẻ xấu hổ, chán nản và không còn thích học nữa. Khi được tự giới thiệu về bức tranh của mình đồng thời được cô động viên khích lệ, tôi thấy dù là trẻ vẽ tốt hay chưa tốt đều rất vui vẻ, trẻ luôn nỗ lực để bài vẽ của mình được đẹp hơn, trẻ mạnh dạn, tự tin và hứng thú tham gia vào hoạt động. Hình ảnh trẻ đang giới thiệu sản phẩm của trẻ Giải pháp 5: Phối kết hợp với phụ huynh rèn kỹ năng vẽ cho trẻ. Để công tác chăm sóc giáo dục đạt được hiệu quả như mong đợi tôi luôn phối hợp chặt chẽ với phụ huynh đặc biệt là trong việc dạy vẽ cho trẻ. Cứ theo kế hoạch giáo dục hàng tuần, chủ đề, vào các giờ đón trẻ hoặc qua nhóm zalo tôi trao đổi với phụ huynh về nội dung vẽ để phụ huynh nắm được và kết hợp rèn trẻ thêm ở nhà. Tôi trao đổi với cụ thể với từng phụ huynh về khả năng của trẻ: Với những trẻ có kỹ năng vẽ tốt cô hướng dẫn phụ huynh rèn trẻ vẽ thêm một số chi tiết phụ, với các trẻ có kỹ năng vẽ chưa tốt cô hướng dẫn phụ huynh rèn trẻ vẽ các nét cơ bản, cách bố cục và tô màu các chi tiết chính của bức tranh . Ví dụ: Với đề tài “Vẽ vườn hoa” tôi đã trao đổi trực tiếp với phụ huynh cho con vẽ ở nhà. Với các trẻ có kỹ năng vẽ tốt tôi hướng dẫn phụ huynh gợi ý cho con vẽ thêm đám mây, ông mặt trời hoặc vẽ thêm đàn chim bay trên bầu trời . Với các cháu có kỹ năng vẽ chưa tốt tôi hướng dẫn phụ huynh rèn con vẽ các chi tiết chính của bức tranh và kỹ năng tô màu sao cho đẹp. Khi có sự phối kết hợp với phụ huynh rèn kỹ năng vẽ cho trẻ khi ở nhà, sản phẩm của trẻ đã có sự tiến bộ rõ rệt, kỹ năng của trẻ được nâng lên đáng kể.