Một số biện pháp giúp trẻ tích cực tham gia các hoạt động vui chơi hàng ngày với nguyên vật liệu thiên nhiên hạn chế xem tivi và điện thoại di động

ơ THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến: “Một số biện pháp giúp trẻ tích cực tham gia các hoạt động vui chơi hàng ngày với nguyên vật liệu thiên nhiên hạn chế xem tivi và điện thoại di động” 2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Lĩnh vực kỹ năng xã hội và thẩm mỹ. 3. Tác giả: Họ và tên: Nguyễn Thị An ; Nữ. Ngày tháng/ năm sinh: 07/08/1988 Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm. Chức vụ: Giáo viên dạy 3 - 4 tuổi. Đơn vị công tác: Trường Mầm non Thống Kênh. Điện thoại: 0385 832 534. 4. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Tên đơn vị: Trường Mầm non Thống Kênh. Địa chỉ: Thống Kênh - Gia Lộc - Hải Dương. 5. Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu: Trường Mầm non Thống Kênh. Địa chỉ: Thống Kênh - Gia Lộc - Hải Dương. 6 . Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên, phụ huynh, học sinh, cơ sở vật chất, trang thiết bị đồ dùng đồ chơi. 7. Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Năm học 2022 - 2023 8. Cam kết không sao chép hoặc vi phạm bản quyền Tôi cam kết không sao chép sáng kiến. TÁC GIẢ XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN Nguyễn Thị An ơ MỤC LỤC MỤC NỘI DUNG TRANG THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN TÓM TẮT SÁNG KIẾN MÔ TẢ SÁNG KIẾN 1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến 1 - 2 2 Cơ sở lý luận của vấn đề 2 - 3 3 Thực trạng của vấn đề 3 - 5 3.1 Thuận lợi 4 3.2 Khó khăn 4 - 5 3.3 Khảo sát trẻ 5 4 Các biện pháp thực hiện. 5 - 16 Tự học hỏi bồi dưỡng nâng cao kỹ năng giúp trẻ tích cực 4.1 5 - 6 tham gia các hoạt động vui chơi hàng ngày Sưu tầm, chọn lựa nguyên vật liệu thiên nhiên cho trẻ phù 4.2 6 - 8 hợp Phát triển môi trường tâm lý xã hội trong tổ chức hoạt 4.3 8 - 9 động vui chơi cho trẻ ở trường mầm non Đổi mới trong việc xây dựng kế hoạch các hoạt động giáo 4.4 9 - 10 dục có sử dụng hiệu quả các nguyên vật liệu thiên nhiên Sử dụng các nguyên vật liệu thiên nhiên vào các hoạt động 4.5 10 - 14 trong ngày 4.6 Phối hợp phụ huynh 14 - 16 5 Kết quả thu được sau khi áp dụng đề tài. 16 - 18 6 Điều kiện để sáng kiến được nhân rộng. 18 - 19 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 1 Kết luận 20 - 21 2 Khuyến nghị 21 - 22 ơ TÓM TẮT SÁNG KIẾN 1. Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến. Ở giai đoạn mẫu giáo hầu hết các trẻ đều tò mò, hoạt động nhiều, có nhu cầu ham học hỏi, thích tự làm việc và luôn muốn được khám phá thế giới rộng lớn muôn màu sắc. Trẻ muốn tự chơi theo cách của riêng mình, muốn tự tìm ra đáp án cho mình. Vì vậy vui chơi là hoạt động chủ đạo và đồ chơi là phương tiện để giúp trẻ thực hiện các hoạt động vui chơi. Đó cũng là nhu cầu không thể thiếu trong trong cuộc sống hàng ngày của trẻ. Trẻ em được sống trong môi trường hiện đại đem lại nhiều tiện ích cho con người mà dần dần quên đi những đồ chơi tự làm, đồ chơi truyền thống từ nguyên vật liệu thiên nhiên, phế thải hết sức bổ ích mà thay vào đó là những trò chơi từ tivi, điện thoại không có lợi cho sự phát triển toàn diện của trẻ. Hiểu được ý nghĩa và tầm quan trọng trong hoạt động đó tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp giúp trẻ tích cực tham gia các hoạt động vui chơi hàng ngày với nguyên vật liệu thiên nhiên hạn chế xem tivi và điện thoại di động” với mong muốn tìm ra những biện pháp hữu hiệu nhất để giúp trẻ phát triển một cách toàn diện. 2. Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến. * Điều kiện: - Cơ sở vật chất của trường: Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo nên trường mầm non chúng tôi đã có phòng học rộng rãi, thoáng mát. Bàn ghế đầy đủ theo đúng quy định của Bộ Giáo dục. - Giáo viên: Giáo viên có trình độ chuyên môn, biết sử dụng máy vi tính, có tinh thần yêu nghề mến trẻ, được tham dự các lớp bồi dưỡng, nâng cao hoạt động trải nghiệm do phòng Giáo dục - Đào tạo huyện tổ chức. - Về trẻ: Trẻ được học theo đúng độ tuổi. * Thời gian áp dụng sáng kiến: Năm học 2022 – 2023 * Đối tượng áp dụng sáng kiến: Trẻ 3 - 4 tuổi. 3. Nội dung sáng kiến. * Tính mới tính sáng tạo của sáng kiến. Giáo viên chủ động sưu tầm, lựa chọn vật liệu thiên nhiên dựa trên những ơ tiêu chí chọn lựa để phù hợp với hoạt động giáo dục, biết sắp xếp, bố trí các nguyên vật liệu đó để phát huy hiệu quả sử dụng. Tôi luôn chú trọng đến mục tiêu của hoạt động, trẻ hứng thú, quan sát khi thực hiện, tạo ra sản phẩm của mình từ các nguyên vật liệu thiên nhiên sẵn có tại nhà, tại địa phương. Khi thực hiện sẽ áp dụng phương pháp dạy học theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm để trẻ tự chọn nguyên vật liệu mình thích nhằm phát huy tính sáng tạo của trẻ, không gò bó, ép buộc trẻ nên việc sử dụng các nguyên vật liệu vào các hoạt động của tôi rất phong phú, lôi cuốn trẻ, giúp trẻ tập trung không nhớ đến tivi hay điện thoại di động. * Khả năng áp dụng sáng kiến: Tôi đã áp dụng sáng kiến này để đưa vào giảng dạy tại lớp mẫu giáo 3 tuổi do tôi phụ trách và áp dụng vào các lớp 3 tuổi trong trường cùng thực hiện. * Lợi ích thiết thực của sáng kiến. - Giáo viên nhiệt tình, hăng hái, linh hoạt, sáng tạo áp dụng vào giảng dạy. - Trẻ mạnh dạn, tự tin, hứng thú, tích cực tham gia hoạt động vui chơi với nguyên vật liệu thiên nhiên để trẻ hạn chế xem ti vi và điện thoại di động. 4. Khẳng định giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến kinh nghiệm. * Đối với giáo viên: - Giáo viên nắm vững các phương pháp, hình thức đổi mới của hoạt động, linh hoạt, sáng tạo, luôn tiếp cận phương pháp dạy học tiên tiến như steam, montessori * Đối với trẻ: Trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động. 5. Đề xuất, kiến nghị để thực hiện áp dụng hoặc mở rộng sáng kiến. * Đối với cấp trường: - Khuyến khích đề ra nhiều biện pháp tốt nhất trong công tác nuôi dưỡng, chăm sóc giáo dục trẻ. * Đối với cấp Phòng, Sở Giáo dục: - Quan tâm mở những lớp học để giáo viên mầm non tham dự học tập, nâng cao trình độ chuyên môn, cung cấp tài liệu, tập san để cho giáo viên học 1 MÔ TẢ SÁNG KIẾN 1.Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến Trong trường mầm non vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ và đồ chơi là phương tiện không thể thiếu đối với bất kỳ đứa trẻ nào đặc biệt là trong sự phát triển trí tuệ, nhân cách, thể chất cho trẻ. Đồ chơi đem lại cho trẻ nhiều niềm vui, đồng thời đồ chơi cũng chính là phương tiện giúp trẻ tiếp thu bài học một cách sinh động sâu sắc hơn. Đồ chơi khiến trẻ nhập vào hành động chơi giống như thực, đáp ứng nhu cầu bắt chước hành động của người lớn và làm quen thế giới xung quanh. Chính đồ chơi là sợi dây bền chắc nhất liên kết trẻ với nhau để cùng chơi, cùng hành động và để duy trì hứng thú của trẻ với trò chơi đồng thời đồ chơi còn giúp trẻ hình thành sự chú ý và ghi nhớ có chủ định, góp phần phát triển trí tuệ, tích luỹ các biểu tượng làm cơ sở cho hoạt động tư duy để trẻ hạn chế xem ti vi và điện thoại di động. Trẻ tích cực tham gia các hoạt động vui chơi hàng ngày với nguyên vật liệu thiên nhiên có vai trò hết sức quan trọng trong việc giáo dục trẻ. Trong quá trình trẻ vui chơi với nguyên vật liệu thiên nhiên đòi hỏi trẻ phải luôn tìm hiểu, khám phá, phát hiện những tính chất của các vật liệu làm đồ chơi cũng như khả năng tạo hình, khả năng tạo ra sức truyền cảm cho chúng, trẻ được lĩnh hội, rèn luyện các kỹ năng kỹ xảo tạo hình. Với việc làm đồ dùng đồ chơi từ những nguyên vật liệu phế thải tạo nhiều đồ chơi cho trẻ, thì giáo viên phải lựa chọn các nguyên vật liệu thiên nhiên sử dụng hiệu quả. Đưa các nguyên vật liệu thiên nhiên vào các hoạt động trong ngày để tạo kho nguyên liệu phong phú, góp phần bảo vệ môi trường và đáp ứng nhu cầu chơi của trẻ. Những đồ chơi do tự tay mình làm ra trẻ sẽ cảm thấy yêu quý sản phẩm của mình hơn, hứng thú hơn. Đây cũng chính là một hình thức dạy trẻ biết yêu quý sức lao động ngay từ khi còn bé. Quả thực, khi đồ chơi do tự tay mình làm ra trẻ sẽ thấy thú vị, tự hào và rất trân trọng. Hoạt động vui chơi là hoạt động không thể thiếu trong chế độ sinh hoạt một ngày của trẻ ở trường mầm non. Tham gia hoạt động trẻ được tiếp xúc trực tiếp với các sự vật hiện tượng xung quanh vừa gần gũi vừa phong phú, đa dạng. Quan trọng 2 hơn nữa là tạo điều kiện cho trẻ được tìm tòi, khám phá thỏa mãn trí tò mò của trẻ cũng như giúp trẻ tăng cường sức khỏe và thể lực. Hoạt động vui chơi sẽ tạo trẻ hứng thú nhất, tạo cho trẻ sự nhanh nhẹn và khả năng thích ứng với môi trường tự nhiên, xã hội và giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn trong cuộc sống. Nhận thấy được tầm quan trọng đó bản thân tôi suy nghĩ và mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp giúp trẻ tích cực tham gia các hoạt động vui chơi hàng ngày với nguyên vật liệu thiên nhiên hạn chế xem tivi và điện thoại di động”. Tôi quyết đã định lựa chọn đề tài này với mục đích tìm hiểu thực trạng của việc trải nghiệm và áp dụng các biện pháp trải nghiệm để nâng cao vốn kiến thức và kỹ năng cho trẻ thông qua hoạt động trải nghiệm. 2. Cơ sở lý luận của vấn đề Vui chơi là hoạt động giúp trẻ giải trí, thư giãn đồng thời còn tạo cơ hội cho trẻ cảm nhận và khám phá về môi trường xung quanh một cách dễ dàng, tự nhiên mà hiệu quả. Trẻ được “Học bằng chơi, chơi mà học”, vì thông qua chơi trẻ được khám phá, trải nghiệm, lĩnh hội được kiến thức và hình thành các kỹ năng. Tư duy của trẻ được phát triển và trí tưởng tượng, sáng tạo của trẻ ngày càng phong phú. Phát triển cho trẻ về ngôn ngữ, các kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác, chia sẻ và các kỹ năng xã hội khác, đồng thời rèn luyện tính kiên trì, nhẫn nại cho trẻ. Vui chơi là cách thức quan trọng để trẻ học. Hoạt động vui chơi hàng ngày với nguyên vật liệu thiên nhiên mang lại cho trẻ sự thoải mái, thích thú sẽ giúp trẻ hạn chế xem tivi hay điện thoại di động. Tham gia hoạt động vui chơi nhất là từ các nguyên vật liệu thiên nhiên trẻ được tiếp xúc và hoạt động trực tiếp với các đối tượng sẽ giúp trẻ rèn luyện các giác quan, rèn luyện thao tác tư duy và mở rộng vốn hiểu biết cho trẻ. Sự phong phú của các nguyên vật liệu thiên nhiên sẽ gây hứng thú, kích thích trẻ hoạt động khám phá không ngừng, khơi dậy và nuôi dưỡng ở trẻ ham muốn tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh. Đồng thời tham gia hoạt động vui chơi hàng ngày với các nguyên vật liệu thiên nhiên còn là cơ hội để trẻ rèn luyện trí não, suy đoán, rèn các kỹ năng sống cơ bản, góp phần mở rộng vốn hiểu biết của trẻ về môi trường tự nhiên, xã hội; thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động theo ý 3 thích của trẻ. Trong vui chơi trẻ hoạt động tự lực, tự nguyện và tự tin; xã hội trẻ em được hình thành trong quá trình vui chơi sẽ phát triển việc tự tổ chức, hình thành và biểu hiện những phẩm chất mang tính xã hội: Khả năng hoà nhập vào nhóm chơi, khả năng hoạt động đóng vai, khả năng phục tùng những yêu cầu của xã hội trẻ em và bộc lộ những khả năng riêng của trẻ. Trẻ được hoạt động vui chơi dưới hình thức trẻ làm trung tâm đã tạo điều kiện cho trẻ hoạt động tích cực, mạnh dạn, hồn nhiên, tự tin và hứng thú, dám thể hiện “cái tôi” của mình, bước đầu đặt nền tảng cho việc đào tạo nên những con người dám nghĩ, dám làm trong tương lai. 3. Thực trạng vấn đề Trong chương trình giáo dục mầm non hiện nay chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc giáo dục trẻ thể hiện qua nhiều khía cạnh trong đó có hoạt động vui chơi. Mặc dù trẻ hàng ngày được tham gia các hoạt động của lớp bên cạnh đó trẻ cũng được nghỉ buổi tối ở nhà mải xem tivi, điện thoại di động không đi ngủ sớm mà thức khuya để xem nên buổi sáng hôm sau trẻ không muốn dạy. Vì vậy trẻ đi học muộn hay khi học trẻ ngủ gật không tham gia các hoạt động cùng cô giáo và các bạn. Bên cạnh đó trẻ cũng được nghỉ một tuần 2 buổi là thứ 7 và chủ nhật, các ngày lễ đặc biệt là nghỉ dịp tết Nguyên Đán dài cho nên trẻ mải mê xem đến quên ăn, quên ngủ nên tôi đã trao đổi với phụ huynh dành thời gian chơi cùng với trẻ bằng các đồ chơi vật liệu tự nhiên mà trong gia đình dễ tìm, dễ làm để thu hút trẻ. Bản thân là một giáo viên tâm huyết với nghề, tôi luôn băn khoăn và lo lắng làm thế nào để nâng cao hoạt động vui chơi cho trẻ mẫu giáo cả ở trường và ở nhà để trẻ phát triển một cách toàn diện. Chính vì vậy mà công tác phối hợp với phụ huynh càng được quan tâm hơn nữa để kết hợp với giáo viên trong công tác nuôi dưỡng, chăm sóc giáo dục trẻ. Năm học 2022 - 2023 tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công phụ trách lớp Mẫu giáo 3 tuổi với sĩ số 27 cháu. Trong thời gian nghiên cứu và thực hiện đề tài này, tôi nhận thấy một số thuận lợi và khó khăn sau: 4 3.1. Thuận lợi Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm giúp đỡ và bồi dưỡng về chuyên môn, đặc biệt chú trọng nâng cao các điều kiện về tài liệu chuyên môn, cơ sở vật chất phục vụ cho công tác giáo dục. Tạo điều kiện cho giáo viên an tâm sáng tạo và nâng cao trình độ chuyên môn. Phụ huynh quan tâm và ủng hộ nhiều nguyên vật liệu làm đồ dùng, đồ chơi cho các hoạt động. Phối kết hợp với giáo viên để đạt kết quả cao trong công tác nuôi dưỡng, chăm sóc giáo dục trẻ. Bản thân tôi luôn tìm tòi, học hỏi từ các đồng nghiệp, luôn trau dồi kiến thức, luôn luôn sáng tạo trong mỗi tiết học về đổi mới phương pháp và làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho việc dạy học thêm sinh động, hấp dẫn trẻ phục vụ chương trình mầm non mới. Trẻ đi học tương đối đều, có ý thức nề nếp tốt, ngoan ngoãn, khỏe mạnh. 3.2. Khó khăn Một số trẻ hiếu động, thường chỉ thích chạy nhảy vận động chứ chưa chú ý vào các hoạt động quan sát, thí nghiệm, trải nghiệm. Ngoài ra, một số trẻ còn thụ động, chưa có sự tìm tòi, khám phá xung quanh. Một số trẻ còn nhút nhát, chưa mạnh dạn tự tin. Các đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên của giáo viên còn ít, tính bền, đẹp chưa cao, chưa hấp dẫn, chưa sáng tạo, còn mang tính thụ động. Việc thiết kế môi trường cho trẻ hoạt động còn mang tính trưng bày, áp đặt chưa phong phú, chưa thật sự chú trọng đến việc lấy trẻ làm trung tâm. Hoạt động vui chơi hàng ngày với nguyên vật liệu thiên nhiên của giáo viên còn chưa thật sự sáng tạo, chưa biết đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động vui chơi, chưa gây hứng thú cho trẻ, chưa mạnh dạn vận dụng các phương pháp mới một cách linh hoạt để dạy trẻ. Phần lớn phụ huynh bận rộn với công việc làm ăn nên ít có thời gian trò chuyện, chơi cùng trẻ, dẫn đến trẻ rất thích xem tivi hay sử dụng điện thoại di động để chơi. Phụ huynh chưa hiểu được giá trị, vai trò của hoạt động vui chơi cho trẻ. Phụ huynh đa phần chỉ quan tâm đến việc dạy kiến thức cho trẻ mà chưa chú 5 trọng đến việc hướng dẫn trẻ chơi như thế nào, được thực hành, trải nghiệm các kỹ năng ra sao. Từ những thực trạng trên tôi đã khảo sát chất lượng trẻ đầu năm học với kết quả như sau: 3.3. Khảo sát trẻ Tổng Nội dung khảo sát Trẻ đạt Tỷ lệ % số trẻ - Kỹ năng quan sát, chú ý của trẻ 27 10 37,0% - Kỹ năng phối hợp, chia sẻ, hợp tác của trẻ 27 9 33,3% - Mức độ hứng thú của trẻ 27 10 37,0% - Kỹ năng chơi của trẻ 27 11 40,7% - Trẻ hạn chế xem tivi, điện thoại di động 27 8 29,6% Qua đánh giá thực trạng và kết quả trên, tôi thấy kết quả đánh giá của lớp mình chưa đạt theo đúng mục tiêu đánh giá cuối năm trong lĩnh vực phát triển tình cảm và kỹ năng xã hội. Với kết quả đầu năm được đánh giá chưa đạt 50%. Tôi tập trung nghiên cứu, tìm tòi và áp dụng “ Một số biện pháp giúp trẻ tích cực tham gia các hoạt động vui chơi hàng ngày với nguyên vật liệu thiên nhiên hạn chế xem tivi và điện thoại di động” như sau: 4. Các biện pháp thực hiện 4.1. Biện pháp 1: Tự học hỏi bồi dưỡng nâng cao kỹ năng giúp trẻ tích cực tham gia các hoạt động vui chơi hàng ngày. Để dạy học trẻ mầm non thì tôi cần phải linh hoạt ứng dụng nhiều phương pháp giảng dạy khác nhau, tuyệt đối không được cứng nhắc theo một phương pháp nào cố định bởi mỗi trẻ cũng có những cách nhìn nhận và cách tiếp nhận thông tin, kiến thức khác nhau. Vì vậy tôi không ngừng nâng cấp, nghiên cứu và ứng dụng các phương pháp để tiết dạy của mình ngày một tốt hơn. Đồng thời tôi cũng thường xuyên học hỏi kinh nghiệm đứng lớp của các đồng nghiệp trong và ngoài trường; thường xuyên trao đổi với giáo viên trong khối, trong trường về tình hình của trẻ, giúp tôi tìm tòi ra những biện pháp tâm 6 lý kích thích cho trẻ hoạt động tích cực khi tham gia hoạt động vui chơi. Bên cạnh đó tôi luôn tham gia các lớp do phòng tổ chức tập huấn bồi dưỡng về các phương pháp đổi mới về chuyên môn để nâng cao chất lượng giảng dạy cho bản thân. 4.2. Biện pháp 2: Sưu tầm, chọn lựa nguyên vật liệu thiên nhiên cho trẻ phù hợp. Việc sưu tầm nguyên vật liệu thiên nhiên giáo viên đã đưa ra được những tiêu chí chọn lựa để phù hợp với hoạt động vui chơi của trẻ. Sau đó đổi mới trong việc sắp xếp, bố trí các nguyên vật liệu đó để phát huy hiệu quả sử dụng và cải tiến trong việc tận dụng các nguồn lực để cùng giáo viên sưu tầm nguyên vật liệu thiên nhiên. Đặc biệt việc sưu tầm, lựa chọn các nguyên vật liệu thiên nhiên phù hợp tạo cho trẻ thoải mái, thích thú và tích cực tham gia các hoạt động vui chơi. Phương pháp thực hiện: Giáo viên không nên chọn lựa sưu tầm nguyên vật liệu thiên nhiên theo ý thích, hoặc lấy để cho đủ về số lượng mà còn phải đưa ra 04 tiêu chí chọn và sưu tầm nguyên vật liệu thiên nhiên để trẻ tích cực tham gia vui chơi với những vật liệu thiên nhiên, tôi đã lựa chọn như sau: + Đảm bảo tính sư phạm: Nguyên vật liệu đó khi đưa vào các hoạt động giáo dục phải có tác dụng hình thành, củng cố các khái niệm, khám phá khoa học, hấp dẫn, kích thích trí tò mò của trẻ; trẻ có thể thao tác với nguyên vật liệu đó trong nhiều trò chơi. + Đảm bảo tính phù hợp, an toàn: Đó là tiêu chí phải chọn lựa thật kĩ và đảm bảo phải có màu sắc, kích thước phù hợp, an toàn, không độc hại, không nguy hiểm. Cần vệ sinh các sản phẩm trước khi đưa vào các hoạt động giáo dục. + Đảm bảo tính phổ biến: Nguyên liệu dễ tìm, sẵn có tại địa phương và có thể sử dụng vào nhiều nội dung giáo dục khác nhau. + Đảm bảo tính sáng tạo: Từ một loại vật liệu có thể tạo hình thành nhiều đồ chơi hoặc sử dụng cho nhiều hoạt động khác nhau; kích thích trẻ có ý tưởng mới trong khai thác, sử dụng Sau khi đã thực hiện tốt khâu lựa chọn và sưu tầm thì việc sắp xếp bố 7 trí cũng rất quan trọng, vì ở giải pháp trước khi thực hiện giáo viên thường không chú trọng mà chỉ mang về lớp đặt vào một chỗ nên chưa kích thích được sự thu hút tò mò của trẻ. Vì thế tôi đã tạo ra một góc học liệu bao gồm có các rổ, lọ đựng các nguyên vật liệu thiên nhiên rất phong phú. Các nguyên liệu được để vào trong hộp, trong rổ và được gắn tên, có kí hiệu riêng, luôn để trong trạng thái mở để trẻ dễ lấy, dễ cất khi chơi với các nguyên vật liệu cũng như khi sưu tầm được. Một số nguyên vật liệu được sắp xếp, bài trí đẹp mắt, sắp xếp gọn gàng để hàng ngày học sinh đến xem và khám phá trong đó có gì? Cô sẽ khơi gợi những hoạt động sẽ dùng đến và trẻ sẽ biết cách sử dụng nó cho các hoạt động giáo dục. 8 Ảnh: Kho học liệu của lớp Để thêm phong phú nguyên vật liệu thiên nhiên trong hoạt động vui chơi của trẻ tôi huy động những nguồn lực như học sinh và phụ huynh để cùng giáo viên sưu tầm. Tôi cũng phải định hướng trước một số nguyên vật liệu cần thiết, tiếp theo phải phối hợp chặt chẽ với phụ huynh để biết trước những nguyên vật liệu nào mà trẻ có thể sưu tầm được. Trên cơ sở đó, giáo viên sẽ giao nhiệm vụ và hướng dẫn cho trẻ cách sưu tầm, thu nhặt, và bảo quản các các nguyên vật liệu. Tùy vào từng nhiệm vụ và điều kiện cụ thể của trẻ mà quy định thời gian thực hiện ngắn hay dài. Đối với những trẻ đã lớn nên khuyến khích để trẻ tham gia vào quá trình vệ sinh nguyên vật liệu với cha mẹ tại nhà cũng làm trẻ hứng thú, đây cũng chính là khởi đầu cho mọi sự sáng tạo sau này. 4.3. Biện pháp 3: Phát triển môi trường tâm lý xã hội trong tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ ở trường mầm non. Giáo viên phải tạo cho trẻ không khí ấm áp, thoải mái, an toàn. Đứa trẻ nào cũng cảm thấy cô giáo yêu thương và đối xử công bằng với mình. 9 Tạo tâm lý tin tưởng, mong muốn được chia sẻ, gần gũi, lắng nghe của trẻ, chia sẻ cảm xúc, kinh nghiệm, chia sẻ ý kiến, khuyến khích trẻ bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ và tự tin trước đám đông đề trẻ phát huy được khả năng riêng của mình và hình thành ở trẻ ý thức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm với bản thân, với những người xung quanh. Phải kiên nhẫn với trẻ, tránh căng thẳng trong quá trình luyện tập, tôn trọng sự khác biệt, tôn trọng ý kiến cá nhân của trẻ, tạo cơ hội cho trẻ tự phục vụ và giúp đỡ lẫn nhau. Không cần can thiệp quá nhiều vào trò chơi của trẻ, nếu không cần thiết. Một sự cân bằng giữa hành động tự do và hành động có mục đích. Không đe dọa, chỉ trích, la mắng, đánh đập trẻ. Hình ảnh cô chơi cùng trẻ 4.4. Biện pháp 4: Đổi mới trong việc xây dựng kế hoạch các hoạt động giáo dục có sử dụng hiệu quả các nguyên vật liệu thiên nhiên. Nếu như trước đây khi chưa thực hiện giải pháp này chúng tôi thường lên kế hoạch và chỉ bám vào mục tiêu chương trình sau đó lựa chọn nội dung và các hoạt động mà không khảo sát, bám vào những nguồn lực sẵn có của địa phương, xung quanh trẻ để đưa vào các hoạt động. Nên chúng tôi đổi mới trong khâu xây dựng kế 10 hoạch khác với trước khi thực hiện ở các khâu, các bước xây dựng kế hoạch trong việc lựa chọn, sử dụng các nguyên vật liệu vào các hoạt động giáo dục. Để sử dụng có hiệu quả các nguyên vật liệu thiên nhiên vào các hoạt động vui chơi hàng ngày tôi thực hiện theo các bước như sau: Bước 1: Khảo sát trẻ và khảo sát các nguồn lực về nguyên vật liệu sẵn có của địa phương để xem có những gì và từ đó ta có thể làm được gì với những nguyên vật liệu đó, nó sẽ thực hiện tốt cho mục tiêu nào và ta có thể đưa vào hoạt động nào? Trẻ đã làm được gì với nguyên vật liệu đó hoặc làm được như thế nào? Xác định được như vậy chúng tôi sẽ cụ thể hóa sau đó sẽ đưa vào với mục tiêu và hoạt động mình cần thực hiện khác với trước đây là giáo viên chọn lựa mục tiêu sau đó đưa ra nội dung rồi mới chọn hoạt động và thiết kế, nên sẽ không có nhiều hoạt động phong phú có sử dụng những nguyên vật liệu thiên nhiên vào các hoạt động. Bước 2: Xây dựng, kế hoạch. Chọn lựa, khai thác nhiều nội dung cho trẻ hoạt động, để trẻ được làm quen, khám phá, đưa ra ý tưởng trong hoạt động. Bước 3: Đánh giá kế hoạch, điều chỉnh kế hoạch. Sau khi thực hiện các hoạt động giáo viên cần theo dõi để rút kinh nghiệm đánh giá kế hoạch, để kịp thời điều chỉnh xem cần phải thay đổi ở khâu nào để hoạt động được hiệu quả hơn vào các tiết sau. 4.5. Biện pháp 5: Sử dụng các nguyên vật liệu thiên nhiên vào hoạt động trong ngày. Trong giải pháp này để tăng hiệu quả khi sử dụng các nguyên vật liệu thiên nhiên vào trong các hoạt động thì tôi cải tiến các khâu: Việc đầu tiên cho trẻ làm quen, học với từng loại nguyên vật liệu, sau đó triển khai thực hiện ở tất cả các hoạt động, đổi mới trong hình thức tổ chức dạy học với nguyên vật liệu. Chú trọng đến mục tiêu của hoạt động, trẻ hứng thú, quan sát khi thực hiện ở các giờ học trước để đưa ra mục tiêu phù hợp cho các hoạt động sau. Khi thực hiện sẽ áp dụng phương pháp dạy học theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, để trẻ tự chọn nguyên vật liệu mình thích nhằm phát huy tính sáng tạo của trẻ, không gò 11 bó, ép buộc trẻ nên việc sử dụng các nguyên vật liệu vào hoạt động của tôi rất phong phú, lôi cuốn trẻ. Sau khi đã sưu tầm được các nguyên vật liệu cần thiết và phân loại việc đầu tiên tôi cho trẻ làm quen và khám phá với các nguyên vật liệu này bằng cách cho trẻ nhìn, gọi tên, cảm nhận,... để giúp trẻ tìm hiểu về đặc điểm, cấu tạo, hình dáng, chất liệu của chúng. Đây là khâu quan trọng nếu như trước kia giáo viên thường xem nhẹ, nghĩ là trẻ đã quá quen thuộc mà bỏ qua, chỉ cần vào tiết học yêu cầu trẻ thưc hiện thì trẻ sẽ không biết được nó có đặc điểm thế nào và làm như thế nào với nó. VD: Khi cho trẻ làm quen với rơm sau khi đã được chuốt sạch sẽ, an toàn chúng tôi cho trẻ quan sát, nói lên đặc điểm của cọng rơm về màu sắc, trơn, dài,...xù sì... sau đó cho trẻ nói lên cảm nhận của mình. Có thể cô gợi ý và cho trẻ xem một số sản phẩm và cho trẻ nói lên xem từ những cọng rơm này có thể làm được gì? Cuối cùng giáo viên nói những hoạt động có thể dùng với những cọng rơm như: Xếp mái nhà, làm đống rơm, đường đi...trong hoạt động tạo hình; dùng để làm que tính để đếm, xếp hình, đo... trong hoạt động học toán; ... Hình ảnh trẻ chơi với rơm Ngoài ra tôi còn cho trẻ chơi với nguyên vật liệu khác: sỏi, đá, cát, lá cây, vỏ hến, ngao,... tôi cũng giúp trẻ được khám phá, trải nghiệm và nói lên ý tưởng 12 của mình khi chơi với các nguyên vật liệu này và cho trẻ quan sát các sản phẩm do tôi sưu tầm và tạo ra để khơi gợi cho trẻ: Bức tranh tạo hình về biển được tạo ra từ những chiếc lá cây, bức tranh tạo hình thành gia đình sỏi, bức tranh các con vật nghộ nghĩnh được tạo ra từ sỏi, đá và rất nhiều các con vật được tạo ra từ các loại lá cây ...hoặc cách sắp xếp theo nguyên tắc,...Khi được khám phá, trải nghiệm với các nguyên vật liệu tự nhiên và các tác phẩm nghệ thuật do cô cung cấp, sẽ kích thích ở trẻ ý tưởng sáng tạo và mong muốn làm ra được nhiều sản phẩm khác nhau từ các nguyên vật liệu thiên nhiên. Khi trẻ đã hứng thú, say mê, thích hoạt động với các nguyên vật liệu tự nhiên sẽ hiệu quả hơn trong các hoạt động giáo dục khác. Hình ảnh tạo bức tranh từ lá cây Sau đó tôi thiết kế các hoạt động có sử dụng nguyên vật liệu thiên nhiên sao cho tận dụng tối đa các nguồn nguyên vật liệu. Đầu tiên tôi làm tốt khâu thiết kế các hoạt động, chú ý đến mục tiêu của hoạt động, chú trọng dự kiến các nguồn nguyên vật liệu sẵn có. Nếu như trước đây giáo viên khi thiết kế thường chỉ chuẩn bị một loại nguyên vật liệu theo định hướng của giáo viên nhưng ở giải pháp mới tôi không chuẩn bị mà chỉ nêu nội dung cho trẻ tự chọn hoặc có thể định hướng cho trẻ tự chọn học liệu ở góc học liệu phù hợp với trẻ. VD1: Khi dạy hoạt động dạy học trong lĩnh vực phát triển nhận thức: Dạy trẻ Quy tắc sắp xếp hoặc tách, gộp các nhóm cô nói cách thực hiện sau đó để trẻ 13 tự đến lấy đồ dùng để thực hiện theo ý thích. Hoặc trong lĩnh vực Phát triển thẩm mỹ: Cô cho trẻ lấy lá cây hoặc các nguyên vật liệu khác xếp theo ý thích,... Hình ảnh trẻ trang trí khuôn mặt bằng lá cây Trong hoạt động dạy học để trẻ hứng thú với việc sử dụng các nguyên vật liệu vào trong hoạt động, chúng tôi cho trẻ được trải nghiệm khám phá nhiều với các nguyên vật liệu tự nhiên, cô chỉ định hướng đưa ra cách làm sau để cho trẻ tự thực hiện cô quan sát, hướng dẫn trẻ thực hiện. Hình ảnh trẻ được chơi với nhiều nguyên vật liệu khác nhau 14 Là giáo viên trực tiếp thực hiện việc tổ chức chơi ngoài trời cho trẻ. Tôi phải hiểu và nắm bắt được tâm lý của một đứa trẻ, nắm vững những kiến thức lứa tuổi mà mình cung cấp. Vì vậy ở độ tuổi này, việc sắp xếp cho trẻ hoạt động quan sát, tìm hiểu kiến thức tự nhiên, xã hội sẽ giúp trẻ đạt hiệu quả cao. Chơi ngoài trời là cách đánh thức trí tò mò, khám phá của trẻ. Nội dung quan sát thường căn cứ vào khả năng của từng trẻ để nâng cao hay hạ thấp tiêu chuẩn trong mỗi dịp quan sát. + Ví dụ: Chơi với nước: Trẻ được quan sát nhận biết về nước sau đó được trải nghiệm các hoạt động chơi với nước như nước hòa tan, nước bốc hơi, nước chảy, chơi đong nước, làm bè nổi, làm thuyền.. Hình ảnh trẻ chơi với nước làm bè nổi 4.6. Biện pháp 6: Phối hợp với phụ huynh Việc phối hợp giữa nhà trường và gia đình là việc làm hết sức quan trọng đối với việc nuôi dưỡng chăm sóc giáo dục trẻ là cùng chung một mục đích, tạo sự đồng tâm thúc đẩy sự phát triển nhân cách của trẻ cũng như đào tạo thế hệ trẻ trở thành những người công dân hữu ích cho đất nước. Vì thế mà bản thân tôi luôn ý thức được rằng cần phải tuyên truyền sâu rộng cho các bậc phụ huynh trong buổi họp phụ huynh học sinh đầu năm tôi đã hướng dẫn cha mẹ làm đồ chơi cho trẻ chơi với các nguyên vật liệu thiên nhiên có sẵn trong gia đình để tránh cho trẻ xem nhiều ti vi, điện thoại di động. Phụ huynh luôn dành thời gian 15 quan tâm đến trẻ và chơi cùng với trẻ. Thiết lập mối quan hệ chặt chẽ với cha mẹ trẻ, kịp thời phối hợp tạo sự thống nhất trong công tác nuôi dưỡng, chăm sóc giáo dục trẻ. Thu hút và mở rộng sự tham gia của cha mẹ trẻ vào quá trình giáo dục, tổ chức cho cha mẹ trẻ thăm hỏi định kỳ để chăm sóc, giáo dục trẻ trên lớp. Tôi hướng dẫn cho phụ huynh hoặc sưu tầm các video gửi qua zalo, facbook của nhóm lớp để các bậc phụ huynh lựa chọn các nguyên vật liệu mà trong gia đình sẵn có như hạt hồng xiêm, đỗ đỏ, hạt bưởi, hạt lạc, cành cây, lá cây... thực hiện các bước chơi với các nguyên liệu liệu sẵn có. Ví dụ: Tôi đã cho trẻ sử dụng hạt bí tạo thành các bông hoa, với các vật liệu thiên nhiên là bìa cát - tông, hạt bí, đỗ xanh hoặc vỏ trấu, lá cây, keo dán. Bước 1: Phết keo xuống mặt bìa cát - tông, dùng vỏ trấu hoặc đỗ xanh xếp hình tròn để tạo thành nhị hoa. Bước 2: Các hạt bí xếp sát vào nhau thành hình tròn và xếp theo chiều kim đồng hồ, xếp tạo thành cánh hoa. Bước 3: Xếp lá cây khô tạo thành cành cây và lá hoa. Lưu ý: Phụ huynh nhắc trẻ không được cho các vật liệu chuẩn bị vào mũi, miệng. Trong quá trình làm không được ngậm các vật liệu. Khi làm xong cất các vật liệu còn thừa và phải rửa tay đúng cách bằng xà phòng hoặc dung dịch rửa tay sát khuẩn. Hình ảnh phụ huynh chơi cùng trẻ khi ở nhà 16 Ví dụ: Tôi cũng có thể quay một video ngắn làm con trâu từ lá bưởi hoặc lá mít, cách làm rất đơn giản, vật liệu dễ kiếm. + Bước 1: Gấp đôi lá bưởi, hoặc lá mít dọc theo gân lá dùng kéo cắt từ mép là đến gần thân lá để làm phần đầu con trâu. + Bước 2: Uốn cong phần còn lại của lá, lấy dây buộc lại để làm phần bụng con trâu, nếu đay thừa cắt đoạn dây thừa đi. + Bước 3: Để đầu con trâu cử động được dùng dây buộc vào cuống lá, phần dây còn lại luồn vào phần bụng con trâu. + Bước 4: Dùng bút lông vẽ 2 mắt cho con trâu. Bên cạnh đó tôi cũng thường xuyên trao đổi với phụ huynh của từng trẻ trực tiếp hay qua zalo cá nhân, hoặc trực tiếp thông tin bằng điện thoại, tin nhắn từ đó phụ huynh cũng đã trao đổi lại thông tin của trẻ để cô giáo được nắm bắt. Với cách làm này, gia đình cùng hỗ trợ với nhà trường giúp trẻ có những kỹ năng chơi khi ở nhà. Sau một thời gian thực hiện biện pháp trao đổi cởi mở với phụ huynh về quan điểm của mình về việc dạy hoạt động vui chơi cho trẻ, từ đó phụ huynh ngày càng tin tưởng, có ý thức và trách nhiệm cao hơn khi phối hợp cùng cô để dạy những hoạt động vui chơi từ vật liệu thiên nhiên phù hợp cho trẻ. Bên cạnh đó, thói quen lao động tự phục vụ ở trẻ tốt hơn. Không những thế ở trẻ còn hình thành những phẩm chất tốt như khả năng phối hợp hoạt động tốt với các thành viên trong gia đình, biết quan tâm chia sẻ với người thân. 5. Kết quả đạt được. Sau khi áp dụng các biện pháp trên vào thực tế, tôi đã thu kết quả như sau: 5.1. Với giáo viên: - Bản thân giáo viên có kinh nghiệm, kỹ năng tốt hơn, mạnh dạn, tự tin và chủ động hơn trong việc xây dựng kế hoạch cùng phụ huynh tổ chức các hoạt động vui chơi hàng ngày đảm bảo an toàn cho trẻ. - Giáo viên không phải bỏ tiền ra để chuẩn bị đồ dùng dạy học và nguyên vật liệu cho tiết học vì đặc thù phụ huynh kinh tế còn hạn chế nên không phải