Một số biện pháp rèn trẻ phát âm chính xác chữ l - N trong hoạt động làm quen chữ viết cho trẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi

BIỆN PHÁP Nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ I. Thông tin giáo viên dự thi 1. Họ và tên người dự thi: Nguyễn Thị Tuất 2. Chức vụ: Giáo viên 3. Đơn vị: Trường mầm non Quế Nham II.Tên biện pháp Tên biện pháp: “Một số biện pháp rèn trẻ phát âm chính xác chữ l - n trong hoạt động làm quen chữ viết cho trẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi” III. Nội dung 1. Thực trạng * Vấn đề cần giải quyết: Hoạt động làm quen với chữ cái đặc biệt việc rèn trẻ phát âm chính xác chữ cái tiếng Việt có ý nghĩa rất quan trọng trong việc phát triển toàn diện cho trẻ như: Thông qua làm quen chữ cái cung cấp thêm vốn từ về thế giới xung quanh, phát triển khả năng nghe, khả năng phát âm chuẩn tiếng việt. Bởi đặc điểm trẻ em lứa tuổi mầm non rất chóng nhớ mau quên. Những biện pháp trước đây của tôi thực hiện để cho trẻ nhận biết và sửa cách phát âm đúng chữ l, n hiệu quả còn thấp vẫn còn nhiều trẻ phát âm sai n thành l và l thành n. Để khắc phục những khó khăn trên tôi mạnh dạn chọn biện pháp “ Rèn trẻ phát âm chính xác chữ l - n trong hoạt động làm quen chữ viết cho trẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi” để nghiên cứu và dạy thử. * Thuận lợi: - Lớp tôi là lớp mẫu giáo 5- 6 tuổi nên trẻ có nền nếp thói quen tốt, có khả năng thực hành trải nghiệm. - Giáo viên nhiệt tình, có trách nhiệm, có tinh thần học hỏi bạn bè, đồng nghiệp, có năng lực sư phạm. - Bản thân tôi đã có nhiều năm giảng dạy lớp 5 tuổi, được tham gia các 2 lớp tập huấn bồi dưỡng chuyên môn do phòng giáo dục và trường tổ chức nên tôi cũng có một vốn kiến thức đủ để hướng dẫn cho trẻ làm quen chữ cái cũng như phát âm chuẩn chữ cái tiếng Việt. - Ban giám hiệu dự giờ, thăm lớp thường xuyên góp ý để giáo viên nâng cao chuyên môn. * Khó khăn - Sĩ số lớp đông, nhiều trẻ phát âm sai chữ l, n. - Phụ huynh chưa quan tâm kết hợp rèn trẻ. - Nguyên nhân phụ huynh đa số là công nhân đi làm từ sáng sớm đến tối mới về nên có ít thời gian chăm sóc giáo dục con. - Do ảnh hưởng của ngôn ngữ địa phương, một số phụ huynh nói ngọng nên trẻ bắt chước theo. - Biện pháp rèn trẻ làm quen các chữ cái của giáo viên còn hạn chế. TT Nội dung Kết quả khảo sát khi chưa có biện pháp khắc phục Số lượng Tỷ lệ % 1 Chữ l 20/36 56% 2 Chữ n 18/36 50% * Nguyên nhân Trước đây khi dạy trẻ nhận biết phát âm chữ cái tôi đã gặp nhiều khó khăn, nguyên nhân chính là do bộ máy phát âm của trẻ ở độ tuổi này chưa hoàn thiện nên trẻ hay phát âm sai đặc biệt là chữ l- n. Với những thuận lợi và khó khăn trên, tôi luôn trăn trở tìm mọi biện pháp để rèn trẻ phát âm chính xác chữ l- n một cách tốt nhất. 3. Các biện pháp thực hiện: * Biện pháp 1: Dạy trẻ nhận biết và phát âm chính xác chữ l - n thông qua hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái. Với hoạt động “Làm quen với chữ cái l - n”, tôi chuẩn bị rất kỹ và xác định đây là hoạt động chính giúp trẻ nhận thức đúng về cách phát âm. Tôi hướng dẫn luyện cách phát âm cho trẻ như sau: Trong quá trình tiến hành dạy trẻ ngoài việc phát âm mẫu to, rõ âm thật chuẩn của cô để trẻ nghe rõ và phát âm theo tôi rất chú trọng dạy trẻ cách phát âm khó, đồng thời nêu rõ cách phát âm chữ l, n cho trẻ hiểu. Khi phát âm chữ l: Cong đầu lưỡi hai môi hở để hơi thoát ra và phát âm lờ. Khi phát âm chữ n: Giữ lưỡi sát hàm trên và phát âm nờ. Tôi mời những trẻ phát âm chuẩn phát âm trước, tiếp theo gọi các trẻ khác. Khi cho trẻ phát âm, tôi quan sát cách phát âm của trẻ, nghe trẻ phát âm nhận ra sự sai lệch giữa cách phát âm của trẻ và cách phát âm mẫu của cô, tôi hướng trẻ quan sát miệng cô khi phát âm để trẻ bắt chước, lắng nghe trẻ phát âm và sửa sai cho trẻ. 3 Khi trẻ đã sửa được tôi cho trẻ đó phát âm lại nhiều lần để sửa khắc sâu hơn kỹ năng phát âm chuẩn cho trẻ. Cô chỉ nêu và phát âm thì trẻ chưa thể hình dung được mà tôi cho trẻ luyện phát âm nhiều lần từng chữ cái với nhiều cách khác nhau. Trước tiên tôi cho trẻ cùng phát âm đồng thanh vài lần, sau đó gọi cá nhân trẻ phát âm. Để dễ theo dõi cách phát âm và kịp thời sửa ngay cho trẻ tôi đứng đối diện với trẻ yêu cầu trẻ nhìn khuôn miệng và nghe tôi phát âm sau đó phát âm lại nhiều lần + Đối với một số trường hợp học sinh phát âm sai cá biệt. Ví dụ những cháu hay phát âm sai: Cháu Dũng, Đăng, Thuần, được cô quan tâm thường xuyên, cô phát âm trước, trẻ phát âm sau, phát âm nhiều lần cô sửa cho trẻ nhớ. Những trường hợp cá biệt nên tôi chọn phương pháp dạy học cá nhân. Khi hướng dẫn trẻ phát âm tôi đến tận chỗ trẻ phát âm mẫu thật chậm và hướng dẫn cách phát âm, đồng thời tôi nhắc trẻ chú ý nghe và quan sát khẩu hình phát âm của cô rồi tôi luyện cho trẻ đó phát âm nhiều lần. Đối với trẻ cá biệt ngoài giờ học trên lớp tôi luôn chú ý đến trẻ, tận dụng mọi cơ hội thời gian trong ngày để rèn phát âm cho trẻ mọi lúc mọi nơi, cho trẻ phát âm chữ cùng bạn phát âm chuẩn; tôi tạo cơ hội khi có bạn trong lớp mặc quần áo có chữ cho trẻ tìm chữ trên quần áo của bạn và phát âm, tạo cơ hội cho trẻ tìm phát âm chữ cái môi trường xung quanh lớp học....tôi quan sát và sửa sai ngay cho trẻ. Tôi chú trọng rèn phát âm tới từng cá nhân, có một số trẻ phát âm đúng ngay, song còn một số trẻ phát âm sai tôi tiếp tục rèn luyện cho trẻ. Để trẻ phát âm một cách tự nhiên, phát âm chữ nhiều lần không thấy chán nản và mệt mỏi tôi tổ chức cho trẻ tham gia các trò chơi hoạt động. * Biện pháp 2: Sử dụng trò chơi để rèn phát âm chính xác chữ l-n. - Việc sử dụng trò chơi sẽ thu hút trẻ tham gia hoạt động hứng thú hơn, qua các trò chơi trẻ vừa được chơi vừa sửa được cách phát âm đúng cho trẻ một cách nhẹ nhàng hiệu quả. - Trò chơi 1: Ai đúng hơn Ví dụ: Cho trẻ đọc bài đồng dao có nhiều chữ l, n, chọn đúng chữ cái để phát âm nhiều lần: Lúa ngô là cô đậu nành Đậu nành là anh dưa chuột Dưa chuột là ruột dưa gang Dưa gang là nàng dưa hấu Dưa hấu là cậu lúa ngô Lúa ngô là cô đậu nành. Với trò chơi này trẻ vừa nhận biết và phát âm đúng chữ l - n, đồng thời phát âm chuẩn các từ có chứa chữ cái l – n trong bài thơ, ca dao đồng dao. Cô quan sát sửa sai cách phát âm nhiều lần cho trẻ. Ví dụ: Trò chơi 2: Vòng quay kỳ diệu - Cô chuẩn bị các chữ l và n ở vòng quay trên máy tính cho trẻ chơi nhận biết phát âm chữ l, n. 4 - Cách chơi: Trẻ quan sát trên vòng quay có các ô chữ, cô kích chuột vòng quay sẽ quay khi vòng quay dừng lại mũi tên chỉ vào ô chữ nào thì trẻ sẽ phát âm chữ cái đó. Cô sửa sai khi trẻ phát âm sai. (Video trò chơi) Ví dụ: Trò chơi 3: Nhảy vòng đọc chữ - Tôi chuẩn bị các vòng tròn và chữ cái. - Cách chơi: Cô xếp các vòng tròn, mỗi vòng tròn cô dán một chữ n hoặc l. Khi trẻ nhảy sẽ phát âm chữ cái ở từng ô. Cô quan sát trẻ phát âm chữ và sửa sai cho trẻ. Ví dụ: Trò chơi 4: Bước chân kỳ lạ. Tôi làm những bước chân dán trên sàn nhà, trong bước chân có chữ l và n cho trẻ chơi bước chân vào ô có chữ nào phát âm chữ đó, khi bước phải phát âm đúng chữ cái mới được đi tiếp phát âm sai quay trở lại. Qua trò chơi trẻ rất cẩn thận để phát âm đúng chữ l, n. Qua các trò chơi như vậy tôi thấy trẻ học rất vui vừa mang lại sự hứng thú thoải mái cho trẻ khi tham gia vào các hoạt động vừa đem lại hiệu quả cao trong cách rèn phát âm chuẩn chữ cái l – n cho trẻ. * Biện pháp 3: Rèn trẻ phát âm chính xác chữ l – n qua các hoạt động và mọi lúc mọi nơi. - Ở hoạt động giáo dục âm nhạc: Tôi lựa chọn các bài hát có nhiều chữ l, n để trẻ hát. Tôi không chỉ dạy trẻ hát đúng nhạc rõ lời mà rất chú ý dạy trẻ hát chuẩn các từ. Khi trẻ hát, có những lúc tôi cho trẻ hát không có nhạc đệm để sửa cao độ, trường độ của bài hát, đồng thời sửa lỗi phát âm cho trẻ, đặc biệt với những bài hát có nhiều câu, từ có chữ l, n. Ví dụ: Bài “ Thật là hay” có câu: “li lí li, lí lì li ” khi trẻ hát ngọng tôi chú ý sửa từng câu cho trẻ. Cô hát trước rõ ràng, hát chậm trẻ hát theo sửa đi sửa lại nhiều lần, khuyến khích động viên khi trẻ hát đúng. Tương tự với các bài hát khác cũng vậy. Bài “Vườn trường mùa thu” câu: “là la la, lá la la ”. Bài “Mùa xuân đến rồi” có câu: “Sáng hôm nay trời đã nắng lên rồi” Bài “Bác đưa thư vui tính” có đoạn “ cầm lá thư, nói cảm ơn này em bé ngoan cầm ngay lá thư ”. - Ở hoạt động phát triển vận động: -Tôi chuẩn bị các ô bật và dán chữ l, n trong mỗi ô. Trẻ bật vào các ô và phát âm chữ cái. Tôi sửa cách phát âm cho trẻ khi trẻ phát âm sai ở bài tập bật nhảy: bật qua 4 – 5 vòng, bật tách khép chân tôi dán chữ vào các ô để trẻ vừa bật nhảy vừa kết hợp phát âm chữ. Ngoài ra tôi còn tập trung nhiều cơ hội sửa lỗi phát âm chữ l- n cho trẻ vào các hoạt động khác như: hoạt động tạo hình, hoạt động KPKH, làm quen với toán... Tuy nhiên để sửa “ngọng” cho trẻ không chỉ chú ý đến hoạt động học tập khác trong ngày, trẻ luôn cần có sự quan tâm của cô. - Hoạt động ngoài trời và hoạt động góc: 5 Trong hoạt động ngoài trời khi quan sát những sự vật hiện tượng xung quanh. Tôi tạo cơ hội cho trẻ nói những câu nói có chữ l, n và sử dụng ngôn ngữ để trả lời câu hỏi: VD: cái lá này màu nâu, hoặc nụ hoa này chưa nở ) trẻ nói những nhận xét và cảm nhận của mình. Thông qua sự bộc lộ ngôn ngữ này tôi sửa ngay cho trẻ nếu trẻ nói chưa đúng. Tôi còn tạo cơ hội cho trẻ đi dạo chơi đọc các từ và phát âm chữ l, n trên các tên cây, đồ chơi ngoài trời. Cô quan sát sửa sai cho trẻ. Góc sách truyện VD góc vận động: Cho trẻ nhiều nguyên vật liệu để xếp chữ, ghép chữ, in đồ chữ cái, nặn chữ, viết chữ... cô quan sát sửa sai cách phát âm cho trẻ. - Ở mọi lúc mọi nơi: Càng gần gũi với trẻ thì việc luyện phát âm cho trẻ càng thuận lợi hơn, ngay trong giờ đón trẻ hay trả trẻ tôi thường xuyên cho trẻ ôn các chữ cái dã học tổ chức chơi trò chơi dân gian có lời như: Nhảy lò cò, nu na nu nống, thả đỉa ba ba, trò chơi với đôi bàn tay trong thời gian ngắn giữa các hoạt động tôi thường dạy trẻ đọc một số bài ca dao, đồng giao hoặc một số bài thơ do tôi sưu tầm và sáng tác có chữ l- n. * Biện pháp 4: Trao đổi để phụ huynh tự sửa ngọng khi phát âm chữ l- n cho mình và cho trẻ. Gia đình có vai trò hết sức quan trọng, bởi “ Gia đình là môi trường quan trọng hình thành và giáo dục nhân cách cho trẻ”. Tôi đã trực tiếp trao đổi với những phụ huynh phát âm chữ l, n chưa chuẩn, giải thích cho phụ huynh hiểu chính lời nói của người thân trong gia đình là môi trường giáo dục trẻ khi ở nhà để phụ huynh nắm bắt được, từ đó tạo điều kiện rèn luyện phát âm cho trẻ khi ở nhà. Ngoài ra tôi còn gửi video hướng dẫn phát âm chuẩn chữ l, n vào nhóm zalo của lớp, hướng dẫn con phát âm chữ to trên sách báo, ti vi.. để phụ huynh tham khảo rèn luyện phát âm ở nhà. Với một số trẻ cá biệt về phát âm, tôi gặp trực tiếp phụ huynh trao đổi và động viên họ hãy trò chuyện với con nhiều hơn, hãy chọn mua những quyển truyện tranh trong có lời đối thoại nhiều chữ l - n và dành thời gian đọc, kể cho trẻ nghe, dạy trẻ kể lại chuyện. Như vậy việc phối hợp giữa gia đình và nhà trường đều tạo môi trường phát âm chuẩn mực giúp trẻ ngấm dần một cách tự nhiên khi phát âm đúng chữ l- n. 3. Kết quả Qua một thời gian áp dụng biện pháp phối hợp giữa gia đình và nhà trường tạo môi trường phát âm chuẩn mực đã giúp trẻ ngấm dần một cách tự nhiên khi phát âm đúng chữ l- n và nhiều phụ huynh đã hiểu rõ hơn về vai trò của việc phát 6 triển ngôn ngữ của trẻ từ đó các bậc phụ huynh đã phối kết hợp chặt chẽ với cô giáo trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ nhờ đó mà vốn từ của trẻ được tăng lên rõ rệt, khả năng phát âm, cách diễn đạt của trẻ ngày càng tốt. - Thông qua hoạt động góc trẻ được chơi và giao lưu với các bạn giúp trẻ phát triển vốn từ. - Trẻ rất thích tham gia tất cả các hoạt động trong chương trình giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, 100 % trẻ được đánh giá xếp loại đạt ở tất cả các lĩnh vực, và đặc biệt trẻ rất hứng thú tham gia các hoạt động phát triển ngôn ngữ.. - Trẻ có tiến bộ rõ rệt, tự tin trong giao tiếp trong các hoạt động, phát âm rõ ràng, mạch lạc, không nói ngọng. Nội dung Kết quả khi chưa sử Kết quả khi sử dụng So sánh dụng biện pháp mới biện pháp mới Chữ l 56% 94,4% Tăng 38,4% Chữ n 50% 92% Tăng 40% * Đối với học sinh - Trẻ hứng thú say mê hoạt động làm quen chữ viết. - Trẻ được trải nghiệm thực tế qua nhiều hoạt động làm quen chữ cái dưới nhiều hình thức khác nhau, đa dạng phong phú về hoạt động. - Trẻ có ý thức tự học, tự rèn trong sửa lỗi phát âm cho mình. * Đối với giáo viên - Tự tin có nhiều sáng tạo hơn khi dạy trẻ trong các hoạt động làm quen chữ cái, tạo nhiều cơ hội cho trẻ tham gia vào hoạt động, khuyến khích động viên trẻ ở mọi lúc mọi nơi, chú ý đến đặc điểm cá nhân - Áp dụng nhiều phương pháp giáo dục gắn thực hành, thi đua luyện tập trong dạy học để rèn phát âm cho trẻ. * Ứng dụng: 7 - Biện pháp rèn phát âm chính xác chữ l, n cho trẻ được BGH nhà trường đánh giá phù hợp có hiệu quả. Được áp dụng tại lớp 5-6 tuổi của trường MN Quế Nham. * Lợi ích kinh tế: - Áp dụng biện pháp không phải tốn kém về kinh phí, tận dụng được khoảng thời gian lồng ghép qua các hoạt động trong ngày của trẻ. * Lợi ích xã hội: - Trẻ mạnh dạn, tự tin khi giao tiếp với mọi người xung quanh, thích được chơi và tham gia các hoạt động ở lớp. - Làm cho môi trường ngôn ngữ nói chính xác giảm tải nói ngọng trong xã hội. Trên đây là “Một số biện pháp rèn trẻ phát âm chính xác chữ l - n trong hoạt động làm quen chữ viết cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi" mà tôi đã áp dụng tại nhóm mình phụ trách đã mang lại kết quả ban đầu. Tôi rất mong được sự góp ý của ban giám khảo để đạt hiệu quả cao hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Quế Nham ngày 7 tháng 10 năm 2021 Xác nhận của cơ quan đơn vị Người thực hiện Nguyễn Thị Tuất