Nâng cao chất lượng hoạt động nghe nhạc, nghe hát cho trẻ lớp 5-6 tuổi A2 trường mầm non Lan Giới, năm học 2020-2021

PHẦN A. ĐẶT VẤN ĐỀ Hoạt động nghe nhạc, nghe hát trong trường mầm non nhằm phát triển khả năng nghe, tạo cho trẻ được những ấn tượng đẹp về những hình ảnh âm nhạc có trong tác phẩm. Trẻ biết theo dõi sự phát triển của bản nhạc, biểu lộ thái độ khi nghe. Đồng thời mở rộng vốn hiểu biết về âm nhạc cho trẻ, biết hưởng ứng cảm xúc khi nghe. Tuy nhiên trong thực tế, khi tổ chức các hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ nói chung và giáo dục âm nhạc cho trẻ 5-6 tuổi nói riêng, giáo viên thường trú trọng nhiều đến hoạt động: Dạy hát, vận động, mà chưa trú trọng nhiều đến hoạt động nghe nhạc, nghe hát cho trẻ. Hơn thế nữa để tổ chức một hoạt động nghe nhạc nghe hát là hoạt động chủ đạo thì lại hoạt động khó và khiến không ít giáo viên còn lúng túng khi triển khai nội dung này. Nên chất lượng của động nghe nhạc, nghe hát là chưa cao. Trẻ chưa hứng thú tham gia, và khả năng, kĩ năng cảm nhận âm nhạc của trẻ chưa đạt. Nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động nghe nhạc, nghe hát với sự phát triển toàn diện của trẻ, tôi đã mạnh dạn nghiên cứu để tìm ra biện pháp “Nâng cao chất lượng hoạt động nghe nhạc, nghe hát cho trẻ lớp 5-6 tuổi A2 trường mầm non Lan Giới, năm học 2020-2021. PHẦN B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Thực trạng. 1.1. Ưu điểm: Giáo viên có khả năng, năng khiếu về âm nhạc. Nắm được phương pháp tổ cức các hoạt động âm nhạc. Giáo viên có khả năng sử dụng đàn Ooc gan và sử dụng, ứng dụng công nghệ thông tin vào trong công tác giảng dạy. Trẻ ngoan, có nề nếp, thích được tham gia vào hoạt động âm nhạc. Phụ huynh quan tâm phối hợp với giáo viên về các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ. * Bên cạnh những ưu điểm thì còn có những tồn tại và hạn chế sau: 1.2. Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân. 1.2.1. Giáo viên. Khả năng thể hiện diễn xuất (Như múa, thể hiện cử chỉ, nét mặt, điệu bộ) đôi khi còn chưa phù hợp ở một số bài hát, bản nhạc. Chưa linh hoạt sáng tạo trong hình thức tổ chức. * Nguyên nhân: Do bản thân giáo viên chưa dành thời gian nghiên cứu, tập luyện hát, diễn xuất các bài hát hay bản nhạc trước khi tổ chức hoạt động nghe nhạc, nghe hát cho trẻ. Do giáo viên tổ chức hoạt động nghe nhạc, nghe hát cho trẻ còn đơn điệu và còn hay lặp lại theo hình thức cũ ở các lần dạy trẻ. 1.2.2. Trẻ em: Một số trẻ chưa hứng thú tham gia vào hoạt động nghe nhạc, nghe hát. Nhiều trẻ chưa thể hiện thái độ, tình cảm khi nghe các bài hát, bản nhạc. Trẻ nghe mà chưa nhận biết được các thể loại âm nhạc khác nhau: Nhạc thiếu nhi, nhạc dân ca, nhạc cổ điển Trẻ nghe và chưa nhận ra sắc thái: Vui, buồn, tình cảm tha thiết của các bài hát, bản nhạc. Hầu hết trẻ nghe và chưa hiểu nội dung của các bài hát, giai điệu của các bài dân ca khi được nghe lần đầu. * Nguyên nhân: Do giáo viên chuẩn bị đồ dùng chưa đẹp, chưa phong phú, đồ dùng phương tiện dạy hoạt động nghe nhạc, nghe hát còn sơ sài, thiết bị đồ dùng chưa hiện đại, hình ảnh minh họa nội dung bài hát chưa sinh động, hấp dẫn trẻ. Giáo viên chưa tạo được môi trường âm nhạc hấp dẫn cho trẻ hoạt động, chưa tạo được cơ hội cho trẻ được nghe nhạc, nghe hát thường xuyên. Do giáo viên tổ chức hoạt động nghe nhạc, nghe hát cho trẻ còn đơn điệu và còn hay lặp lại theo hình thức cũ ở các lần dạy trẻ. Do khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ không đồng đều. Do khả năng tập chung của trẻ vào hoạt động chưa cao, nên trẻ cũng chưa thể hiện được khả năng của bản thân. Do đặc điểm cuả trẻ nhanh nhớ nhanh quên chưa hiểu được nội dung, ý nghĩa của bài hát, giai điệu, tiết tấu của bài hát, bản nhạc khi mới chỉ được nghe 1-2 lần. Một số trẻ còn nhút nhát, chưa mạnh dạn tham gia vào hoạt động. 2. Biện pháp: 2.1. Biện pháp 1: Chuẩn bị đầy đủ phương tiện, điều kiện để tổ chức cho hoạt động. 2.1.1. Nội dung biện pháp: Đồ dùng đầy đủ là phương tiện truyền thụ kiến thức cho trẻ đạt hiệu quả tốt nhất nên ở mỗi hoạt động nghe nhạc, nghe hát tôi thường chuẩn bị những đồ dùng sau: Đạo cụ đầy đủ, an toàn, trang phục đẹp phù hợp với hoạt động, chuẩn bị nhạc và hình ảnh minh họa cho bài hát, bản nhạc. Phương tiện hiện đại (Máy chiếu, máy tính, hoặc ti vi kết nối Internet, loa, đàn Ooc gan. 2.1.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp. Khi tiến hành một hoạt động nghe nhạc, nghe hát cho trẻ, tôi đã chuẩn bị máy vi tính có kết nối mạng, loa vi tính, đàn Oocgan, micro, máy chiếu (Hoặc ti vi có màn hình to), trang phục của cô, trang phục của trẻ, đạo cụ, xác xô, trống, phách, song loan, Với tất cả các bài hát, hay bản nhạc không lời tôi đều lựa chọn và chuẩn bị đồ dùng sao cho phù hợp với từng bài hoặc thể loại. Để chuẩn bị nhạc và hình ảnh minh họa cho bài hát, bản nhạc, tôi vào các trang web như: You tobe, nhảy cùng be be, mp3, Để tìm các tư liệu phù hợp với nội dung bài dạy sau đó tải về làm các hiệu ứng với các hình ảnh, ảnh động, video, clip, Kết hợp với các phần mềm pwerpoint, photoshop, Để chỉnh sửa hình ảnh, cắt nhạc và sử dụng trong bài dạy, giúp trẻ hiểu thêm về nội dung bài hát, bản nhạc. Ví dụ: Để dạy trẻ bài nghe hát: “Hoa thơm bướm lượn” Tôi chuẩn bị nhạc không lời bài “Hoa thơm bướm lượn”, micro, đàn Oocgan, máy vi tính có loa, ti vi, video lồng bài hát “Hoa thơm bướm lượn” có hình ảnh minh họa để trình chiếu, trang phục của cô và của một hay nhiều trẻ để có thể múa minh họa bài hát. Đồ dùng chuẩn bị cho trẻ nghe hát bài “Hoa thơm bướm lượn” và bài “Bụi phấn” 2.1.3. Kết quả áp dụng biện pháp. Sau khi thực hiện biện pháp thì 100% trẻ hào hứng, hứng thú tham gia vào hoạt động. Khi có các hình ảnh minh họa các bài nghe hát, bản nhạc thì các bài hát, bản nhạc trở nên hấp dẫn trẻ hơn, trẻ không bị nhàm chán khi nghe.Qua những hình ảnh minh họa trẻ hiểu nội dung sâu hơn, trẻ cảm nhận được giai điệu của bản nhạc, bài hát, và các bài dân ca. 2.2. Biện pháp 2: Bản thân tự rèn luyện cho mình cách thể hiện bài hát, bản nhạc một cách phù hợp và hay nhất. 2.2.1. Nội dung biện pháp: Tuy bản thân có khả năng về âm nhạc, nhưng nếu chỉ hát đúng, hát hay chưa đủ mà cần phải biết thể hiện diễn xuất, thể hiện tình cảm sao cho phù hợp với bài hát, bản nhạc nên tôi đã tìm hiểu, và tập luyện các bài hát, tập múa minh họa, cách cảm nhận giai điệu của bản nhạc sao cho phù hợp trước khi dạy trẻ. 2.2.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp. Để chất lượng bài hát cho trẻ nghe được tốt bản thân tôi trước khi dạy trẻ tôi đã tìm hiểu, tham khảo về bài hát, bản nhạc để tập luyện giọng hát sao cho hát đúng lời, đúng nhạc, chuẩn cao độ, trường độ, giai điệu, thể hiện tình cảm của bài hát kèm theo nét mặt, cử chỉ: Tôi đứng trước gương, tập thể hiện diễn xuất sao cho phù hợp với bài hát, và có thể tập múa minh họa tùy theo từng bài, và nhờ đồng nghiệp đóng góp rút kinh nghiệm. Với những bản nhạc không lời, tôi nghe nhiều lần và tìm hiểu trên mạng, nghiên cứu hoặc tham khảo những giáo viên chuyên dạy nhạc để phân tích chích xác về tiết tấu hay giai điệu của bản nhạc giúp cho trẻ hiểu rõ hơn. Hình ảnh tôi tập múa, hát và thể hiện bài hát trước gương 2.2.3. Kết quả áp dụng biện pháp. Sau khi áp dụng biện pháp giáo viên đã có kĩ năng thể hiện bài hát: Thể hiện sắc thái, tình cảm khá tốt, trình bày hát tự tin hơn, hát hay hơn, đúng nhạc, đúng lời. Trẻ hào hứng thích được nghe cô hát, biểu diễn.Trẻ nghe và nhận ra sắc thái: Vui, buồn, tình cảm tha thiết của các bài hát, bản nhạc. 2.3. Biện pháp 3: Linh hoạt sáng tạo, tổ chức các hoạt động nghe nhạc, nghe hát cho trẻ “Lấy trẻ làm trung tâm”. Ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động. 2.3.1. Nội dung biện pháp: Để giúp trẻ hứng thú hơn, nhận ra giai điệu, thể loại, hay hiểu nội dung bài hát sâu hơn, tôi đã học hỏi các đồng nghiệp để thay đổi về hình thức tổ chức và áp dụng phương pháp “Lấy trẻ làm trung tâm” phát huy tính tích cực của trẻ. Cho trẻ nghe nhạc, nghe hát bằng phương tiện hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động. 2.3.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp. Tôi thiết kế hoạt động luôn thay đổi hình thức tránh sự nhàm chán cho trẻ. Tổ chức hoạt động dưới các hình thức như chương trình “Đồ rê mí, Khúc nhạc vui, Bé yêu âm nhạc” Để gây hứng thú cho trẻ. Khi tổ chức hoạt động tôi ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động một cách linh hoạt, sáng tạo. Trước khi cho trẻ nghe nhạc, nghe hát một bài nào đó, tôi đã sử dụng tranh ảnh, vi deo, bài thơ, câu đố, bản nhạc không lời, Để trẻ trò chuyện với cô về nội dung có liên quan. Ví dụ: Nghe bài hát “Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu niên nhi đồng”. Tôi sử dụng các hình ảnh, vi deo về Bác Hồ đang vui đùa với các cháu thiếu niên. Tôi gợi hỏi trẻ: Đây là hình ảnh của ai? Bác đang chơi với ai? Các con thấy tình cảm của Bác đối với các con như thế nào? Còn tình cảm của các con đối với Bác ra sao?... Sau đó tôi khẳng định lại và giới thiệu bài hát “Ai yêu nhi đồng bằng Bác Hồ Chí Minh”. Hình ảnh giáo viên đang trò chuyện về hình ảnh Bác Hồ với trẻ trước khi nghe hát bài “Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu niên nhi đồng” Do tâm lý trẻ không tập trung nghe nhạc được lâu nên tôi linh hoạt khi tổ chức hoạt động sao cho thích hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi của trẻ đảm bảo thời gian nghe mà trẻ không nhàm chán, nên các lượt trình bầy bản nhạc hay bài hát tôi thường thay đổi hình thức khác nhau. Để phát huy tính tích cực của trẻ, sau mỗi lần nghe nhạc, nghe hát xong tôi đặt những câu hỏi gợi mở để trẻ nói lên sự cảm nhận của mình về bản nhạc, hay bài hát. Tôi hướng dẫn, để trẻ nhận thấy giai điệu của bài hát, hay bản nhạc đang cao hay thấp, nhanh hay chậm, cho trẻ phân biệt so sánh, giúp trẻ tư duy hay cảm thụ, sáng tạo, làm cho giờ nghe nhạc, nghe hát trở nên hấp dẫn theo hướng học mà chơi, chơi mà học. Ví dụ cho trẻ nghe bản nhạc không lời “Hồ thiên nga”. Sau khi cho trẻ nghe xong bản nhạc, tôi gợi hỏi trẻ: Con thấy bản nhạc có tiết tấu như nào? Con thấy đọạn nào nhanh, đoạn nào chậm? Nghe bản nhạc xong con có cảm nhận gì? Theo con đây là bản nhạc thiếu nhi, dân ca, hay cổ điển? Khi tổ chức thực hiện cho trẻ nghe hát, tôi hát nhiều lần và mỗi lần là một hình thức thể hiện khác nhau và những câu hỏi đàm thoại với trẻ không lặp lại. Cụ thể: Sau lần hát đầu tiên, (tôi hát thể hiện tình cảm) tôi gợi hỏi trẻ tên bài hát, tác giả (Hay làn điệu dân ca). Lần hát thứ 2 (tôi hát thể hiện tình cảm) tôi hỏi trẻ về nội dung bài hát. Lần 3 (Mở vi deo có bài hát và có hình ảnh minh họa bài hát) tôi hỏi giai điệu, tiết tấu. Cảm nhận của trẻ về bài hát, hay bản nhạc khi nghe xong? Sau đó tôi giảng giải nội dung và chính xác cho trẻ nghe về nội dung, tiết tấu, giai điệu của bài hát cho trẻ nghe. Để tăng sự hấp dẫn của bài, lần nghe tiếp theo tôi có thể muá minh họa cho trẻ xem, mở vi deo có bản nhạc hoặc bài hát cho trẻ nghe, khuyến khích trẻ hưởng ứng theo bằng cách: Nếu là bản nhạc hoặc bài hát dân ca có giai điệu êm dịu, nhẹ nhàng tình cảm tôi cho trẻ vẫy tay hoặc đung đưa người nhẹ nhàng để cảm nhận bài hát, nếu bài hát vui nhộn, tiết tấu nhanh tôi có thể cho trẻ dùng dụng cụ âm nhạc gõ đệm theo hoặc làm những động tác minh họa. Ví dụ: Nghe bài hát “Bụi phấn” có giai điệu nhẹ nhàng, tình cảm thiết tha. Tôi có thể khuyến khích trẻ đứng lên và hưởng ứng bằng cách đưa 2 tay lên cao vẫy nhẹ sang 2 bên. Nghe bài hát: “Mùa xuân ơi” Tiết tấu vui nhộn tôi khuyến khích trẻ múa theo. Khi tổ chức tôi luôn bao quát trẻ, phát hiện kịp thời những trẻ chưa hứng thú, tập trung để hướng trẻ vào hoạt động. Tôi khen trẻ sau khi trẻ trả lời tốt. 2.3.3. Kết quả áp dụng biện pháp. Khi áp dụng biện pháp này trẻ rất hứng thú tham gia vào hoạt động, thích được nghe cô hát, sẵn sàng hưởng ứng cùng cô. Trẻ nghe và nhận biết được các thể loại âm nhạc khác nhau: Nhạc thiếu nhi, nhạc dân ca, nhạc cổ điển. Trẻ thể hiện thái độ, tình cảm khi nghe các bài hát, bản nhạc. Hiểu nội dung sâu hơn của các bài hát, giai điệu của các bài dân ca. Trẻ nghe và nhận ra sắc thái: Vui, buồn, tình cảm tha thiết của các bài hát, bản nhạc. Hình ảnh trẻ đang hưởng ứng cùng cô khi nghe hát 2.4. Biện pháp 4: Tạo môi trường âm nhạc thu hút trẻ, thường xuyên củng cố cho trẻ nghe nhạc, nghe hát ở mọi lúc mọi nơi cho trẻ. 2.4.1. Nội dung biện pháp: Để tăng sự hứng thú và không nhàm chán cho trẻ việc tạo môi trường hấp dẫn trong các hoạt động dạy trẻ nghe nhạc, nghe hát là rất quan trọng nên cần: Thiết kế sân khấú hấp dẫn trẻ, thay đổi sau từng bài, chuẩn bị thiết bị nghe nhạc và góc hoạt động cho trẻ hoạt động.Tận dụng thời gian, thời điểm phù hợp trong ngày để cho trẻ nghe nhạc, nghe hát. 2.4.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp. Để thu hút trẻ đến với hoạt động nghe nhạc, nghe hát tôi đã trang trí sân khấu cho mỗi hoạt động nghe nhạc, nghe hát khác nhau để tạo sự mới mẻ. Ngoài ra tôi còn trang trí góc Nghệ thuật đẹp, đồ dùng âm nhạc đa dạng cho trẻ hoạt động. Trang bị máy vi tính, tải những bài hát trong chương trình theo chủ đề để trẻ nghe khi tham gia hoạt động góc. Hình ảnh trang trí sân khấu đẹp và góc hoạt động tạo sự hứng thú cho trẻ Ngoài ra tôi củng cố cho trẻ nghe nhạc, nghe hát và cảm nhận âm nhạc ở các thời điểm thích hợp trong ngày: + Giờ đón trẻ: Ví dụ chủ đề Trường Mầm non: Tôi chọn bài “Đi học”, “Ngày đầu tiên đi học” và nhạc không lời của bài hát đó, cho trẻ nghe lại và giúp trẻ cảm nhận sâu hơn về nội dung cũng như giai điệu của bài hát. Hình ảnh giáo viên cho trẻ nghe hát giờ đón trẻ + Giờ ngủ: Giờ ngủ là thời điểm thích hợp cho trẻ nghe nhạc, những lời hát ru có giai điệu êm đềm, những khúc nhạc không lời hoặc bài hát dân ca du dương giúp trẻ cảm thụ âm nhạc và đi vào giấc ngủ dễ hơn. Ví dụ: Ở chủ đề “Gia đình” tôi cho trẻ nghe bài Cò lả, Ru con, ... Hình ảnh giáo viên cho trẻ nghe hát trong giờ ngủ + Giờ sinh hoạt chiều tôi chọn thể loại nhạc thiếu nhi, nhạc dân ca, cổ điển, những đề tài phù hợp với chủ đề, độ tuổi cho trẻ nghe. + Cho trẻ nghe nhạc, nghe hát trong hoạt động trải nghiệm, ví dụ ở hoạt động: “Bé vui đón tết” tôi cho trẻ nghe những bài hát như: “Mùa xuân ơi”, “Tết đến rồi”, Giúp trẻ hứng thú hơn, cảm nhận giai điệu và nội dung bài hát sâu hơn. 2.4.3. Kết quả áp dụng biện pháp. Sau khi áp dụng biện pháp trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động, hiểu nội dung các bài hát, cảm nhận giai điệu của các bản nhạc. Củng cố khả năng cảm thụ âm nhạc cho trẻ. Tạo cho trẻ cảm hứng để tham gia vào các hoạt động khác trong ngày. 3. Kết quả chung: * Học sinh: Trước khi áp dụng thực Sau khi áp dụng thực hiện hiện Tổng số trẻ Kết quả mong đợi trong năm Tổng số trẻ Phần trăm Tổng số Phần học đạt trẻ đạt trẻ đạt trăm trẻ đạt - Trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động, thích 27 17/27 63% 27/27 100 được nghe cô hát. - Trẻ thể hiện thái độ, tình cảm khi nghe các 27 16/27% 59,2% 25/27 92,6 bài hát, bản nhạc - Trẻ nghe và nhận biết 25 17/27 63% 26/27 96,2 được các thể loại âm nhạc khác nhau: Nhạc thiếu nhi, nhạc dân ca, nhạc cổ điển. - Trẻ nghe và nhận ra sắc thái: Vui, buồn, tình 27 18/27% 66,6% 26/27 96,2 cảm tha thiết của các bài hát, bản nhạc. - Hiểu nội dung sâu hơn của các bài hát, giai điệu 27 19/27% 70% 26/27 96,2 của các bài dân ca. * Giáo viên: Tôi có thêm kinh nghiệp, đã linh hoạt sáng tạo hơn trong cách tổ chức hoạt động. Tự tin khi tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ. Phát hiện kịp thời những trẻ có năng khiếu về khả năng âm nhạc để có những biện pháp giáo dục trẻ phù hợp. - Các tiết dạy hoạt động nghe nhạc, nghe hát của tôi cho trẻ tại lớp đều được nhà trường và đồng nghiệp xếp loại Giỏi. Những biện pháp này của tôi đã được áp dụng thành công tại lớp mẫu giáo 5-6 tuổi A2, trường Mầm Non Lan Giới năm học 2020-2021 và được tập thể nhà trường đánh giá cao. Tôi mong rằng, những biện pháp này sẽ được áp dụng rộng rãi và thu được kết quả cao trong tất cả các lớp mẫu giáo 5 – 6 tuổi ở các trường Mầm non. PHẦN C. MINH CHỨNG VỀ HIỆU QUẢ CỦA BIỆN PHÁP Khi thực hiện nghiên cứu các biện pháp tôi đã bám sát các tài liệu sau để làm căn cứ thực hiện biện pháp của mình: + Chương trình giáo dục Mầm Non (Thông tư số 28/2020/TT- BGDĐT ngày 31/12/2020). Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam. + Hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục âm nhạc cho trẻ Mẫu Giáo (Vụ giáo dục Mầm Non- Nhà xuất bản Âm nhạc). + Hướng dẫn thực hành quan điểm giáo dục “Lấy trẻ làm trung tâm trong trường Mầm Non” (Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam) + Tài liệu bồi dưỡng cho cán bộ quản lí và giáo viên Mầm Non (Năm 2013-2014 và năm 2016-2017) của Sở Giáo dục và Đào tạo. PHẦN D. CAM KẾT Tôi xin cam kết bản báo cáo “Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động nghe nhạc, nghe hát cho trẻ 5-6 tuổi” là của tôi thực hiện tại lớp mẫu giáo 5-6 tuổi A2, trường Mầm Non Lan Giới năm học 2020-2021. Tôi không sao chép vi phạm bản quyền của người khác, biện pháp này chưa được sử dụng để đề xuất xét duyệt thành tích với bản thân tôi. Các biện pháp tôi đã triển khai thực hiện và minh chứng về kết quả đạt được, sự tiến bộ của trể tại lớp mẫu giáo 5-6 tuổi A2 tôi phụ trách là trung thực. Rất mong Ban giám khảo góp ý để các biện pháp của tôi được áp dụng rộng rãi trong các trường mầm non. Xin chân thành cảm ơn! Người viết Nguyễn Thu Hiền